Εμπιστευτικά έγγραφα των ΗΠΑ ρίχνουν φως στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ

51

Φως στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ κατά τη δεκαετία του 60 έρχεται να ρίξει μια σειρά εμπιστευτικών αμερικανικών εγγράφων που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Τρίτη από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Βάσει αυτών, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ισραήλ αποτελούσε την περίοδο εκείνη μόνιμο εμπόδιο στις σχέσεις της Ουάσινγκτον με το Τελ Αβίβ, εξαιτίας της άρνησης του Ισραήλ να δώσει το πράσινο φως στο αίτημα των ΗΠΑ για επιθεώρηση των πυρηνικών του εγκαταστάσεων στην Ντιμόνα.

Εως το Μάιο του 1967, οι ΗΠΑ δεν ήξεραν εάν το Ισραήλ είχε στη διάθεσή του πυρηνικά όπλα, ωστόσο όπως προκύπτει από τα εν λόγω έγγραφα, οι Αμερικανοί έτρεφαν σοβαρές υποψίες για την επιθυμία των Ισραηλινών να κατασκευάσουν πυρηνικές βόμβες εάν το έκριναν αναγκαίο.

Οι υποψίες αυτές ενισχύθηκαν από την άρνηση του Ισραήλ να ενημερώσει τις ΗΠΑ για το πού χρησιμοποίησε ποσότητα 73-91 τόνων συγκεντρωμένου ουρανίου που είχε αγοράσει το 1963 από την Αργεντινή.

Στόχος των ΗΠΑ και του τότε Αμερικανού προέδρου Λίντον Τζόνσον ήταν να πείσουν το Ισραήλ να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο και παράλληλα να επιτρέψει σε μέλη της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) να επιθεωρήσουν τον αντιδραστήρα της Ντιμόνα.

Τα εμπιστευτικά έγγραφα που καλύπτουν την περίοδο από τον Ιανουάριο του 1964 έως το Μάιο του 1967 αποκαλύπτουν ότι στα μέσα της δεκαετίας του 60 η στάση της Ουάσινγκτον αναφορικά με την πώληση όπλων στο Ισραήλ σημείωσε αξιοσημείωτη στροφή.

Πριν από τον πόλεμο του 1967 στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες δέχονταν ισχυρές πιέσεις για την πώληση όπλων τόσο προς το Ισραήλ όσο και προς την Ιορδανία. Αμερικανοί αξιωματούχοι κατέληξαν στο συμπέρασμα πως εάν δεν ικανοποιούσαν το αίτημα της Ιορδανίας, τότε θα ερχόταν η πρώην Σοβιετική Ενωση να καλύψει το κενό, με αποτέλεσμα ο τότε πρόεδρος Λίντον Τζόνσον να δώσει τελικά την έγκρισή του για την πώληση αμερικανικών αρμάτων μάχης στην Ιορδανία.

Οι όροι που είχαν θέσει οι ΗΠΑ στο Ισραήλ, προκειμένου να εξετάσουν το ενδεχόμενο πώλησης όπλων αφορούσαν στη δέσμευση του Τελ Αβίβ να μην αναπτύξει πυρηνική τεχνολογία, να επιτρέψει σε μέλη της ΙΑΕΑ να μεταβούν στις εγκαταστάσεις της Ντιμόνα, να δηλώσει πως δέχεται την πώληση αμερικανικών όπλων στην Ιορδανία και, τέλος, να δεσμευτεί ότι δεν θα προβεί σε προκλητικές ενέργειες για τα αραβικά έργα εκτροπής των νερών του Ιορδάνη.

Το Φεβρουάριο του 1965, ο Λ.Τζόνσον έδωσε τελικά το πράσινο φως για την πώληση αμερικανικών όπλων στο Ισραήλ, αντίστοιχων με αυτά που είχαν προμηθεύσει οι ΗΠΑ την Ιορδανία. Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν εκείνη την εποχή πως η πώληση αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού στο Ισραήλ θα αποτελούσε εξαίρεση και όχι προηγούμενο στην τακτική των ΗΠΑ αναφορικά με την περιορισμένη διάθεση οπλικών συστημάτων στο Ισραήλ.

Το Τελ Αβίβ αποφάσισε το Μάρτιο του 1965 να μην είναι η πρώτη χώρα που θα κάνει χρήση πυρηνικών όπλων στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, συμφώνησε στη μερική επιθεώρηση των εγκαταστάσεων της Ντιμόνα από Αμερικανούς ειδικούς, χωρίς ωστόσο να επιτρέψει την ελεύθερη πρόσβαση σε αυτές.

Το γεγονός αυτό ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις υποψίες των ΗΠΑ για επικείμενη κατασκευή πυρηνικού οπλοστασίου, χωρίς ωστόσο να προκύψουν από τις σχετικές έρευνες στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη ισραηλινού πυρηνικού προγράμματος.

Σήμερα, εκτιμάται ότι το Ισραήλ διαθέτει 200 περίπου πυρηνικές κεφαλές, παρά την επίσημη θέση της κυβέρνησης ότι δεν πρόκειται να αποτελέσει την πρώτη χώρα που θα εισαγάγει αυτής της μορφής όπλα στην ευρύτερη περιοχή.

Reuters

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ