Ριζικές αλλαγές στα πανεπιστήμια ζητά η «επιτροπή σοφών»

Τις ανάγκες, τα προβλήματα, αλλά και τις προοπτικές των ελληνικών πανεπιστημίων περιγράφει η έκθεση της «επιτροπής σοφών» από πανεπιστήμια του εξωτερικού που ανέλαβε, μετά από πρόσκληση του υπουργείου Παιδείας, να μελετήσει τη λειτουργία της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη χώρα μας. Βασικός άξονας είναι ότι απαιτούνται «ριζικές αλλαγές» οι οποίες, εκτός των άλλων, «θα δώσουν το παράδειγμα και θα αναδείξουν τα πρότυπα για την υπόλοιπη κοινωνία».

Η «επιτροπή σοφών» διαπιστώνει ότι «το ελληνικό σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης υποφέρει από κρίση αξιών, καθώς και από παρωχημένες πολιτικές και οργανωτικές δομές». Διακρίνει επίσης ότι υπάρχει μια «σαφής πλειοψηφία» υπέρ των αλλαγών («μολονότι -σημειώνει- δεν υπάρχει συμφωνία σχετικά με το ποια πρέπει να είναι αυτή η μεταρρύθμιση») αλλά και μία «δυναμική μειοψηφία που αντιτίθεται στην αλλαγή».

Στις κακοδαιμονίες της ανώτατης εκπαίδευσης η έκθεση καταγράφει την «ανισορροπία δύναμης και ελέγχου πάνω σε ακαδημαϊκά θέματα και αποφάσεις», η οποία οδηγεί συχνά «στη λήψη αποφάσεων με πολιτικά κίνητρα», την ανυπαρξία οικονομικής αυτονομίας ή λογοδοσίας, τη γραφειοκρατία, την έλλειψη «θεμελιωδών τεχνολογιών πληροφορίας και άλλων εργαλείων αξιολόγησης για την μέτρηση παραμέτρων εισροών-εκροών και την αντικειμενική αξιολόγηση επιδόσεων».

Για παράδειγμα, όπως επισημαίνεται, τα πανεπιστήμια δεν έχουν συστήσει μηχανισμούς για την παρακολούθηση ζωτικών στατιστικών: πόσοι φοιτητές παρακολουθούν μαθήματα, πόσοι φοιτητές μετεγγράφονται πόσοι αποφοιτούν σε 5, 6 ή 8 χρόνια, ποιο είναι το κόστος της εκπαίδευσης των σπουδαστών, κ.λπ.

Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι τα ΑΕΙ να αισθάνονται οικονομική στενότητα, παρά το γεγονός ότι «η Ελλάδα παρουσιάζει τις υψηλότερες δαπάνες ανά φοιτητή», τα ελληνικά πανεπιστήμια να δηλώνουν «το χαμηλότερο ποσοστό αποφοίτησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση», η χώρα μας να έχει «τον μεγαλύτερο αριθμό φοιτητών που αφήνουν την Ελλάδα για να εγγραφούν σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και των άλλων χωρών», καθώς και τα «απαράδεκτα υψηλά» ποσοστά ανεργίας των πτυχιούχων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ασφάλεια των πανεπιστημιακών χώρων και στο θέμα του ασύλου, όπου διαπιστώνεται ότι «οι Πρυτάνεις έχουν δείξει απροθυμία να ασκήσουν τα δικαιώματα και να εκπληρώσουν τις ευθύνες τους και να πάρουν τις αποφάσεις που χρειάζονται προκειμένου να εξασφαλισθεί η ασφάλεια του διδακτικού και ευρύτερου προσωπικού και των σπουδαστών».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύσταση της επιτροπής προς το υπουργείο Παιδείας σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να ξεκινήσει μια διαδικασία που θα βοηθήσει να επανεξεταστεί και να διευκρινιστεί η αποστολή όλων των ελληνικών πανεπιστημίων. Επίσης η επιτροπή θεωρεί εκ των ων ουκ άνευ τη λογοδοσία, την αξιολόγηση και τη διαφάνεια των πανεπιστημίων.

Τέλος, η επιτροπή προτείνει τη δημιουργία ενός νέου θεσμού: Τα διετή περιφερειακά κολέγια, οι απόφοιτοι των οποίων θα έχουν πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, η χρησιμότητα αυτών των κολεγίων βρίσκεται στην ικανότητά τους να παρέχουν ένα στέρεο υπόβαθρο στους σπουδαστές που επιθυμούν να αποκτήσουν τεχνική εξειδίκευση και να εργαστούν σε επαγγέλματα που δεν απαιτούν εκπαίδευση ανωτάτου επιπέδου.

Τα κολέγια αυτά, όπως σημειώνεται, απευθύνονται σε όσους δεν απέκτησαν μέσω των πανελλαδικών πρόσβαση σε ένα ελληνικό δημόσιο ίδρυμα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και δεν επιθυμούν να εγκαταλείψουν τις οικογενειακές εστίες τους, ενώ επιτρέπουν στους καλύτερους σπουδαστές να μεταπηδούν στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα τετραετούς φοίτησης, με σαφώς καθορισμένες προϋποθέσεις και διαδικασίες.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,ΑΠΕ-ΜΠΕ