Άννα, είπα!

Το θέατρο Στοά ανοίγει η αυλαία με το έργο του Παναγιώτη Μέντη «Άννα, είπα!» την Παρασκευή 8 Οκτωβρίου εγκαινιάζοντας την εορταστική περίοδο αφιερωμένη στα σαράντα χρόνια της συνεχούς και αδιάλειπτης λειτουργίας του θεάτρου.
Το έργο ανέβηκε για πρώτη φορά το 1996 και καθιέρωσε τον Παναγιώτη Μέντη ως συγγραφέα ενώ η Λήδα Πρωτοψάλτη έλαβε το 1997 το Βραβείο Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών για την ερμηνεία της.

Η ιστορία
Κλεισμένη σε ένα θάλαμο ψυχιατρικής κλινικής μια γυναίκα αναπολεί καθημερινά τη ζωή της. Κι απ’ αυτή τη ζωή ένα πράγμα μόνο θέλει: να θυμάται και να αναπλάθει με τη φαντασία της τη σχέση με τη μάνα της.
Μια σχέση που τη σφράγισε καταστρέφοντας κάθε όνειρο που είχε για το μέλλον της. Ζει μέσα στο άρρωστο μυαλό της σκηνές και σχέσεις, που έγραψαν ανεξίτηλα μέσα της το μαρτύριο που έζησε εξ αιτίας των εμμονών, των νουθεσιών, των απαγορεύσεων, της νοοτροπίας γενικότερα μιας μάνας, που κι εκείνη πριν από την κόρη της έζησε μια άθλια και βασανισμένη ζωή, στην προσπάθειά της να στηριχτεί στα πόδια της και να στηρίξει μια οικογένεια που ένας άρρωστος και βασανισμένος πατέρας δεν μπορούσε να στηρίξει.
Η ιστορία της Άννας είναι η ιστορία άπειρων γυναικών που οι περισσότερες μπορεί να γλύτωσαν μεν τον εγκλεισμό σε μια κλινική, έχουν όμως αποτυπωμένα πάνω τους ανεξίτηλα τα σημάδια από μιας οδυνηρή σχέση Μάνας-Κόρης.

Σημείωμα του συγγραφέα Παναγιώτη Μέντη
Σχετικά με την Άννα… Από το 1996 στο 2010
«Πώς ν’ αποτυπώσεις στο χαρτί ένα ταραγμένο εγκεφαλογράφημα; Πώς να το αποτυπώσεις με λόγια;
Ξεκίνησα να γράψω για την Άννα ακούγοντας τη σιωπή μιας γυναίκας.
Μια σιωπή χωρίς συνείδηση από την ίδια. Μια σιωπή που στο μυαλό μου πήρε διάφορες διαστάσεις. Την είδα άλλοτε σαν σιωπή – στάση ζωής, άλλοτε σαν σιωπή – διαμαρτυρία, άλλοτε σαν σιωπή – πολιτική πράξη κι άλλοτε σαν σιωπή – επιλογή για άμυνα απέναντι στη βία και τη μικρότητα, ενός ανθρώπου που είδε και τρόμαξε…»

Έτσι έγραφα στο προλογικό σημείωμα για το πρόγραμμα της παράστασης στο πρώτο ανέβασμα της Άννας στη σκηνή το 1996.

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στις ίδιες γειτονιές μ’ αυτή την γυναίκα. Στην ίδια συνοικία. Της έδωσα φωνή για να υπερασπιστώ πρόσωπα που κανείς δε θα στεκόταν να ακούσει ακόμα και να κραύγαζαν. Η αποδοχή και η επιτυχία της Άννας – επιτυχία που οφείλεται στην ερμηνεία της Λήδας Πρωτοψάλτη και στη σκηνοθεσία του Θανάση Παπαγεωργίου, αφού δική του είναι η επιλογή των δύο μανάδων που, η εφιαλτική τους παρουσία, απογείωσε το κείμενο – μ’ έκαναν να νιώθω πως δεν ήταν μάταιος κόπος τελικά η απόφασή μου να την υπερασπιστώ.

«Η Άννα είναι ευαίσθητη.
Η Άννα έχει παγιδευτεί σε μια παντοτινή σκληρή εφηβεία.
Η Άννα είναι χρεωμένη να υποστεί. Όλοι θα διεκδικήσουν να της πάρουν κι αυτή θα πρέπει να έχει, ή να βρει για να τους δώσει.
Η Άννα ξέρει την αλήθεια και το βαθύ νόημα της ζωής, γιατί βίωσε το αβίωτο.
Άγιασε ερήμην των παπάδων στις γειτονιές των δυτικών συνοικιών, αλλά και στα τριάρια κάποιας αντιπαροχής του κέντρου. Στο κύτταρό της έγραψε η ιστορία του μετανάστη που δεν βρήκε γη. Του μετανάστη που δεν βρήκε προορισμό γιατί του έδειξαν πως δεν χωρούσε. Του μετανάστη σ’ έναν κόσμο ταραγμένο εντός του. Του μετανάστη που δεν προσαρμόστηκε και, που ίσως για χάρη μας, έφυγε…»

Έγραψα την Άννα αναζητώντας το λόγο που αποφάσισα να ασχοληθώ με το θέατρο. Σήμερα, μετά από δεκαοχτώ χρόνια συγγραφικής πορείας και τριάντα τέσσερα πάνω στη σκηνή σαν ηθοποιός, κοιτάζοντας πίσω, βρίσκω τους θεατρικούς μου ήρωες να έχουν συγγενικές σχέσεις με την Άννα, σημάδι πως δεν ξέφυγα απ’ τους στόχους μου, αλλά και σκληρή διαπίστωση που την καταθέτω με αγωνία και απορία: Στον τόπο μας δεν έγινε ούτε μισό βήμα μπροστά. Ούτε από την εποχή της εφηβείας της Άννας, ούτε από την εποχή της πρώτης μας παράστασης. Μια βόλτα στα κέντρα και τις συνοικίες του τόπου μας είναι η απόδειξη που όλοι άλλωστε τη βλέπουμε βγαίνοντας απ’ την πόρτα του σπιτιού μας.

Κι ομολογώ πως έχω μέσα μου πολύ θυμό όταν από τα παιδικά κι εφηβικά μου χρόνια, ακούω σ’ αυτό τον τόπο πως ο Έλληνας, ή ο Νεοέλληνας, αυτή η αυτοκαταστροφική φάρα που είμαστε σαν έθνος και λαός, έχει δεκαετίες τώρα, ανάγκη πάντα να γελάσει. Και γελά με τα καμώματα και τις χοντράδες όσων πληρώνονται με πολύ χρήμα και ζεστό, για να τον εκτονώνουν. Κι η εκτόνωση του γέλιου γίνεται πουπουλένιο μαξιλάρι στα πισινά όσων ορίζουνε τις τύχες μας.

Η ψευδαίσθηση του νεοπλουτισμού, η αποθέωση του ακατοίκητου εγκεφάλου, η απαστράπτουσα καψούρα, η κρίση που γεννήθηκε από την πλαστική παντοδυναμία, είναι τα πιστοποιητικά του σημερινού αδιέξοδου. Ανάμεσα σε όλα αυτά η Άννα παίρνει άλλη διάσταση. Μπροστά στις προδοσίες που εξακολουθούν να αντικρίζουν τα έκπληκτα μάτια της, τη βλέπω να βγαίνει στο παράθυρό της, να απαρνιέται τη σιωπή και να φωνάζει: «Αν ήμουνα Θεός συνέχεια θα τιμωρούσα! Τι έκανες εσύ; Τιμωρία. Εσύ; Κι εσύ τιμωρία! Σε χλωρό κλαρί δε θα σας άφηνα… Τιμωρία όλοι ΜΑΣ!»

Και να ‘μαστε λοιπόν απόψε, 14 χρόνια μετά την πρώτη παράσταση της Άννας, σ’ αυτή την καινούρια παράσταση – αναπαράσταση, εδώ στο Θέατρο ΣΤΟΑ. Τα χνάρια και τα όρια του βίου της επάνω στη σκηνή σχεδίασε και έντυσε πάλι η Αφροδίτη Κουτσουδάκη.
Η Νίκη Χαντζίδου, η Ευδοκία Σουβατζή, η Εύα Καμινάρη, έχουν συμμετοχή με επιτυχία στο βιογραφικό της Άννας. Ο Δημήτρης Θεοδώρου και η Βάσω Ορκοπούλου καταθέτουν φέτος τη δική τους αλήθεια.

Κλείνοντας θέλω να επαναλάβω πως στη σκηνοθεσία του Θανάση Παπαγεωργίου και στην σπουδαία ερμηνεία της Λήδας Πρωτοψάλτη οφείλω την επιτυχία και την αποδοχή της Άννας. Και μετά λόγου γνώσεως να συμπληρώσω πως στη συνάντησή μου μαζί τους οφείλω τη συγγραφική μου εξέλιξη και πορεία. Τους ευχαριστώ.»