μποζόνιο

Ο καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Columbia Michael Tuts συνομιλεί με το κοινό την Πέμπτη στις 19:30 στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου. Μετά από πρόσκληση του Συλλόγου Αποφοίτων του Πανεπιστημίου Columbia ο καθηγητής θα δώσεις μία και μόνο ομιλία με κεντρικό άξονα τρία ενδιαφέροντα ερωτήματα: Γιατί μας ενδιαφέρει το Μποζόνιο Χιγκς; Πώς το ανακάλυψαν 6.000 επιστήμονες στο CERN;
Ποιο είναι το επόμενο βήμα;

Οι δύο ανεξάρτητες επιστημονικές ομάδες CMS και ATLAS, που κάνουν πειράματα με τον μεγάλο επιταχυντή αδρονίων (LHC) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Πυρηνικών Ερευνών (CERN), έχουν ταυτόχρονες ενδείξεις ότι πιθανώς ανακάλυψαν ένα νέο θεμελιώδες σωματίδιο, ένα μποζόνιο πολύ βαρύτερο από το Χιγκς. Αν και είναι πρόωρο να μιλήσει κανείς για ανακάλυψη, τα στοιχεία έχουν εξάψει το ενδιαφέρον των επιστημόνων.

Από τις 33 σελίδες που καταλαμβάνει η τελευταία μελέτη για το περίφημο μποζόνιο Χιγκς, μόνο οι εννέα περιγράφουν την ίδια την έρευνα. Οι υπόλοιπες 24 αφιερώνονται στα ονόματα 5.154 ερευνητών, το μεγαλύτερο αριθμό συγγραφέων στα χρονικά της επιστημονικής βιβλιογραφίας.

Το σωματίδιο που ανακαλύφθηκε το 2012 στο Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC) πρέπει όντως να είναι το μποζόνιο Χιγκς, εξάρτημα του μηχανισμού που δίνει στην ύλη τη μάζα τους. Η επιβεβαίωση έρχεται από πειράματα που έδειξαν ότι το περίφημο μποζόνιο διασπάται απευθείας σε φερμιόνια, τα σωματίδια που συνθέτουν την ύλη.

Την ανακάλυψη του μηχανισμού μέσω του οποίου η ύλη αποκτά τη μάζα της τιμά το φετινό Νόμπελ Φυσικής, ανακοίνωσε την Τρίτη η επιτροπή των βραβείων στη Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Σουηδίας. Την ανώτατη τιμητική διάκριση στην Επιστήμη θα μοιραστούν ο βρετανός Πίτερ Χιγκς και ο βέλγος Φρανσουά Ενγκλέρ. 

Το πιο διάσημο πείραμα στο CERN πέρυσι όντως φαίνεται πως οδήγησε «πιθανότατα» στον εντοπισμό του μποζονίου του Χιγκς. Όπως ανακοίνωσε o οργανισμός, οι τελευταίες λεπτομερέστερες αναλύσεις δίνουν «ισχυρές ενδείξεις» ότι επρόκειτο για το μποζόνιο.

Λίγους μήνες μετά την ιστορική ανακάλυψη ενός σωματιδίου που θα μπορούσε να είναι το μποζόνιο του Χιγκς, ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC)  πρόκειται να τεθεί εκτός λειτουργίας στις 11 Φεβρουαρίου, προκειμένου να πραγματοποιηθούν εργασίες αναβάθμισης που θα διαρκέσουν δύο χρόνια. Το γιγάντιο μηχάνημα θα επιστρέψει το 2015 πιο ισχυρό από ποτέ.

Μάλλον ασφαλής η επιλογή του περιοδικού Time για πρόσωπο της χρονιάς. Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα κοσμεί το τελευταίο εξώφυλλο του περιοδικού για το 2012. Ο Ομπάμα «νίκησε» έτσι άλλους πολιτικούς, επιχειρηματίες, ακόμα και το μποζόνιο. Το περιοδικό αποκαλεί τον Μπ.Ομπάμα «αρχιτέκτονα της Νέας Αμερικής».

Πολιτικοί, επιχειρηματίες, ακτιβιστές, ακόμα και το μποζόνιο του Χιγκς είναι υποψήφιοι για να ονομαστούν από το περιοδικό TIME «πρόσωπο της χρονιάς» και να κοσμήσουν το τελευταίο εξώφυλλό του για το 2012. Αυτός που τελικά θα επιλεγεί από τους συντάκτες του περιοδικού, με κριτήριο το πόσο επηρέασε τα γεγονότα τη χρονιά που φεύγει, θα ανακοινωθεί σήμερα Τετάρτη στις 14:00 (ώρα Ελλάδας) από την εκπομπή Today Show του NBC.

Ερευνητές του CERN που μετατράπηκαν σε αιμοδιψή ζόμπι καραδοκούν στα υπόγεια του ευρωπαϊκού εργαστηρίου, έπειτα από ένα ολέθριο ατύχημα στον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων (LHC), που είχε ως συνέπεια να απελευθερωθεί το μποζόνιο του Χιγκς.

Λίγες ημέρες μετά την επίσημη δημοσίευση των ερευνών για το περιβόητο μποζόνιο του Χιγκς, ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC) στο CERN περνά σε νέα φάση πειραμάτων. Οι συγκρούσεις ανάμεσα σε πρωτόνια αντικαθίστανται από συγκρούσεις ανάμεσα σε πρωτόνια και ιόντα μολύβδου, σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί το λεγόμενο «πλάσμα κουάρκ-γλουονίων», μια μορφή της ύλης που εμφανίστηκε μια στιγμή μετά τη Μεγάλη Έκρηξη που γέννησε στο Σύμπαν.

Την έντονη αντίδραση του μητροπολίτη Πειραιώς προκάλεσαν τα μέχρι τώρα αποτελέσματα των ερευνών στο CERN, οι επιστήμονες του οποίου ανακοίνωσαν πως με «σχεδόν πλήρη» βεβαιότητα εντόπισαν «κάτι που μοιάζει με το σωματίδιο του Χιγκς» -που, εκτός της αυστηρής επιστημονικής ορολογίας, έχει το ψευδώνυμο «σωματίδιο του Θεού».

Όπως όλα δείχνουν, ο Βρετανός φυσικός Πίτερ Χιγκς έκανε την Τετάρτη ένα μεγάλο άλμα προς το βραβείο Νόμπελ. Καθισμένος ανάμεσα στο ακροατήριο στην έδρα του CERN στη Γενεύη, ο θεωρητικός φυσικός άκουσε τους ερευνητές να ανακοινώνουν ότι εντόπισαν ισχυρές ενδείξεις για την ύπαρξη ενός σωματιδίου που είχε προτείνει ο ίδιος πριν από μισό αιώνα. Όπως φαίνεται, ο Στίβεν Χόκινγκ έχασε το στοίχημα.

Πολύς ο λόγος τελευταία για το μποζόνιο του Χιγκς, μια οντότητα αφηρημένη και ακατάληπτη όσο το όνομά της. Ας δούμε λοιπόν τι σόι πράγμα είναι αυτό, ξεκινώντας από τα ειδικά και προχωρώντας στα γενικότερα. Ερώτηση πρώτη: τι είναι μποζόνιο;

Ενώ η αγωνία των φυσικών και όχι μόνο κορυφώνεται εν όψει των αναμενόμενων ανακοινώσεων για το μποζόνιο Χιγκς ένα βίντεο που διέρρευσε για λίγο στην ιστοσελίδα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ερευνών (CERN) εντείνει τις προσδοκίες.

Την ώρα οι οι φήμες οργιάζουν για τις ανακοινώσεις στις οποίες θα προχωρήσουν την Τετάρτη οι ερευνητές του CERN, νέες, ισχυρότερες ενδείξεις για την ύπαρξη του περιβόητου μποζόνιου του Χιγκς παρουσιάστηκαν στις ΗΠΑ. Η ανάλυση ενός ωκεανού δεδομένων που συγκεντρώθηκαν στο εργαστήριο Fermilab στο Ίλινοϊ δείχνει ότι η πιθανότητα να υπάρχει όντως το φευγαλέο σωματίδιο φτάνει το 999 τοις χιλίοις.

Είναι μια καλή μέρα για τον Βρετανό φυσικό Πίτερ Χιγκς, ο οποίος περιμένει σχεδόν μισό αιώνα για την επιβεβαίωση της θεωρίας του: Νέες ενδείξεις για την ύπαρξη του περίφημου μποζονίου του Χιγκς, το οποίο θα εξηγούσε πώς η ύλη αποκτά τη μάζα της, ανακοινώθηκαν από ερευνητές του αμερικανικού επιταχυντή Tevatron. Τα νέα δεδομένα βρίσκονται μάλιστα σε συμφωνία με τα πρόσφατα, προκαταρκτικά ευρήματα στο CERN.

Για πρώτη φορά μετά την έναρξη της λειτουργίας του το 2009, ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων του CERN επιβεβαίωσε την ύπαρξη ενός υποατομικού σωματιδίου. Πρόκειται για το «μποζόνιο Chi-b 3P», το οποίο προσφέρει νέα στοιχεία για την ισχυρή πυρηνική δύναμη, η οποία συγκρατεί τα πρωτόνια και τα νετρόνια στον πυρήνα του ατόμου.

Όπως όλα δείχνουν, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Πυρηνικής Έρευνας (CERN) θα ανακοινώσει την Τρίτη τις πρώτες σαφείς ενδείξεις -αλλά όχι αποδείξεις- για την ύπαρξη του μποζόνιου του Χιγκς, ενός φευγαλέου σωματιδίου που αποτελεί βασικό εξάρτημα του μηχανισμού που δίνει στην ύλη τη μάζα της.

Σχεδόν ταυτόχρονα, τα δύο κορυφαία ερευνητικά εργαστήρια φυσικής, το CERN στην Ευρώπη και το Fermilab στις ΗΠΑ, ανακοίνωσαν ότι κατέγραψαν σήματα που θα μπορούσαν να προέρχονται από το μποζόνιο του Χιγκς, το σωματίδιο που χρειάζονται οι θεωρητικοί φυσικοί για να εξηγήσουν γιατί η ύλη έχει μάζα.

Το CERN διέψευσε και επίσημα τη φημολογία που ήθελε τον Μεγάλο Επιταχυντή Αδρονίων να κατέγραψε ενδείξεις για την ύπαρξη του μποζόνιου του Χιγκς, ενός απαραίτητου εξαρτήματος στον θεωρητικό μηχανισμό που δίνει στην ύλη τη μάζα της. Ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού δήλωσε πάντως ότι αν το σωματίδιο υπάρχει θα πρέπει να έχει ανακαλυφθεί μέχρι τα τέλη του 2012.

Εσωτερικό υπόμνημα που διέρρευσε από τα εργαστήρια του CERN κάνει λόγο για πιθανή ανακάλυψη του μποζόνιου του Χιγκς, ενός υποθετικού, φευγαλέου σωματιδίου που θα έλυνε το γρίφο για τη μάζα της ύλης. Οι υπεύθυνοι, πάντως, έσπευσαν να διευκρινίσουν ότι είναι ακόμα πολύ νωρίς για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα.

Έπειτα από ένα τεράστιο αριθμό συγκρούσεων σωματιδίων που παρατήρησαν οι Αμερικανοί ερευνητές συνεχίζουν μεν να αναζητούν το μποζόνιο του Χιγκς, ανεπίσημα γνωστό και σαν «σωματίδιο του Θεού», αλλά τώρα λένε ότι γνωρίζουν πού να μην ψάξουν.

Οι φυσικοί που εργάζονται στους μεγάλους και ανταγωνιστικούς επιταχυντές σωματιδίων της Ευρώπης (CERN) και των ΗΠΑ (Fermilab Tevatron), ολοένα στενεύουν τη «θηλιά» γύρω από το μυστηριώδες μποζόνιο του Χιγκς, το επονομαζόμενο και «σωματίδιο του Θεού».