Η «ταυτότητα» του νέου Καταστατικού Χάρτη της ΕΕ

37

H νέα Μεταρρυθμιστική Συνθήκη, η οποία θα αντικαταστήσει το πολύπαθο και υπερφιλόδοξο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα που Γάλλοι και Ολλανδοί καταψήφισαν το 2005, θα εγκριθεί οριστικά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο.

Κατόπιν θα αρχίσει η διαδικασία των επικυρώσεων. Ακολουθώντας το ρητό «όποιος καεί στον χυλό φυσά και το γιαούρτι»- η συντριπτική πλειονότητα των χωρών θα ακολουθήσει την κοινοβουλευτική οδό και όχι εκείνη των δημοψηφισμάτων. Μόνο η Ιρλανδία θα διεξαγάγει δημοψήφισμα διότι υποχρεούται από το Σύνταγμά της. Καλώς εχόντων των πραγμάτων, η νέα Συνθήκη θα τεθεί σε ισχύ εντός του 2009. Ωστόσο αυτό που παραμένει άγνωστο στο ευρύ κοινό είναι το τι θα περιέχει η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη.

Ουσιαστικά το 90% του κειμένου (που αριθμεί περίπου 250 σελίδες) παραμένει ίδιο με εκείνο του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, διανθισμένο με άπειρα πρωτόκολλα και ρήτρες εξαίρεσης για τους αντιρρησίες- κυρίως τους Βρετανούς και τους Πολωνούς. Αυτό το καθιστά «δύσπεπτο» για τους πολίτες. Και σε αυτό το σημείο ακολουθεί, δυστυχώς, τα χνάρια του προκατόχου του.

Τα βασικά σημεία και οι αλλαγές της νέας Συνθήκης είναι τα εξής:

1 Η πρώτη κίνηση στην οποία προέβησαν οι «27» για να αντιστρέψουν το αρνητικό κλίμα που είχε δημιουργηθεί με την απόρριψη του Ευρωσυντάγματος από Γάλλους και Ολλανδούς ήταν να αφαιρέσουν οποιονδήποτε συμβολισμό θύμιζε Σύνταγμα! Επομένως, συνταγματικές αναφορές, καθώς και σύμβολα όπως ο ύμνος και η σημαία της ΕΕ δεν αναφέρονται στο νέο κείμενο. Απαλείφθηκε επίσης η αναφορά στον «ελεύθερο ανταγωνισμό», κατόπιν αιτήματος του γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί.

2 Η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη προβλέπει επίσης την κατάργηση της εκ περιτροπής (ανά εξάμηνο) προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στη θέση της θα εκλέγεται ένας μόνιμος πρόεδρος. Η θητεία του θα έχει διάρκεια δυόμισι ετών και θα μπορεί να ανανεωθεί άλλη μία φορά. Σκοπός της αλλαγής είναι να βελτιωθεί η λειτουργικότητα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ο πρόεδρος δεν θα ηγείται των εξειδικευμένων συμβουλίων υπουργών (π.χ., των υπουργών Γεωργίας).

3 Το σημείο που έχει προκαλέσει τις περισσότερες αντιδράσεις είναι η αλλαγή στο σύστημα ψηφοφορίας. Η νέα Συνθήκη υιοθετεί το σύστημα της «διπλής πλειοψηφίας», βάσει του οποίου μια απόφαση απαιτεί την υποστήριξη του 55% των κρατών-μελών (σήμερα αυτό σημαίνει 15 από τα 27 κράτη-μέλη), με την προϋπόθεση ότι αυτά αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.

4 Μετά το 2014 αναμένεται να αλλάξει και ο τρόπος σύνθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πλέον δεν θα ισχύει η αρχή «ένα κράτος, ένας επίτροπος». Ο αριθμός των επιτρόπων θα φθάνει έως και τα 2/3 του αριθμού των κρατώνμελών. Οι χώρες που θα έχουν επίτροπο θα προκύπτουν εκ περιτροπής.

5 Η νέα Συνθήκη προβλέπει την ενοποίηση δύο αξιωμάτων, του ύπατου εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφαλείας και του επιτρόπου που είναι αρμόδιος για τις Εξωτερικές Σχέσεις. Με τον τρόπο αυτόν εκτιμάται ότι θα ενισχυθεί η «φωνή της Ευρώπης στον κόσμο». Κατόπιν ισχυρών αντιδράσεων του Λονδίνου, ο τίτλος «υπουργός Εξωτερικών της ΕΕ» απερρίφθη και διατηρήθηκε αυτός του ύπατου εκπροσώπου. Ο κάτοχος της θέσης θα προεδρεύει του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων.

6 Με τη νέα Συνθήκη το εθνικό βέτο καταργείται σε 50 τομείς, κυρίως όπου δεν θίγονται κρίσιμα ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Σε αυτούς τους τομείς η ΕΕ θα μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις με πλειοψηφία. Η ομοφωνία παραμένει στους τομείς άμυνας, κοινωνικής ασφάλισης, φορολογίας και πολιτισμού. Η σημαντικότερη πάντως εξέλιξη είναι η άρση του βέτο σε θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων, με βασικό σκοπό την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (η Βρετανία και η Ιρλανδία πέτυχαν εξαίρεση στον τομέα αυτόν). Επιπλέον, τα εθνικά κοινοβούλια θα έχουν αυξημένο ρόλο στην κοινοτική νομοθεσία.

7Οσον αφορά τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ο οποίος περιλαμβάνει το σύνολο των αστικών, πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων των ευρωπαίων πολιτών καθώς και όλων των προσώπων που ζουν στην επικράτεια της ΕΕ, θα έχει νομική ισχύ σε 25 από τις 27 χώρες. Η Βρετανία και η Πολωνία ζήτησαν να εξαιρεθούν: η πρώτη επειδή δεν βλέπει με «καλό μάτι» τα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα που αναφέρει ο Χάρτης, ενώ η δεύτερη επειδή ανησυχεί ότι οι ατομικές ελευθερίες που κατοχυρώνονται σε αυτόν μπορεί να συγκρουστούν με τις συντηρητικές και θρησκευτικές αξίες των Πολωνών.

Πηγή: Το Βήμα 

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ