πρίστινα

Στις πρώτες δημοτικές εκλογές μετά τις συνομιλίες για εξομάλυνση των σχέσεων Σερβίας και Κοσόβου, οι Κοσοβάροι προσέρχονται την Κυριακή στις κάλπες με το βλέμμα στραμμένο στους σερβικούς δήμους του βορρά. Σε μία εξέλιξη που αποκλιμακώνει κάπως την ένταση, η Πρίστινα απέσυρε το ένταλμα σύλληψης Σέρβου υπουργού για «παράνομη είσοδο» κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Η πορεία της διαδικασίας θεωρείται καίριας σημασίας για την υλοποίηση της συμφωνίας.

Για την Άγκυρα το Κόσοβο και η Τουρκία αποτελούν μία χώρα, δήλωσε ο Ταγίπ Ερντογάν από το Κόσοβο όπου πραγματοποιεί επίσκεψη μαζί με τον αλβανό πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Ο τελευταίος δέχεται εσωτερικά πυρά που χαρακτηρίζουν «αίσχος» και «υποτελή» την συμμαχία του με την Άγκυρα στο θέμα του Κοσόβου.

Κοντά στη ρήξη έφτασαν Βελιγράδι και Πρίστινα στη μάχη για το πλαίσιο των δημοτικών εκλογών στο Κόσοβο στις αρχές Νοεμβρίου, με τη διαμάχη να λήγει τελικά αφού η Σερβία χρειάστηκε να απειλήσει με πλήρη αποχώρηση από τις συνομιλίες εξομάλυνσης. Μήλον της έριδος ήταν το εάν θα επιτραπεί σε πολιτικούς από τη Σερβία να βρεθούν στους σερβικούς δήμους στο βόρειο Κόσοβο κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας.

Σε ένα κοινό, εναρμονισμένο κείμενο για την εφαρμογή της συμφωνίας που αφορά την εξομάλυνση των σχέσεων Βελιγραδίου - Πρίστινας κατέληξαν οι πρωθυπουργοί της Σερβίας και του Κοσόβου, Ίβιτσα Ντάτσιτς και Χασίμ Θάτσι. Στη συνέχεια, θα ακολουθήσουν διαβουλεύσεις των δύο πρωθυπουργών επί του κειμένου.

Η συμφωνία Βελιγραδίoυ και Πρίστινας δεν φαίνεται να ικανοποιεί τους Σέρβους του Κοσόβου, με αξιωματούχους της κοινότητας να χαρακτηρίζουν «αγεφύρωτο χάσμα» την αποδοχή του Συντάγματος του Κοσόβου. Με εκπροσώπους των σερβικών δήμων του βορείου Κοσόβου συναντήθηκε ο Σέρβος αναπληρωτής πρωθυπουργός προσπαθώντας να τους πείσει να αποδεχθούν μία συμφωνία η οποία ομολόγησε πως «ίσως δεν είναι ιδανική, αλλά είναι η μοναδική που μπορούσε να επιτευχθεί».

Στη συμφωνία-ορόσημο στην οποία κατέληξαν Βελιγράδι και Πρίστινα για την εξομάλυνση των μεταξύ τους σχέσεων αναφέρθηκαν ο πρόεδρος της Σερβίας Τόμισλαβ Νίκολιτς, ο γενικός γραμματέας του ΟΑΣΕ Λαμπέρτο Ζανιέρ, αλλά και ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γκίντο Βεστερβέλε.

Η Σερβία και το Κόσοβο θα υπογράψουν εντός του μήνα συμφωνία για το βόρειο Κόσοβο που κατοικείται κυρίως από Σέρβους, καθώς υπήρξε πρόοδος στις διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υποστήριξε ο Σέρβος πρόεδρος, Τόμισλαβ Νίκολιτς. Πάντως, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική Κάθριν Άστον δεν ανέφερε τέτοια συμφωνία μετά τις συνομιλίες της τη Δευτέρα με τη σερβική ηγεσία στις Βρυξέλλες και έκανε μόνο λόγο «ανοιχτή και ουσιαστική συζήτηση».

Τη στιγμή που η Σερβία «βράζει» και «αποκηρύσσει» το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) για την αθώωση του Ραμούς Χαραντινάι, ο πρώην διοικητής του UCK και πρώην πρωθυπουργός του Κοσσυφοπεδίου διαμηνύει μέσω της νομικής του ομάδας ότι κατά την επιστροφή του στην Πρίστινα θα αναλάβει θέση πολιτικού ηγέτη του Κοσόβου. Ελλείψει επαρκών αποδεικτικών στοιχείων η Χάγη απάλλαξε για δεύτερη φορά τον Ραμούς Χαραντινάι από τις κατηγορίες της διάπραξης εγκλημάτων πολέμου, δίνοντας εντολή άμεση αποφυλάκισης. Χαιρετίζει την αθωωτική απόφαση ο Αλβανός πρωθυπουργός Σαλί Μπερίσα.

Τεσσερισήμισι χρόνια μετά την μονομερή κήρυξη της ανεξαρτησίας του από τη Σερβία, το Κόσοβο αποκτά σήμερα πλήρη εθνική κυριαρχία με τη διάλυση της Διεθνούς Ομάδας Καθοδήγησης (ISG), η οποία θα ανακοινωθεί το απόγευμα και θα ακολουθήσει μεγάλη γιορτή στην πρωτεύουσα Πρίστινα. Θα πραγματοποιηθεί, μάλιστα, επίσημη συνεδρίαση του κοινοβουλίου κατά την οποία θα επικυρωθεί η τροποποίηση του Συντάγματος για τη μετάβαση από το καθεστώς της επιτηρούμενης ανεξαρτησίας στο καθεστώς της απόλυτης ανεξαρτησίας.

Ο επίτροπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιος για τη Διεύρυνση, Στέφαν Φούλε κάλεσε τη Σερβία να αποφύγει τη διεξαγωγή δημοτικών εκλογών στο βόρειο Κόσοβο και να συνεχίσει το διάλογο με την Πρίστινα. Τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα υιοθετήσουν την Πέμπτη σχέδιο ψηφίσματος για τη Σερβία, το οποίο ζητά να οριστεί το συντομότερο δυνατό ημερομηνία έναρξης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, αλλά καλεί τη Σερβία να μην πραγματοποιήσει δημοτικές εκλογές στο Κόσοβο.

Βόμβα μολότοφ πέταξαν το βράδυ της Παρασκευής άγνωστοι στην πρεσβεία της ΠΓΔΜ στην Πρίστινα, από την οποία προκλήθηκαν υλικές ζημιές. Σύμφωνα με πληροφορίες, τρεις άγνωστοι, που επέβαιναν σε αυτοκίνητο, πέταξαν τη βόμβα μολότοφ και στη συνέχεια τράπηκαν σε φυγή. Από τη ρίψη της βόμβας προκλήθηκε φωτιά που σβήστηκε άμεσα, έπειτα από σχετική επέμβαση. Το υπουργείο Εξωτερικών της ΠΓΔΜ καταδίκασε έντονα την επίθεση αυτή στην πρεσβεία της χώρας στο Κόσοβο και ζητά την τιμωρία των δραστών.

Επιστολή προς κράτη-μέλη της ΕΕ με την οποία ζητείται να μην δοθεί στη Σερβία καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας έχουν αποστείλει ή πρόκειται να αποστείλουν οι Αρχές της Πρίστινα. Στην επιστολή αναφέρθηκε τη Δευτέρα ο αρμόδιος για θέματα Κοσόβου Σέρβος υπουργός Γκ.Μπογκντάνοβιτς, λέγοντας πως αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση, έχει γίνει γνωστή η ύπαρξη της επίμαχης επιστολής. Ο ίδιος τονίζει πως η στάση αυτή του Κοσόβου οδηγεί σε νέες συγκρούσεις και εντάσεις,

Η συντριπτική πλειοψηφία των Σέρβων του βόρειου Κοσόβου απέρριψε ως ήταν αναμενόμενο τους θεσμούς της Πρίστινα στο διήμερο δημοψήφισμα που διεξήχθη παρά την εναντίωση της ίδιας της Σερβίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της πολιτικής αποστολής του ΟΗΕ στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK). Η Βουλή του Κοσόβου υιοθέτησε ψήφισμα με το οποίο κηρύσσεται παράνομο και άκυρο το δημοψήφισμα. Εν τω μεταξύ, ο νέος γύρος διαλόγου μεταξύ Βελιγραδίου-Πρίστινα ορίστηκε για τις 21 Φεβρουαρίου, όπως γνωστοποιήθηκε την Πέμπτη από τις Βρυξέλλες.

Παρά την αντίθεση του Βελιγραδίου και του διεθνούς παράγοντα, τέσσερις δήμοι με σερβικό πληθυσμό στο βορρά του Κοσόβου ψηφίζουν σε δημοψήφισμα για τον καθορισμό της στάσης τους έναντι της Πρίστινα. «Αποδέχεστε τους θεσμούς της αποκαλούμενης δημοκρατίας του Κοσόβου;» είναι το ερώτημα στο οποίο καλούνται να απαντήσουν με «ναι» ή «όχι» οι Σέρβοι στους δήμους Κόσοβσκα Μιτρόβιτσα, Ζβέτσαν, Ζούμπιν Πότοκ και Λεποσάβιτς. Παράνομο θεωρεί το δημοψήφισμα η κυβέρνηση του Κοσόβου· δεν έχει νομική ισχύ, υπογραμμίζει η πολιτική αποστολή του ΟΗΕ στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK). Αντίθετη στη διεξαγωγή η Σερβία· αντιδρά και η ΕΕ.

Αφίσες που καλούν τους πολίτες να ψηφίσουν «όχι» έχουν κατακλύσει την εθνοτική διαιρεμένη Κοσόβσκα-Μιτρόβιτσα του Κοσσυφοπεδίου εν όψει του δημοψηφίσματος που θέτει το ερώτημα εάν αποδέχονται τους θεσμούς της Πρίστινα. Παρά της αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας και της ίδιας της κυβέρνησης της Σερβίας, κάλπες θα στηθούν την Τρίτη σε τέσσερις δήμους με σερβικό πληθυσμό στο βορρά του Κοσόβου. Το δημοψήφισμα δεν έχει καμία νομική ισχύ, υπογραμμίζει η πολιτική αποστολή του ΟΗΕ στο Κοσσυφοπέδιο (UNMIK).

Σε δημοψήφισμα σκοπεύουν να προχωρήσουν οι ηγεσίες σερβικών δήμων στο βόρειο Κόσοβο με ερώτημα το εάν οι πολίτες «δέχονται ή όχι την κυβέρνηση της Πρίστινα». Το δημοψήφισμα αναμένεται στα μέσα Φεβρουαρίου και ήδη η Σερβία -που δεν αναγνωρίζει το Κόσοβο- εκφράζει την αντίθεσή της με τη διενέργεια δημοψηφίσματος, επισημαίνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω ενίσχυσης των εντάσεων στην περιοχή.

Μήνυμα προς τη Σερβία να σταματήσει να υποστηρίζει ένα μοντέλο «παράλληλων δομών» στο Κοσσυφοπέδιο έστειλε η Άνγκελα Μέρκελ κατόπιν συνάντησης με τον πρωθυπουργό του Κοσόβου Χασίμ Θάτσι στην Πρίστινα. «Χρειάζονται λύσεις για ελεύθερο εμπόριο και συνοριακή συνεργασία και δεν ενδιαφερόμαστε να έχουμε παράλληλες [σερβικές] δομές στο Κόσοβο» είπε η Γερμανίδα καγκελάριος, ζητώντας την απομάκρυνση των οδοφραγμάτων από το βόρειο Κόσοβο -όπου ξέσπασαν και πάλι συγκρούσεις μεταξύ Σέρβων και στρατιωτών της KFOR.

Χωρίς τη χορήγηση καθεστώτος υποψήφιας προς ένταξη χώρας στη Σερβία ολοκληρώθηκε η Σύνοδος Κορυφής των Βρυξελλών, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να αναβάλουν τις σχετικές αποφάσεις για το Μάρτιο ζητώντας από το Βελιγράδι να συνεχίσει το διάλογο με την Πρίστινα προς εξομάλυνση των μεταξύ τους σχέσεων μετά την πρόσφατη έξαρση εθνοτικής βίας. Αντίθετα, το μικροσκοπικό Μαυροβούνιο -που έλαβε καθεστώς πέρυσι- ανοίγει τον προσεχή Ιούνιο τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Βελιγράδι και η Πρίστινα αποφάσισαν να ακυρώσουν τον έβδομο γύρο διαλόγου στις Βρυξέλλες, μετά από διαφωνία της Σερβίας για την ατζέντα των συνομιλιών. Την Τρίτη σημειώθηκαν συμπλοκές ανάμεσα σε Σέρβους του Κοσόβου και άνδρες της ειρηνευτικής δύναμης του ΝΑΤΟ, KFOR, με την δύναμη να κάνει χρήση ακόμα και πλαστικών σφαιρών για να διαλύσει το πλήθος τραυματίζοντας πολίτες.

Η διμερής συνεργασία, η ευρωπαϊκή προοπτική των Βαλκανίων και η προώθηση της Ατζέντας 2014 που έχει θέσει η ελληνική κυβέρνηση για την ευρωπαϊκή ενσωμάτωση των δυτικών Βαλκανίων, θα βρεθούν στο επίκεντρο των επισκέψεων εργασίας που θα πραγματοποιήσει από τις 6 έως τις 8 Σεπτεμβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Σταύρος Λαμπρινίδης σε Ζάγκρεμπ, Βελιγράδι και Πρίστινα. Η περιοδεία του κ. Λαμπρινίδη δεν θα περιλαμβάνει στάση στα Σκόπια.

Μήνυμα στο Βελιγράδι και την Πρίστινα να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω της διπλωματίας και να μην διακινδυνεύσουν να χάσουν την ιστορική ευκαιρία να κινηθούν προς τους κόλπους της ΕΕ στέλνουν οι υπουργοί Εξωτερικών Γερμανίας και Βρετανίας με κοινή δήλωση στην Frankfurter Allgemeine Zeitung. Η παρότρυνση-προειδοποίηση Βερολίνου και Λονδίνου έρχεται στον απόηχο της σοβαρότερης κρίσης που ξέσπασε στο Κοσσυφοπέδιο μετά τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του το 2008. Ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γκίντο Βέστερβελε θα βρίσκεται την Πέμπτη στο Κόσοβο.

Την αποστολή επιπλέον στρατευμάτων στο Κοσσυφοπέδιο ζήτησε η δύναμη του ΝΑΤΟ (KFOR) την Τρίτη, εξαιτίας της έξαρσης βίας μετά την επιχείρηση ειδικών δυνάμεων για την ανάληψη του ελέγχου σε δύο συνοριακούς σταθμούς στο βόρειο Κόσοβο -ουσιαστικά την πρώτη απόπειρα της Πρίστινας να επιβάλει την κυριαρχία της στη σερβική μειονότητα. Στο Κόσοβο θα φθάσει ένα τάγμα στρατευμάτων από τη Γερμανία και την Αυστρία. Μία εβδομάδα μετά τα επεισόδια, η Σερβία κατηγορεί τη διοίκηση στην Πρίστινα και τους διεθνείς θεσμούς, την ώρα που η Πρίστινα επιμένει ότι ο έλεγχος των συνόρων απoτελεί κυρίαρχο δικαίωμα του Κοσόβου.

Απάντηση σε όσους κάνουν λόγο για μονομερή και δια της βίας προσπάθεια ανατροπής της κατάστασης στο βόρειο Κόσοβο έδωσε την Τρίτη η Πρίστινα, υπογραμμίζοντας ότι το Κόσοβο είναι ένα κυρίαρχο κράτος και ο έλεγχος των συνόρων του δεν αποτελεί θέμα συζήτησης με κάποια άλλη πλευρά. Από την πλευρά της, η Μόσχα τάσσεται στο πλευρό του Βελιγραδίου, σημειώνοντας πως τα προβλήματα στο Κόσοβο πρέπει να επιλύονται με διάλογο.

Απαγόρευση εισόδου στα προϊόντα από τη Σερβία αλλά και επιβολή δασμού 10% στα προϊόντα που προέρχονται από τη Βοσνία αποφάσισε, με άμεση εφαρμογή, το Κόσοβο, την στιγμή που το Βελιγράδι συνεχίζει το «μπλόκο» στα προϊόντα του Κοσόβου. Η Πρίστινα επέρριψε στη Σερβία πως δεν είναι έτοιμη να «αναγνωρίσει τις τελωνειακές σφραγίδες του Κοσόβου».

Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την ένταξη της Σερβίας στην ΕΕ, αλλά ότι η πλήρης συνεργασία με το ICTY είναι, δήλωσε ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, ο οποίος την Πέμπτη είχε συνάντηση με Σέρβους αξιωματούχους στο Βελιγράδι. Σήμερα, Παρασκευή, ο Μπαρόζο και ο αρμόδιος για θέματα Διεύρυνσης επίτροπος της ΕΕ, Στέφαν Φίλε, επισκέπτονται την Πρίστινα.