Νάνσυ Παπαθανασίου: Μας ρωτάνε πόσα δικαιώματα; Όλα, είναι η απάντηση

Στο έκτο επεισόδιο του Σέιφ Σπέις για το in με την Αναστασία Γιάμαλη, η πρωτοπόρος της ψυχικής υγείας των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Ελλάδα, δρ. Ψυχολογίας και επιστημονικά συνυπεύθυνη μαζί με την Έλενα Όλγα Χρηστίδη του Orlando LGBT+, του επιστημονικού φορέα που εξειδικεύεται στην κοινοτική ψυχολογία με τρόπο ριζοσπαστικό από μέλη της κοινότητας για μέλη της κοινότητας, Νάνσυ Παπαθανασίου πιάνει το νήμα των ΛΟΑΤΚΙ+ διεκδικήσεων στην Ελλάδα.

Με αφορμή το διαρκές ερώτημα για το αν «χρειαζόμαστε ακόμη Pride», η Νάνσυ Παπαθανασίου υπενθυμίζει ότι το Pride δεν ξεκίνησε ως γιορτή αλλά ως εξέγερση. Ανατρέχοντας στην ιστορία του Stonewall το 1969, εξηγεί ότι γεννήθηκε μέσα από την αντίσταση ανθρώπων που βίωναν καθημερινά αποκλεισμό, βία και αστυνομική καταστολή. Γι’ αυτό, όπως τονίζει, το Pride μπορεί σήμερα να είναι και γιορτή, παραμένει όμως ταυτόχρονα μια πράξη διεκδίκησης, μνήμης και πολιτικής παρουσίας.

Στη συζήτηση επανέρχεται και ένα από τα πιο συνηθισμένα επιχειρήματα των επικριτών του Pride: το περίφημο «να κάνουμε και straight pride». Η απάντηση της Παπαθανασίου είναι αποστομωτική αλλά και βαθιά πολιτική. Όπως εξηγεί, το «straight pride» υπάρχει ήδη καθημερινά: είναι η δυνατότητα ενός ετερόφυλου ζευγαριού να περπατά χέρι-χέρι χωρίς φόβο, να μιλά ανοιχτά για τη σχέση του, να ανακοινώνει στους γονείς του ποιον αγαπά χωρίς να αγωνιά για την αποδοχή ή την απόρριψη.

Με άλλα λόγια, η κοινωνική ορατότητα και η ασφάλεια που θεωρούνται αυτονόητες για τους περισσότερους ανθρώπους είναι ακριβώς αυτά που εξακολουθούν να διεκδικούν πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα.

Μέσα από τη συζήτηση αναδεικνύεται και μια ευρύτερη αντίληψη για τα δικαιώματα και την ελευθερία. Η Νάνσυ Παπαθανασίου επισημαίνει ότι το Pride μάς υπενθυμίζει πως κανείς δεν χρειάζεται να χωρέσει σε προκαθορισμένα κουτιά και ότι οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να υπάρχουν όπως πραγματικά είναι. Το ζητούμενο, όπως λέει, δεν αφορά μόνο τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα αλλά συνολικά μια κοινωνία που θα επιτρέπει περισσότερη ελευθερία και περισσότερο «μαζί». Έναν κόσμο στον οποίο οι διαφορές ταυτότητες δεν θα αντιμετωπίζονται ως απειλή αλλά ως αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής μας συνύπαρξης. Παράλληλα, αναφέρεται και στον εσωτερικευμένο σεξισμό κι ομοφοβία μελών της ίδιας της κοινότητας καθώς όπως λέει “κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να μείνει αλώβητος” από αυτά. Για τα τρανς άτομα, τονίζει πως «βάζουν βόμβα στα θεμέλια του έμφυλου διαχωρισμού γι αυτό ενοχλούν τόσο πολύ».

Σε μια περίοδο όπου η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων συχνά παρουσιάζεται ως απειλή κι οι αντιδράστικες δυνάμεις της συντήρησης αντεπιτίθενται αμφισβητώντας κατακτήσεις, η Νάνσυ Παπαθασίου ανατέμνει την γενεαλογία των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων και τονίζει πως τα δικαιώματα δεν αφαιρούνται από κανέναν όταν επεκτείνονται σε περισσότερους ανθρώπους και μας καλεί «να μιλάμε για το κουήρ με ανοικτότητα». Και όταν η ερώτηση φτάνει στο «πόσα δικαιώματα θέλετε πια;», η απάντηση της Νάνσυ Παπαθανασίου είναι σαφής: όλα. Για όλους τους ανθρώπους»