Η τουρκική τέχνη του πολιτεύεσθαι με το χέρι στην τσέπη και το δάχτυλο στη σκανδάλη

49

Από θέση ισχύος, η Τουρκία απλώνει τις εμπορικές και οικονομικές της δραστηριότητες σε περιοχές παραδοσιακά εχθρικές, όπως η Συρία και το Ιράν. Στην πρώτη περίπτωση με κάθε επισημότητα και στη δεύτερη με χαμηλούς τόνους. Ετσι, η τουρκική οικονομική ζώνη επιρροής διευρύνεται, και τα ανοίγματα διευκολύνουν τη διπλωματική μηχανή της Αγκυρας που επιδιώκει την τακτοποίηση των εκκρεμοτήτων χωρίς ιδιαίτερες παραχωρήσεις.

Επειτα από δώδεκα ολόκληρα χρόνια, Συρία και Τουρκία αναβιώνουν την κοινή οικονομική επιτροπή που λειτουργούσε πριν οι σχέσεις τους φτάσουν στο ναδίρ εξαιτίας του κουρδικού ζητήματος. Από την περασμένη Δευτέρα, τουρκική αντιπροσωπεία βρίσκεται στη Δαμασκό με στόχο τη βελτίωση των εμπορικών σχέσεων των δύο χωρών. Επικεφαλής της είναι ο Τούρκος υπουργός Επικρατείας, αρμόδιος επί οικονομικών θεμάτων, Ρετζέπ Ονάλ, ενώ της συριακής πλευράς ηγείται ο υπουργός Οικονομικών και Εξωτερικού Εμπορίου Μοχάμεντ Ιμαντί.

Με αφορμή τη συνάντηση, στη Δαμασκό οργανώνεται έκθεση τουρκικών προϊόντων με τίτλο Made in Turkey, τα εγκαίνια της οποίας κήρυξαν οι δύο υπουργοί. Στην έκθεση, η οποία θα διαρκέσει έως τις 12 Μαΐου, συμμετέχουν πάνω από 70 τουρκικές επιχειρήσεις και 80 επιχειρηματίες, που εκθέτουν από υφάσματα και ρουχισμό έως τρόφιμα και χημικά προϊόντα.

Αντικείμενο των εργασιών της κοινής επιτροπής θα είναι η μελέτη των προσυμφώνων για την ενθάρρυνση και την προστασία των επενδύσεων, η αποφυγή διπλής φορολογίας και η δημιουργία ενός κοινού συμβουλίου επιχειρηματιών. Στην ατζέντα βρίσκονται, ακόμη, θέματα εναέριων, θαλάσσιων και οδικών επικοινωνιών και συνεργασίας στους τομείς του τουρισμού, των τηλεπικοινωνιών, της υγείας και του πολιτισμού.

Επιδίωξη της Συρίας, η οποία το 1998 υπέστη ντροπιαστική πολιτική ήττα όταν υπέκυψε στις στρατιωτικές απειλές της Αγκυρας και έθεσε εκτός νόμου το ΡΚΚ (γεγονός που οδήγησε αλυσιδωτά στη σύλληψη του Κούρδου ηγέτη, Αμπντουλάχ Οτζαλάν), επιδιώκει πάνω απ όλα την υπογραφή συμφωνίας που θα διευθετεί οριστικά το πρόβλημα της χρήσης των νερών του Ευφράτη με βάση τις διεθνείς συνθήκες (βάσει της ισχύουσας προσωρινής συμφωνίας του 1987, η Συρία λαμβάνει 500 κυβικά μέτρα νερό την ώρα από την Τουρκία).

Παράλληλα, οι Σύροι βλέπουν την Τουρκία ως εμπορική γέφυρα προς την Ευρώπη και προσφέρονται ως σκαλοπάτι για την τουρκική διείσδυση στη Μέση Ανατολή.

Ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο χωρών έφτασε πέρυσι μόλις τα 617 εκατ. δολάρια (232,5 δισ. δρχ.).

Διακριτικές μη διακρατικές συμφωνίες με το Ιράν

Την ίδια μέρα που οι Τούρκοι γίνονταν δεκτοί στη Δαμασκό, αρκετά ανατολικότερα, στο Ιράν, έφτανε μία άλλη αντιπροσωπεία από την Τουρκία, χωρίς όμως να προσελκύει πάνω της τα φώτα της δημοσιότητας. Με επικεφαλής τον κυβερνήτη της επαρχίας της Τραπεζούντας, Αντέλ Γιαζάρ, μία πολυμελής ομάδα εμπορικών και οικονομικών παραγόντων έφτανε στην πόλη Ζαντζάν, πρωτεύουσα της ομώνυμης ιρανικής επαρχίας στα βορειοδυτικά της χώρας.

Η τουρκική αντιπροσωπεία, η οποία επιστρέφει στην Τουρκία την Τετάρτη, έχει αποστολή της να επανεξετάσει το καθεστώς εμπορικής συνεργασίας όχι σε διακρατικό επίπεδο, αλλά σε διαπεριφερειακό, ανάμεσα στην τουρκική επαρχία της Τραπεζούντας και την ιρανική της Ζαντζάν. Σύμφωνα με τον κυβερνήτη της Ζαντζάν, Μασούντ Σολτανιφάρ, έχουν γίνει όλες οι προετοιμασίες για την υπογραφή ενός μνημονίου κατανόησης ανάμεσα στις δύο επαρχίες.

Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία στην όλη υπόθεση είναι ότι η Τραπεζούντα, σημαντικό κέντρο θαλάσσιου εμπορίου στη Μαύρη Θάλασσα, στη βορειοανατολική Τουρκία, δεν επικοινωνεί γεωγραφικά με το Ιράν. Γιατί επιθυμούν, όμως, οι Ιρανοί να συσφίξουν τις σχέσεις τους; Μία εξήγηση είναι ότι η Τεχεράνη προσβλέπει στη μελλοντική χρήση του στρατηγικού τουρκικού λιμανιού για να ανοιχτεί εμπορικά στις αγορές τις Ρωσίας, του Καυκάσου και της ανατολικής Ευρώπης.

Η Τουρκία από την πλευρά της προσβλέπει στην όχι πολύ μακρινή άρση του διεθνούς εμπάργκο που έχει επιβληθεί στο Ιράν, ώστε να εισβάλει οικονομικά στη σχετικά παρθένα ιρανική πετρελαϊκή αγορά. Το γεγονός ότι σε πολιτικό επίπεδο η Αγκυρα στρέφει τα πυρά της κατά της Τεχεράνης (πρόσφατο το παράδειγμα της σύλληψης των υπόπτων για τη δολοφονία του Τούρκου δημοσιογράφου Ουγούρ Μουμτζού, όπου το Ιράν κατηγορήθηκε για ανάμειξη) δεν είναι παρά μία συνήθης λεβαντίνικη τακτική χειρισμού διεθνών σχέσεων με την ανοχή του βαλλόμενου που κατανοεί τις ανάγκες για πολιτική εσωτερική κατανάλωση του επιτιθέμενου.

Ηλίας Βεργίτσης

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ