Νίκος Δάφνης: “Ας μην ξεχνάμε ότι ο Αριστοφάνης έκανε πολιτικό θέατρο”

Γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με το παιδικό θέατρο; Τι σας οδήγησε σε αυτή την απόφαση; Tι είναι αυτό που σας συναρπάζει;
Η εμπλοκή μου με το «θέατρο για τα παιδιά» (αυτός είναι ο σωστός όρος και όχι «παιδικό θέατρο») αρχίζει το 1981, με την ίδρυση του «Θιάσου ’81». Αρχικά σαν πιο «εμπορικό» είδος, αφού τότε ήταν ελάχιστοι οι θίασοι που ειδικεύονταν σ’ αυτό. Πολύ αργότερα κατάλαβα πόσο δύσκολο είδος ήταν και πόσο καθοριστικό στην εξέλιξη των αυριανών θεατών και – γιατί όχι – των αυριανών υπεύθυνων πολιτών.

Ποιες είναι η ιστορίες του «Παππού Αριστοφάνη»;
Πρόκειται για τέσσερις κωμωδίες του Αριστοφάνη (Ειρήνη, Αχαρνείς, Πλούτος και Όρνιθες) που ο Ποταμίτης διασκεύασε και ανέβασε το 1978, στο θέατρο Έρευνας, σε μια παράσταση «σταθμό» στην ιστορία του Παιδικού θεάτρου στη χώρα μας.

Ποια είναι τα μηνύματα που θα εισπράξουν τα παιδιά από την παράσταση;
Οι στόχοι του Αριστοφάνη είναι κατανοητοί και ξεκάθαροι σε θεατές κάθε ηλικίας και οι ήρωες των έργων του είναι πρόσωπα – σύμβολα.
Ο αγαθός Τρυγαίος, που πάει στον Ουρανό για να ελευθερώσει την Ειρήνη, ο ειρηνόφιλος Δικαιόπολης, που τα βάζει με τους πολεμόχαρους Αχαρνείς, ο αγαθός Χρεμύλος που μοιράζει στους δίκαιους τον Πλούτο που βρήκε, ο Ευελπίδης και ο Πεισθέτερος, που πάνε να ζήσουν στη χώρα των Πουλιών, εκεί που θριαμβεύει η Δικαιοσύνη και η Δημοκρατία, είναι πρόσωπα αναγνωρίσιμα για περισσότερα από 2.500 χρόνια τώρα και η παρουσίασή τους στη σκηνή – εκτός από διασκεδαστική είναι και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, ακόμα και σήμερα.

Ποιο είναι το βασικό συστατικό για να θεωρηθεί μία παιδική παράσταση επιτυχημένη;
Η στέρεα δομή του κειμένου (κατανοητοί διάλογοι, καθαροί στόχοι) το χιούμορ και η υψηλή αισθητική στο εικαστικό και στο μουσικό μέρος της.
Σε ό,τι αφορά τον τρόπο ερμηνείας των ηθοποιών (κάτι που συχνά απασχολεί και προβληματίζει) θα απαντήσω με τη φράση του μεγάλου ηθοποιού και σκηνοθέτη, σερ Λόρενς Ολίβιε, όταν τον ρώτησαν σχετικά: «Οι ηθοποιοί στο θέατρο για τα παιδιά, πρέπει να παίζουν όπως ακριβώς παίζουν στο θέατρο για τους ενήλικες και – αν μπορούν – λίγο καλύτερα».

Ποιος είναι ο αγαπημένος σας μυθοπλαστικός ήρωας;
Ο βαρόνος Μινχάουζεν, ο Δον Κιχώτης και ο Σιρανό ντε Μπερζεράκ.
Και οι τρεις οραματίστηκαν ένα καλύτερο κόσμο, όπου η γενναιότητα, η δικαιοσύνη, η αλήθεια και η ελευθερία είναι αδιαπραγμάτευτα ιδανικά.
Ο πρώτος τον έφτιαξε με τη φαντασία του. Ο δεύτερος αγωνίστηκε γι’ αυτά. Ο τρίτος, πέθανε για να τα υπηρετήσει.
Αξιώθηκα να τους παρουσιάσω και τους τρεις στο θέατρο.

Πώς έχει επηρεάσει η τεχνολογία το χώρο του θεάτρου και ποια η σχέση σας με αυτή;
Πριν λίγα χρόνια ήμουν φανατικά πολέμιος. Τώρα είμαι πιο … ήπιος.
Με την προϋπόθεση να υπηρετεί την παράσταση, να μη χαλάει την
ατμόσφαιρα και τον ρυθμό της και – κυρίως – να μην εκπορεύεται από την ξιπασιά του παραγωγού ή του σκηνοθέτη να εντυπωσιάσει τους θεατές.
Επιμένω να πιστεύω ότι η τέχνη μας είναι το Θέατρο.
Και μοναδικά μας «εργαλεία» στο θέατρο είναι η ποίηση και η φαντασία.
Κανένα τεχνολογικό εφέ δεν μπορεί να τα υποκαταστήσει.

Τι παρεμβάσεις έχετε κάνει στην παράσταση, σε σχέση με αυτή που ανέβασε ο Δημήτρης Ποταμίτης το 1978;
Φαντάζομαι ότι αναφέρεστε στις παρεμβάσεις που έκανα.
Προσπάθησα να απευθυνθώ σε μεγαλύτερες ηλικίες από αυτές που τότε εθεωρούντο σαν «target group» των θεάτρων που έκαναν παραστάσεις για παιδιά, όπως το θέατρο Έρευνας.
Εγώ (όσο κι αν φαίνεται παράξενο αυτό, μετά από 32 χρόνια) δεν ξέρω να κάνω τέτοιο θέατρο. Ίσως γιατί αδυνατώ να διαχωρίσω το θέατρο, σε θέατρο για παιδιά και σε θέατρο για ενήλικες, αλλά μόνο σε καλό και κακό θέατρο.
Πιστεύετε ότι οι ταινίες του Τσάρλι Τσάπλιν, ή η «Φαντασία» του Ντίσνεϊ, ή το «Μινχάουζεν» του Τέρι Γκίλιαμ, είναι «παιδικά»;
Θέλω να πιστεύω ότι στη «Γέφυρα» κάνουμε καλό θέατρο. Αν κάποιες από τις παραστάσεις μας είναι κατανοητές σε κοινό ανηλίκων και η θεματολογία τους αφορά αυτό το κοινό, τις παρουσιάζουμε στην «παιδική» σκηνή.
Στη συγκεκριμένη παράσταση αντικατέστησα κάποιους διαλόγους και κάποια τραγούδια, που (σύμφωνα με τη μόδα της εποχής) στόχευαν μόνο σε μια φασαριόζικη «συμμετοχή» των παιδιών-θεατών, αφήνοντας όμως πολλές εκκρεμότητες στη διαμόρφωση των χαρακτήρων και πολλά ερωτηματικά στους λόγους που οι ήρωες συμπεριφέρονται με τον έναν, ή με τον άλλο τρόπο.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο Αριστοφάνης έκανε πολιτικό θέατρο.
Και (το είπα από την αρχή αυτό) δεν θα μπορούσα να το αγνοήσω, επειδή η παράστασή μας απευθύνεται ΚΑΙ σε παιδιά.

Τα επόμενα σχέδιά σας;
Δυστυχώς, δεν μπορώ να κάνω σχέδια σε μια εποχή που ένα 13χρονο παιδί πεθαίνει από ένα μαγκάλι που άναψε για να ζεσταθούν, επειδή οι γονείς του δεν μπόρεσαν να βρουν χρήματα για να πληρώσουν το λογαριασμό της Δ.Ε.Η.

Επιμέλεια: Μαρία Παπουτσή