Αντισυνταγματική η απόφαση περί ανώτατου ορίου εισοδήματος

43

Ως αντισυνταγματική ακύρωσε το ΣτΕ κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών και Υγείας, που θεσπίζει ανώτατο όριο ετήσιου οικογενειακού εισοδήματος ως προϋπόθεση για τη χορήγηση επιδόματος στις πολύτεκνες μητέρες και κατά συνέπεια στις πολύτεκνες οικογένειες.

Το ΣτΕ με την υπ αριθμ. 1095/2001 απόφασή του έκανε δεκτή την αίτηση της προσφεύγουσας και ακύρωσε ως αντισυνταγματική την υπ αριθμ. Πεδ/οικ.1078/19.3.1997 κοινή υπουργική απόφαση, κρίνοντας παράλληλα και αντισυνταγματικό το νόμο του 1997, σύμφωνα με τον οποίο εκδόθηκε.

Ειδικότερα, το ΣτΕ έκρινε ότι το άρθρο 21 του Συντάγματος ορίζει ότι «πολύτεκνες οικογένειες δικαιούνται της ειδικής φροντίδας του κράτους, που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, και παρέχεται υπόδειξη στον κοινό νομοθέτη για τη λήψη κατάλληλων μέτρων φροντίδας υπέρ των πολυτέκνων οικογενειών.

»Παράλληλα, εξυπακούεται στοιχειώδης απαγορευτικός κανόνας, δεσμευτικός για τον κοινό νομοθέτη, συμφώνως προς τον οποίο δεν είναι συνταγματικώς ανεκτός ο περιορισμός ή η υποβάθμιση της παρεχομένης στους πολύτεκνους ειδικής φροντίδας, άνευ αποχρώντος λόγου, στα πλαίσια αυτής της σχέσης.»

Επίσης, κατά το ΣτΕ δεν είναι συνταγματικώς ανεκτές οι νομοθετικές ρυθμίσεις, με τις οποίες ορισμένες πολύτεκνες μητέρες εξαιρούνται της ειδικής κρατικής φροντίδας, αφού «έτσι αναιρείται προς αυτές η υπέρ των πολυτέκνων οικογενειών επιβαλλομένη από το Σύνταγμα ειδική φροντίδα του κράτους».

Επιπλέον, απόφαση του ΣτΕ αναφέρει ότι ο συνταγματικός νομοθέτης, θεσπίζοντας την υπέρ των πολυτέκνων ειδική κρατική φροντίδα, δεν απέβλεψε στην ενίσχυση αυτών ως κατηγορίας οικονομικώς αδυνάτων ή αναξιοπαθούντων προσώπων.

Αντισυνταγματικό έκρινε επίσης το ΣτΕ τον Ν. 2459/1997, που θεσπίζει ανώτατο όριο ετήσιου οικογενειακού εισοδήματος ως προϋπόθεση για τη χορήγηση των εν λόγω παροχών. Και αυτό γιατί τα όρια της υπουργικής απόφασης συνεπάγονται μείωση των σχετικών υπέρ των πολυτέκνων δημόσιων δαπανών και εξαιρούν τελικώς από την ειδική κρατική φροντίδα τις πολύτεκνες μητέρες, των οποίων το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα υπερβαίνει το θεσπιζόμενο ανώτατο όριο.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας αναφέρει, παράλληλα, ότι είναι αντισυνταγματική η προσβαλλόμενη κοινή υπουργική απόφαση, καθώς η χορήγηση των παροχών συναρτάται προς το ανώτατο όριο ετήσιου οικογενειακού εισοδήματος, λαμβανομένου μάλιστα υπό την έννοια όχι μόνο του φορολογούμενου πραγματικού αλλά και του τεκμαρτού εισοδήματος καθώς και αυτού που απαλλάσσεται του φόρου ή φορολογείται με ειδικό τρόπο.

Πριν από την προσφυγή
Σύμφωνα με τους Ν. 1910/1944, 860/1979, 1892/1990 και 2459/1997, οι πολύτεκνες μητέρες που έχουν εν ζωή παιδιά (νόμιμα, εξώγαμα και αναγνωρισμένα) δικαιούνται ειδικό επίδομα, το οποίο είναι σε συνάρτηση με τον αριθμό των παιδιών που έχουν.

Το εν λόγω επίδομα χορηγείται από το κράτος ανεξάρτητα από το αν η πολύτεκνη μητέρα λαμβάνει άλλο επίδομα, μισθό, αποζημίωση, σύνταξη κ.λπ. Σύμφωνα με την εισηγητική έκθεση του Ν. 1892/1990, οι εν λόγω παροχές, που έχουν καθολικό χαρακτήρα, καταβάλλονται σε όλες ανεξαρτήτως τις πολύτεκνες οικογένειες, ασυνδέτως προς την καταβολή οποιασδήποτε άλλης αμοιβής ή κοινωνικής παροχής.

Με τον Ν. 2459/1997 τέθηκε ο περιορισμός ότι η εν λόγω παροχή θα καταβάλλεται στις πολύτεκνες μητέρες, εφόσον το ετήσιο εισόδημά τους δεν υπερβαίνει κάποια χρηματικά όρια, τα οποία είναι ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών που έχουν και το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα. Ο ίδιος νόμος προβλέπει ότι το κατώτερο πλαφόν θα αναπροσαρμόζεται με υπουργικές αποφάσεις.

Ακολούθησε υπουργική απόφαση του ίδιου έτους, ενώ με μεταγενέστερες αποφάσεις αναπροσαρμόστηκαν προς τα πάνω τα κατώτατα όρια χορήγησης των εν λόγω παροχών. Με την προσβαλλόμενη υπουργική απόφαση καθορίστηκε ότι ως εισόδημα νοούνται τόσο το φορολογούμενο πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα όσο και το απαλλασσόμενο ή φορολογούμενο με ειδικό τρόπο και ότι, εφόσον διαπιστώνεται υπέρβαση του πλαφόν, η παροχή θα διακόπτεται.

Περαιτέρω η υπουργική απόφαση απαιτεί για την αναγνώριση του οικογενειακού επιδόματος και για την κατ έτος συνέχιση καταβολής του την υποβολή θεωρημένου εκκαθαριστικού σημειώματος της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ