29

Τα πυρά ενός ελικοπτέρου Αpache, που καλυπτόταν από το σκοτάδι της νύχτας της 16ης Ιανουαρίου 1991, μετέφεραν στον Σαντάμ Χουσεΐν την απειλή που εκφραζόταν στο τελεσίγραφο του ΟΗΕ που είχε λήξει λίγες ώρες νωρίτερα: «Αποσυρθείτε ειρηνικά από το Κουβέιτ, για να μη συμβεί αυτό βίαια» υποσχόταν η Δύση, η οποία -οδηγούμενη από τις ΗΠΑ- ενεπλάκη τις επόμενες έξι εβδομάδες σε έναν πόλεμο με… ονοματεπώνυμο (Desert Storm ή Καταιγίδα της Ερήμου), που σήμερα, ακριβώς δέκα χρόνια μετά, ανακινείται πλέον στα μονόστηλα του Τύπου και καθημερινά στη φρικτή πραγματικότητα του Ιράκ.

Εκεί όπου αποτυγχάνει η πολιτική λύση…


Το κεφάλαιο της διαμάχης είχε ανοίξει στις 17 Ιουλίου του 1990, όταν ο Χουσεΐν είχε κατηγορήσει το Κουβέιτ για υπερπαραγωγή πετρελαίου και για κλοπή ποσοτήτων του πολύτιμου υγρού από τις πετρελαιοπηγές της Ρουμάιλια. Τότε, η πρεσβεία των ΗΠΑ στο Ιράκ διαβεβαίωνε ότι πρόκειται για ενδοαραβικό θέμα, ωστόσο ο Σαντάμ φρόντισε γρήγορα να το θέσει ενώπιον της διεθνούς κοινότητας, που δεν έμεινε ασυγκίνητη εμπρός στην εισβολή των ιρακινών στρατευμάτων στη μικρή χώρα, στις 2 Αυγούστου του ίδιου έτους.


Η άμεση απάντηση της Δύσης ήταν η επιβολή οικονομικών περιορισμών στο Ιράκ, στις 6 Αυγούστου, και η αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων, μία ημέρα αργότερα, στην περιοχή. Οι προθέσεις του Ιρακινού προέδρου είναι ξεκάθαρες: στις 8 του ίδιου μήνα ανακοινώνει την προσάρτηση του Κουβέιτ στη χώρα του, μια ενέργεια που δεν γίνεται δεκτή από τη διεθνή κοινότητα. Οι επόμενοι μήνες βλέπουν τις ΗΠΑ να πρωταγωνιστούν σε διπλωματικό επίπεδο εξεύρεσης λύσης, την ώρα που «λαδώνουν» την πολεμική μηχανή για να αντιμετωπίσουν την άρνηση του Ιράκ να αποσυρθεί.


Αποδείχθηκε ότι αυτό ήταν αναγκαίο – ή, τέλος πάντων, έτσι χαρακτηρίστηκε… Μετά το ναυάγιο των επαφών του Αμερικανού τότε προέδρου, Τζορτζ Μπους, με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράκ, Ταρέκ Αζίζ, ο ΟΗΕ επέδωσε το παραπάνω τελεσίγραφο: αποχώρηση ή πόλεμος. Η 15η Ιανουαρίου, ημέρα που έληγε το χρονικό όριο, πέρασε χωρίς (το προσδοκώμενο από τη Δύση) αποτέλεσμα, και η επομένη ξημέρωσε στη Βαγδάτη με τους εφιαλτικούς ήχους των βομβών από τα αμερικανικά βομβαρδιστικά Stealth.


…το λόγο έχουν τα όπλα και οι τηλεοπτικές κάμερες


Ήταν η πρεμιέρα των «αόρατων» αεροσκαφών σε πολεμικές επιχειρήσεις· το CNN, ένας από τους πρωταγωνιστές της Καταιγίδας της Ερήμου, δεν άργησε να τα αναγορεύσει σε… σταρ του πολέμου -όχι, όμως, μεγαλύτερα από το ίδιο το ειδησεογραφικό δίκτυο, που μπήκε σε εκατομμύρια σπίτια με την 24ωρη απευθείας εικόνα που έστελνε από το Ιράκ. «Ουάου! Τεράστιες εκρήξεις από ψηλά γέμισαν τον ουρανό» έλεγε (ζωντανά) ο Τζον Χόλιμαν, δημοσιογράφος του CNN, και ο συνάδελφός του, Πίτερ Αρνέτ, συμπλήρωνε: «Νομίζω πως χτυπήθηκε ένα κέντρο επικοινωνιών».


Κάποιες άλλες ενέργειες, όμως, δεν είχαν τόση ακρίβεια: στις 13 Φεβρουαρίου του 1991, οι αμερικανικές βόμβες έπεσαν σε ένα καταφύγιο, και οι 300 Ιρακινοί που αναζήτησαν προστασία εκεί έδωσαν νόημα στον πολυσυζητημένο όρο «παράπλευρες απώλειες». Το… λεξιλόγιο του πολέμου, όπως ακούραστα μετέδιδε το CNN, περιλάμβανε έναν ακόμη, πολύ πιο τρομακτικό: τις «έξυπνες βόμβες».


Πολλές φορές επαναλήφθηκαν αυτές οι λέξεις κατά τις έξι εβδομάδες αεροπορικών επιδρομών και τις τέσσερις ημέρες επίγειων επιχειρήσεων που ακολούθησαν. Τα περισσότερα διεθνή ΜΜΕ τις ξέχασαν όλες λίγο μετά τις 8 Μαρτίου του 1991, όταν άρχισε η σταδιακή επιστροφή των Αμερικανών στρατιωτών στην πατρίδα τους. Λίγο νωρίτερα, η Πόλη του Κουβέιτ είχε περάσει στα χέρια της τοπικής αντίστασης, και οι αξιωματούχοι του Ιράκ είχαν επισήμως αποδεχτεί τους όρους κατάπαυσης του πυρός.


Η δεκαετία πόνου συνεχίζεται στο Ιράκ


Η κατάπαυση πέρασε απλώς στις σελίδες της ιστορίας· οι αεροπορικές επιδρομές από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία δεν έπαψαν, και τώρα οι «παράπλευρες απώλειες» των βομβαρδισμών δεν αποτελούν πια είδηση. Τώρα η δικαιολογία είναι η προστασία των μειονοτήτων από την κυβερνητική καταπίεση, αλλά ταυτόχρονα όλο και κάποιες «έξυπνες βόμβες» διαψεύδουν το χαρακτηρισμό και πετυχαίνουν άμαχο πληθυσμό στο έδαφος.


Συμβαίνει, όμως, τόσο συχνά, ώστε έπαψε να αποτελεί είδηση; Ίσως ναι· στο επετειακό του αφιέρωμα το CNN κοιτά πίσω, διαπιστώνει ότι η σύρραξη «ξεκίνησε με μια αεροπορική επιδρομή που άλλαξε τη φύση του σύγχρονου πολέμου» και καμαρώνει για τα «διαμάντια» της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας. Ταυτόχρονα, το ABC μιλά για την ουσιαστική κατάρρευση των κυρώσεων και τα προβλήματα που θα έχει να αντιμετωπίσει ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζορτζ Ο. Μπους, με το Ιράκ, υπενθυμίζοντας ότι ο πατέρας του έβαλε τη χώρα του στον πόλεμο.


Το BBC, κόντρα στη γραμμή των αμερικανικών ΜΜΕ, επιμένει να υπενθυμίζει την άλλη όψη του πολέμου. Μιλά για τους χιλιάδες Ιρακινούς πολίτες και στρατιώτες που παγιδεύτηκαν στο Δρόμο του Θανάτου, στη Μπάσρα, και -στην πλειονότητά τους- έπεσαν νεκροί από τις αμερικανικές βόμβες· και μεταφέρει το αίσθημα που ακόμη σφίγγει την καρδιά όταν ακούγονται οι σειρήνες που προοιωνίζονται τις επιδρομές από αέρος. Όπως συμπεραίνει η απεσταλμένη του δικτύου στην πόλη, «αυτή είναι, με πολλούς τρόπους, μια σύγκρουση που ακόμη δεν έχει τελειώσει»…

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ

Ειδήσεις Σήμερα: