Ισορροπημένο ως προς το αποτέλεσμα, στην λογική της στρατηγικής «καρότο και μαστίγιο», είναι το κείμενο των συμπερασμάτων για την Τουρκία που υιοθετήθηκε τελικά από τους ηγέτες στη Σύνοδο Κορυφής.

Μετά τις παρεμβάσεις της Λευκωσίας και της Αθήνας τα καρότα έπαψαν να είναι περισσότερα από τα μαστίγια και οι «27» περιέλαβαν στην τελική απόφαση με περισσότερη σαφήνεια -συγκριτικά με τα προσχέδια- τις προϋποθέσεις και τους όρους με τους οποίους θα πρέπει να συμμορφωθεί η Τουρκία προκειμένου να ενεργοποιηθεί η θετική ατζέντα, ενώ εμπεριέχεται ο όρος ότι η όποια πρόοδος με την Τουρκία είναι αναστρέψιμη.

Στο πλαίσιο αυτό, και υιοθετώντας τη διττή προσέγγιση που είχε επιδιώξει η Αθήνα, οι «27» καλούν «την Τουρκία να απέχει από ανανεωμένες προκλήσεις ή μονομερείς ενέργειες κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου», υποσχόμενοι να δεσμευτούν με «σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο για την ενίσχυση της συνεργασίας».

Σε κάθε περίπτωση, η Τουρκία θα εξακολουθεί να βρίσκεται στο ευρωπαϊκό «μικροσκόπιο» και θα συνεχίσει να αξιολογείται, καθώς οι όποιες αποφάσεις παραπέμπονται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου.

Τα κρίσιμα σημεία

Στην παράγραφο για την Τελωνειακή Ένωση επισημαίνεται η ανάγκη «να αντιμετωπιστούν οι «τρέχουσες δυσκολίες στην υλοποίησή της διασφαλίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή της σε όλα τα κράτη-μέλη». Η αναφορά αυτή αφορά στην Κύπρο, δεδομένου ότι η Τουρκία δεν την αναγνωρίζει και ως εκ τούτου εξαιρεί από την εφαρμογή της Τελωνειακής Ένωσης την Κυπριακή Δημοκρατία.

Η έκκληση, ωστόσο, προς το Συμβούλιο να εργαστεί για τον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας ικανοποιεί την Αγκυρα.

Όσον αφορά στο Κυπριακό, το κείμενο των συμπερασμάτων αναφέρει ότι η ΕΕ «θα παίξει ενεργό ρόλο στην υποστήριξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων με το διορισμό ενός εκπροσώπου στην Αποστολή Καλών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών».

Στο τελικό κείμενο φαίνεται ότι διατηρείται η έκκληση προς την Κομισιόν να διερευνήσει τον τρόπο ενίσχυσης της συνεργασίας με την Τουρκία σχετικά με τις επαφές μεταξύ των ανθρώπων και την κινητικότητα, γεγονός που «κλείνει το μάτι» στην Αγκυρα, όσον αφορά στο αίτημά της για κατάργηση της βίζας στους Τούρκους πολίτες που ταξιδεύουν στην ΕΕ.

Αναφορές υπάρχουν στο κείμενο και στο μεταναστευτικό-προσφυγικό, καθώς η Τουρκία καλείται να συνεργαστεί για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και τις επιστροφές μεταναστών προς την Τουρκία με βάση την Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, η οποία, όπως αναφέρεται, θα πρέπει να εφαρμοστεί χωρίς διακρίσεις.

Όπως προκύπτει, για την κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας σημειώνεται ότι το κράτος Δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα παραμένουν ζωτικής ανησυχίας (key concern). «Η στοχοποίηση πολιτικών κομμάτων και μέσων ενημέρωσης και άλλες πρόσφατες αποφάσεις αποτελούν μείζονος σημασίας οπισθοχωρήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και αντιβαίνουν προς τις υποχρεώσεις της Τουρκίας για σεβασμό στη Δημοκρατία, το Κράτος Δικαίου και τα δικαιώματα των γυναικών. Ο διάλογος για τα ζητήματα αυτά παραμένει αναπόσπαστο μέρος της σχέσης ΕΕ-Τουρκίας».

Τέλος, καλείται ο Ύπατος Εκπρόσωπος, Ζοζέπ Μπορέλ, να προετοιμάσει διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο, ικανοποιώντας το αίτημα του τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ειδικότερα, η Κοινή Ανακοίνωση αναφέρει:

Πραγματοποιήσαμε μια συζήτηση για την κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο και για τις σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία και χαιρετίσαμε την Κοινή Ανακοίνωση σχετικά με την «κατάσταση των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας» που εκπόνησε ο Ύπατος Εκπρόσωπος και η Κομισιόν όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2020.

Υπενθυμίζουμε το στρατηγικό ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και για την ανάπτυξη μιας συνεργασίας και αμοιβαία επωφελούς σχέσης με την Τουρκία. Χαιρετίζουμε την πρόσφατη αποκλιμάκωση στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της διακοπής των παράνομων δραστηριοτήτων γεώτρησης, της επανάληψης διμερών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και των επικείμενων συνομιλιών για το Κυπριακό υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Με την προϋπόθεση ότι διατηρείται η τρέχουσα αποκλιμάκωση και ότι η Τουρκία εμπλέκεται εποικοδομητικά και υπόκειται στις καθιερωμένες προϋποθέσεις που ορίζονται στα προηγούμενα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η πρόσφατα πιο θετική δυναμική, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έτοιμη να συνεργαστεί με την Τουρκία με έναν σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο για την ενίσχυση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς κοινού ενδιαφέροντος και τη λήψη περαιτέρω αποφάσεων κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου:

  • σχετικά με την οικονομική συνεργασία, καλούμε την Κομισιόν να εντείνει τις συνομιλίες με την Τουρκία για να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες δυσκολίες στην εφαρμογή της Τελωνειακής Ένωσης, διασφαλίζοντας την αποτελεσματική εφαρμογή της σε όλα τα κράτη μέλη, και καλούμε παράλληλα το Συμβούλιο να εργαστεί για την εντολή εκσυγχρονισμού της τελωνειακής ένωσης. Μια τέτοια εντολή μπορεί να εκδοθεί από το Συμβούλιο υπό την επιφύλαξη πρόσθετων οδηγιών από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ·
  • είμαστε διατεθειμένοι να ξεκινήσουμε διαλόγους υψηλού επιπέδου με την Τουρκία για θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως η δημόσια υγεία, το κλίμα και η αντιτρομοκρατία, καθώς και περιφερειακά θέματα ·
  • καλούμε την Κομισιόν να διερευνήσει πώς να ενισχύσει τη συνεργασία με την Τουρκία σχετικά με τις επαφές μεταξύ των ανθρώπων και την κινητικότητα.

Καλούμε την Τουρκία να απέχει από ανανεωμένες προκλήσεις ή μονομερείς ενέργειες κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Λαμβάνοντας υπόψη την κοινή ανακοίνωση, επιβεβαιώνουμε την αποφασιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε περίπτωση τέτοιας δράσης, να χρησιμοποιήσει τα μέσα και τις επιλογές που έχει στη διάθεσή της για να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της και τα συμφέροντα των κρατών μελών της, καθώς και για τη διατήρηση της περιφερειακής σταθερότητας».

Εκτιμούμε τη φιλοξενία περίπου 4 εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων από την Τουρκία και συμφωνούμε ότι η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους πρόσφυγες και τις κοινότητες υποδοχής θα συνεχιστεί. Καλούμε την Κομισιόν να υποβάλει πρόταση στο Συμβούλιο για τη συνέχιση της χρηματοδότησης των Σύρων προσφύγων στην Τουρκία, καθώς και στην Ιορδανία, στον Λίβανο και σε άλλα μέρη της περιοχής.

Όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης, στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ που περιλαμβάνει όλες τις μεταναστευτικές οδούς, θα πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με την Τουρκία, ιδίως σε τομείς όπως η προστασία των συνόρων, η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και η επιστροφή των παράτυπων μεταναστών και των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο στην Τουρκία , σύμφωνα με τη Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, που εφαρμόζεται χωρίς διακρίσεις.

Υπενθυμίζουμε τα προηγούμενα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και παραμένουμε πλήρως δεσμευμένοι για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του ΣΑΗΕ (ιδίως 550, 789, 1251). Προσβλέπουμε στην επανάληψη των διαπραγματεύσεων υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συμμετάσχει ως παρατηρητής και θα διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων, μεταξύ άλλων διορίζοντας έναν εκπρόσωπο στην αποστολή καλής υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών.

Το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα παραμένουν βασικό μέλημα. Η στόχευση πολιτικών κομμάτων και μέσων μαζικής ενημέρωσης και άλλες πρόσφατες αποφάσεις αντιπροσωπεύουν μεγάλα εμπόδια για τα ανθρώπινα δικαιώματα και έρχονται σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις της Τουρκίας για σεβασμό της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των δικαιωμάτων των γυναικών. Ο διάλογος για τέτοια θέματα παραμένει αναπόσπαστο μέρος της σχέσης ΕΕ-Τουρκίας.

Σύμφωνα με το κοινό συμφέρον της ΕΕ και της Τουρκίας για την ειρήνη και τη σταθερότητα στο περιβάλλον τους, αναμένουμε από την Τουρκία και όλους τους παράγοντες να συμβάλουν θετικά στην επίλυση περιφερειακών κρίσεων όπως η Λιβύη, η Συρία, ο Νότιος Καύκασος​​και θα παραμείνουν σε εγρήγορση σε αυτό το θέμα.

Καλούμε τον Ύπατο Εκπρόσωπο να προχωρήσει στις εργασίες της Πολυμερούς Διάσκεψης για την Ανατολική Μεσόγειο.Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις και να αναζητήσουμε μια συντονισμένη προσέγγιση με τους εταίρους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα επανέλθει στο θέμα αυτό κατά τη σύνοδό του τον Ιούνιο.

Αθήνα: Η ΕΕ δεν δίνει «λευκή επιταγή» στην Τουρκία

Τη διττή προσέγγιση έναντι της Τουρκίας, που είχε επιδιώξει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και περιλαμβάνει θετικά μέτρα, αλλά και περιοριστικά μέτρα-κυρώσεις εφόσον η Τουρκία επαναλάβει μονομερείς ενέργειες και παραβατική συμπεριφορά έναντι κρατών-μελών, επιβεβαιώνει η Κοινή Δήλωση των 27 της ΕΕ, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η Κοινή Δήλωση «πατά» πάνω στην Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ύπατου Εκπροσώπου για την Εξωτερική Πολιτική της ΕΕ, αλλά και στις προηγούμενες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που αφορούν την Τουρκία και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Από την κυβέρνηση εκτιμάται ότι περιγράφουν μια διαδικασία με όρους και προϋποθέσεις (αιρεσιμότητα) με βάση και προηγούμενα συμπεράσματα. Και πέραν της όποιας θετικής ατζέντας, επαναλαμβάνουν το μήνυμα για περιοριστικά μέτρα και εργαλεία που έχει στη διάθεσή της η ΕΕ, εφόσον η Τουρκία επαναλάβει μονομερείς ενέργειες ή παραβατική συμπεριφορά που θίγει συμφέροντα κρατών-μελών της Ε.Ε.

Αναφορές υπάρχουν και στο μεταναστευτικό-προσφυγικό, καθώς η Τουρκία καλείται να συνεργαστεί για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και τις επιστροφές μεταναστών προς την Τουρκία με βάση την Κοινή Δήλωση Ε.Ε-Τουρκίας, η οποία, όπως αναφέρεται, θα πρέπει να εφαρμοστεί χωρίς διακρίσεις.

Η ΕΕ δεν δίνει «λευκή επιταγή» στην Τουρκία, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, που προσθέτουν: Πρόκειται για μια διαδικασία σταδιακή (σε φάσεις), αναλογική και αναστρέψιμη. Τα όποια θετικά μέτρα δηλαδή μπορούν να αναστραφούν εφόσον η Τουρκία επανέλθει σε παραβατικές συμπεριφορές. Και σε κάθε περίπτωση, η Τουρκία θα πρέπει να δείξει συνέπεια και συνέχεια και θα συνεχίσει να αξιολογείται, καθώς οι όποιες αποφάσεις παραπέμπονται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου.

Φον Ντερ Λάιεν: «Εάν η Τουρκία επιστρέψει σε μονομερείς ενέργειες, θα διακόψουμε τα μέτρα συνεργασίας»

Το πλαίσιο των συμπερασμάτων για την Τουρκία περιέγραψε κατά τη συνέντευξη Τύπου η η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν.

Εάν η Τουρκία επιστρέψει σε μονομερείς ενέργειες ή προκλήσεις ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο, η ΕΕ θα σταματήσει τη θετική προσέγγιση, υποστήριξε. «Από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου η Τουρκία έχει δείξει πιο εποικοδομητική στάση, συμπεριλαμβανομένων των διμερών σχέσεων με αρκετά κράτη -μέλη της ΕΕ. Αυτά είναι θετικά και ευπρόσδεκτα βήματα πάνω στα οποία πρέπει να προσπαθήσουμε να χτίσουμε».

Συμπλήρωσε ότι «ωστόσο, γνωρίζουμε ότι αυτή η πρόοδος της αποκλιμάκωσης παραμένει εύθραυστη. Μαζί με τον Ύπατο Εκπρόσωπο Μπορέλ, εκπονήσαμε μία έκθεση για την κατάσταση των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, όπως επίσης με μέσα και επιλογές για το πώς θα προχωρήσουμε με αυτή τη σχέση».

Ταυτόχρονα, επισήμανε ότι λαμβάνοντας υπόψη τη θετική στάση της Τουρκίας υπάρχουν θετικά βήματα που επιτρέπουν προοδευτική και αναλογική προσέγγιση προσθέτοντας ότι υπήρξε απόφαση να ακολουθηθεί διπλή προσέγγιση. «Εάν η Τουρκία δεν προχωρήσει εποικοδομητικά, εάν επιστρέψει σε μονομερείς ενέργειες ή προκλήσεις ειδικά στην Ανατολική Μεσόγειο θα διακόψουμε τα μέτρα συνεργασίας».

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, δήλωσε ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παραμείνει επιφυλακτική ως προς την βελτιωμένη σχέση της με την Τουρκία, η οποία θα πρέπει να διατηρήσει την πρόσφατη μετριοπαθέστερη συμπεριφορά», προσθέτοντας ότι είναι πιθανόν ότι θα πραγματοποιήσει επίσκεψη στην Τουρκία τον επόμενο μήνα.

«Πραγματικά ελπίζουμε ότι θα είναι δυνατή η βελτίωση της σχέσης μας με την Τουρκία, αλλά ταυτόχρονα είναι για μας σημαντικό η Τουρκία να διατηρήσει την θετική της συμπεριφορά, μία μετριοπαθή συμπεριφορά» είπε και συμπλήρωσε: «Παραμένουμε επιφυλακτικοί και προσεκτικοί και πραγματικά βρισκόμαστε σε επαφή με τις τουρκικές αρχές για να πραγματοποιήσουμε επίσκεψη στην Τουρκία πιθανόν τον Απρίλιο».

Βγάζει… γλώσσα η Τουρκία

Πάντως, σε μια πρώτη αντίδραση, η Τουρκία χαιρέτισε τις προσπάθειες και την ρητορική της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την προώθηση της πρόσφατης θετικής ατμόσφαιρας ανάμεσα στις Βρυξέλλες και την Άγκυρα, αλλά απέρριψε τις ευρωπαϊκές επικρίσεις για τις τουρκικές επιχειρήσεις στην ανατολική Μεσόγειο.

Σε ανακοίνωσή του το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών, αναφέρει πως ελπίζει ότι η αιρεσιμότητα στα βήματα τα οποία η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει την πρόθεση να κάνει και η αναβολή τους για την επόμενη ευρωπαϊκή σύνοδο κορυφής τον Ιούνιο δεν θα κάνουν να χαθεί η θετική δυναμική, ενώ κατηγορεί την ΕΕ ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο χαρακτηρίζοντας παράνομες τις τουρκικές επιχειρήσεις στην ανατολική Μεσόγειο.

Γράψτε το σχόλιό σας

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο