Τα φαράγγια των Χανίων

Εθνικός Δρυμός Λευκών Oρέων-Σαμαριά
Το φαράγγι της Σαμαριάς -τοπίο μοναδικής ομορφιάς στη Μεσόγειο- μαζί με τις γύρω πλαγιές και άλλα μικρότερα φαράγγια αποτελεί τον Εθνικό Δρυμό Λευκών Ορέων ή Σαμαριάς. Η μορφολογία της περιοχής παρουσιάζει εντυπωσιακή ποικιλία. Οι βαθιές και επιβλητικές χαράδρες, τα γραφικά ρέματα, οι σπηλιές (οι περισσότερες από τις οποίες δεν έχουν εξερευνηθεί), τα πυκνά δάση από κυπαρίσσι, τραχεία πεύκη και πουρνάρι συνθέτουν ένα υπέροχο τοπίο. Η πρόσβαση στη βόρεια είσοδο του φαραγγιού στη θέση Ξυλόσκαλο γίνεται με λεωφορείο από τα Χανιά (αποφύγετε το ιδιωτικό αυτοκίνητο, γιατί θα πρέπει να ανεβείτε πάλι το φαράγγι για την επιστροφή σας), την περίοδο από αρχές Μαΐου έως τέλη Σεπτεμβρίου, οπότε και επιτρέπεται η προσέλευση του κοινού. Η κάθοδος διαρκεί περίπου έξι ώρες (18χλμ.). Εφοδιαστείτε με τροφή και νερό και σίγουρα ένα έξτρα φιλμ για τη φωτογραφική σας μηχανή. Οι εντυπωσιακοί γεωλογικοί σχηματισμοί και η ιδιαίτερα πλούσια χλωρίδα και πανίδα συνθέτουν μια εικόνα μοναδική σε αγριότητα, επιβλητικότητα και μεγαλοπρέπεια. Περισσότερα από 450 είδη του φυτικού βασιλείου βρίσκονται στην περιοχή, 70 από τα οποία συναντώνται μόνο στην Κρήτη (ενδημικά είδη και υποείδη), όπως το δίκταμο, ο έβενος και η αμπελιτσιά. Mερικά αναπτύσσονται αποκλειστικά στο φαράγγι, όπως το βούπλευρο και η μυοσότις, ενώ το ελίχρυσο και το κεφαλάνθηρο είναι από τα πολύ σπάνια και κινδυνεύουν να εξαφανιστούν.
Η Σαμαριά έχει μια σημαντική σε ποικιλία πανίδα, με διάφορα είδη και υποείδη ενδημικά ή σχεδόν ενδημικά της Κρήτης. Είναι το μόνο μέρος στην Ευρώπη όπου ζουν σε άγρια κατάσταση το ονομαστό κρητικό αγριοκάτσικο ή κρι-κρι, καθώς και το κρητικό υποείδος ασβού ή άρκαλος, το κρητικό κουνάβι ή ζουρίδα, η κρητική νυφίτσα ή καλογιαννού κ.ά. Ένα μικρόσωμο είδος ποντικού, ο κρητικός αγκαθοπόντικας, δεν έχει εντοπιστεί σε κανένα άλλο μέρος της Ελλάδας.
Το ίδιο το φαράγγι και οι γύρω δασωμένες εκτάσεις αποτελούν καταφύγιο πολλών ειδών της ορνιθοπανίδας, ανάμεσα στα οποία είναι το όρνιο, ο γυπαετός, ο σπιζαετός, ο χρυσαετός και δύο είδη κόρακα, η κοκκινοκαλιακούδα και η κιτρινοκαλιακούδα.
Η ποικιλία και η εναλλαγή των διαφόρων τύπων βιοτόπων είναι εντυπωσιακές. Ορεινά λειβάδια, σπήλαια, πευκοδάση, πουρναρότοποι και φρύγανα, χαρουπιές και σχίνοι εναλλάσονται, χωρίς να λείπουν και τα σημάδια της ανθρώπινης παρουσίας: προϊστορικοί οικισμοί, το μαντείο και το ιερό του Απόλλωνα, οι παλαιοχριστιανικοί τάφοι και η εκκλησία του 1379 αφιερωμένη στην Οσία Μαρία. Στο κέντρο του φαραγγιού βρίσκεται το παλαιό χωριό της Σαμαριάς, όπου μπορείτε να ξεκουραστείτε σε κατάλληλα διαμορφωμένο από τις Αρχές χώρο. Δύο χιλιόμετρα περίπου πριν από το τέλος της διαδρομής, στην Αγία Ρουμέλη, θα συναντήσετε τις «Σιδερόπορτες». Είναι πελώριοι βράχοι ύψους 300μ. που αφήνουν ένα στενό άνοιγμα 3μ. Η επιστροφή γίνεται με πλοίο (τελευταίο δρομολόγιο γύρω στις 6:00 μ.μ.) για τη Χώρα Σφακίων – διαδρομή οκτώ ωρών- και από εκεί με λεωφορείο πίσω στα Χανιά.
Πληροφορίες: Δ/νση Δασών, Χανιά, τηλ. 28210 92287

Αράδαινα
Η Αράδαινα απέχει 19χλμ. από τη Χώρα Σφακίων στο δρόμο Σφακιά-Ανώπολη-Αγιος Ιωάννης. Το φαράγγι της Αράδαινας είναι μικρότερο από αυτό της Σαμαριάς, αλλά εξίσου εντυπωσιακό με τους ψηλούς κάθετους βράχους και τα στενά περάσματα. Η πεζοπορία ξεκινά από το Λουτρό. Σε μία ώρα περίπου φτάνετε στο Μαρμαρά και από εκεί, έπειτα από τρεις ώρες, στο χωριό της Αράδαινας. Σε ένα σημείο του φαραγγιού θα διασχίσετε μια ψηλή ξύλινη γέφυρα. Θα συναντήσετε πολλά διαφορετικά είδη φυτών, αρκετά ενδημικά της περιοχής, όπως ο δίκταμος και ο έβενος. Στην περιοχή βρίσκονται επίσης το εγκαταλειμμένο χωριό της Αράδαινας και η βυζαντινή εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ.

Iμπρος
Το φαράγγι ξεκινά νότια του ομώνυμου χωριού, έχει μήκος 8χλμ. περίπου και καταλήγει στο χωριό Κομητάδες. Λόγω του μικρότερου μήκους του από τα φαράγγια της Σαμαριάς και της Αράδαινας (τρεις ώρες περίπου πεζοπορία) είναι ιδανικό για αυτούς που προτιμούν να μην περπατούν μεγάλες αποστάσεις. Η χαράδρα είναι αρκετά στενή σε μερικά σημεία, με εντυπωσιακούς βράχους και μοναδική χλωρίδα. Η πρόσβαση επιτρέπεται όλο το χρόνο, εκτός από ημέρες με υψηλή βροχόπτωση ή χιόνι.

Αγία Ειρήνη (Αγερινιώτικο)
Το φαράγγι αρχίζει από το χωριό Αγία Ειρήνη, 43χλμ. από τα Χανιά, και τελειώνει στη Σούγια στο Λιβυκό πέλαγος. Έχει μήκος 7,5χλμ., πλάτος 10μ στα στενότερα σημεία του, ενώ οι κατακόρυφες πλευρές του φτάνουν πολλές φορές τα 500μ. ύψος. Η πυκνή και όμορφη βλάστηση συνοδεύει τον επισκέπτη σε όλη τη διαδρομή, με έντονη την παρουσία πεύκων, κυπαρισσιών, πλατανιών και μικρών θάμνων (θρούμπι, θυμάρι, φασκομηλιές, ασπάλαθοι κ.ά). Επισκεφθείτε τις βυζαντινές εκκλησίες του Σωτήρος Χριστού του 1357 και του Αγίου Γεωργίου του 1460.
Το φαράγγι έχει ιστορική σημασία, καθώς αποτέλεσε ορμητήριο και κρησφύγετο των επαναστατών του 1821, με τα πολλά σπήλαια που φέρουν χαρακτηριστικά ονόματα (Χοιροσπηλιός, Νερότρυπα, Κισσαρόσπηλιος, Συκότρυπα κ.ά.).

Θέρισσος
Η περιοχή βρίσκεται μεταξύ των χωριών Περιβόλια και Θέρισσος, 16χλμ. νότια από τα Χανιά. Το μήκος του φαραγγιού είναι περίπου 6χλμ. και το πλάτος του κυμαίνεται από 15μ. έως 250μ. Στο φαρδύτερο μέρος του, που βρίσκεται στην είσοδο του φαραγγιού, σχηματίζεται μια μικρή κοιλάδα με καλλιέργειες κηπευτικών και αμπελιών. Η υπόλοιπη περιοχή χαρακτηρίζεται από γκρεμούς, χάσματα και σπηλιές. Το φαράγγι έχει μεγάλη αισθητική αξία, αλλά και ιδιαίτερη περιβαλλοντική σημασία, λόγω της μεγάλης ποικιλίας οικοτόπων. Τα φρύγανα εναλλάσσονται με δάσος από κυπαρίσσια και πλατάνια, ενώ σημαντική είναι η παρουσία ενδημικών και σπάνιων φυτών. Η περιοχή χαρακτηρίζεται και από την παρουσία του κρητικού αγριοκάτσικου ή κρι-κρι, ενώ αποτελεί το νοτιότερο σημείο εξάπλωσης στην Ευρώπη του σπιτόφιδου (προστατευόμενο είδος και εντελώς ακίνδυνο για τον άνθρωπο).

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Χανίων