Ασφάλεια εναντίον ελευθερίας – Είναι το Λονδίνο η πόλη του Μεγάλου Αδελφού;

Μια πρόσφατη Δευτέρα στην περιοχή Βικτώρια στο κεντρικό Λονδίνο, λίγοι περαστικοί έδειξαν να παραξενεύονται ή να ενοχλούνται από τις κάμερες που είχε στήσει η αστυνομία στο πεζοδρόμιο. Μια πινακίδα προειδοποιούσε ότι το λογισμικό αναγνώρισης προσώπου βρισκόταν σε λειτουργία.

Οι περαστικοί ήταν σαν να είχαν παραταχθεί στη σειρά για αναγνώριση προκειμένου να εντοπιστεί ένα άτομο για το οποίο είχε εκδοθεί ένταλμα σύλληψης. Η επιχείρηση είναι ένα παράδειγμα της τεχνολογίας που σύμφωνα με τη Μητροπολιτική Αστυνομία βοήθησε να συλληφθούν 2.500 καταζητούμενη από τις αρχές του 2024, ανάμεσά τους ύποπτοι για βία και σεξουαλικά αδικήματα.

Οι επικριτές της τεχνολογίας, από την άλλη, λένε ότι η τα συστήματα αναγνώρισης προσώπου υπονομεύουν το τεκμήριο της αθωότητας αντιμετωπίζοντας τους πάντες ως υπόπτους.

Τον περασμένο μήνα, η δικαιοσύνη απέρριψε την προσφυγή που είχαν καταθέσει οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μαζί με έναν κοινοτικό λειτουργό που είχε ταυτοποιηθεί εσφαλμένα. Η απόφαση άνοιξε τον δρόμο για την ευρύτερη χρήση της τεχνολογίας.

Εντός μιας ώρας από την έναρξη της επιχείρησης στη Βικτώρια, ένας αξιωματικός που περίμενε στο αστυνομικό βανάκι ενημερώθηκε από το σύστημα για μια πιθανή ταυτοποίηση. Οι αστυνομικοί πλησίασαν έναν άνδρα και του έκαναν μερικές σύντομες ερωτήσεις πριν τον αφήσουν να φύγει. Ο συναγερμός, είπαν, δεν αφορούσε το ένταλμα σύλληψης αλλά μια απόφαση περιοριστικών μέτρων.

Περίπου μισή ώρα αργότερα ο συναγερμός ήχησε ξανά. Ένας άνδρας με γκρίζα κουκούλα, μαύρο καπέλο του μπέιζμπολ και μπλε αθλητικά παπούτσια τρόμαξε όταν δύο αστυνομικοί τον σταμάτησαν στο πεζοδρόμιο. Του πέρασαν χειροπέδες μέχρι να έρθει περιπολικό να τον παραλάβει.

Η διευθύντρια της Μητροπολιτικής Αστυνομίας, Λίντσεϊ Τσίσουικ, η οποία είναι η εθνική επικεφαλής του προγράμματος αναγνώρισης προσώπων, δήλωσε ότι ο αντίκτυπος της τεχνολογίας ήταν «καθοριστικός» για την αστυνόμευση στην πρωτεύουσα, έχοντας εντοπίσει υπόπτους εγκλημάτων όπως ληστεία, βιασμός και στραγγαλισμός.

Πινακίδα προειδοποιεί τους περαστικούς στο Λονδίνο για τη λειτουργία καμερών αναγνώρισης προσώπων (Reuters)

Μιλώντας στο Reuters κατά τη διάρκεια της επιχείρησης στη Βικτώρια, η Τσίσουικ ανέφερε υην πρόσφατη περίπτωση ενός καταδικασμένου παιδόφιλου, ο οποίος εντοπίστηκε να περπατούσε στον δρόμο κρατώντας από το χέρι ένα οκτάχρονο κορίτσι.

«Δεν θα έπρεπε ποτέ να βρίσκεται μόνος του με ένα μικρό κορίτσι. Ως αποτέλεσμα αυτού βρίσκεται πλέον ξανά στη φυλακή» είπε.

Η επιχείρηση στη Βικτώρια και μια δεύτερη που πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα στο Τότεναμ του βόρειου Λονδίνου οδήγησαν σε έξι συλλήψεις για αδικήματα όπως απειλές για φόνο, παραβίαση δικαστικής εντολής και κατοχή πτυσσόμενου μαχαιριού.

Το Λονδίνο έχει μια από τις μεγαλύτερες πυκνότητες καμερών ασφαλείας σε παγκόσμιο επίπεδο, και ο τυπικός Λονδρέζος καταγράφεται εκατοντάδες φορές.

Το σύστημα εξετάζει τα πρόσωπα των περαστικών και εξάγει βιομετρικά δεδομένα που συγκρίνονται με μια λίστα περίπου 17.000 ανθρώπων, οι περισσότεροι από τους οποίους φωτογραφήθηκαν ενώ βρίσκονταν υπό κράτηση.

Σύμφωνα με την Τσίσγουικ, στην περίπτωση αθώων τα δεδομένα δεν αποθηλεύονται.

Από τα 3 εκατομμύρια πρόσωπα που σκαναρίστηκαν το 12μηνο που έληξε τον Σεπτέμβριο, εσφαλμένοι συναγερμοί σήμαναν μόνο για 10 άτομα και το ζήτημα σύντομα επιλύθηκε, είπε η επικεφαλής της Μητροπολιτικής Αστυνομίας.

«Ποτέ δεν έχει υπάρξει σύλληψη στη βάσει ενός εσφαλμένου συναγερμού» διαβεβαίωσε.

Αστυνομικός περιμένει δίπλα στις κάμερες που σκανάρουν τα πρόσωπα των περαστικών (Reuters)

«Έθνος υπόπτων»

Ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών υποστηρίζουν πως πρόκειται για θέμα αρχών και όχι ακρίβειας του συστήματος, καθώς η τεχνολογία επιτρέπει στην αστυνομία να ελέγχει μεγάλο αριθμό ανθρώπων χωρίς να υπάρχουν υποψίες σε βάρος τους.

Η οργάνωση Big Brother Watch, η οποία έχει πραγματοποιήσει εκστρατείες κατά του λογισμικού αναγνώρισης προσώπων, προειδοποιεί ότι τα συστήματα αυτού του είδους κανονικοποιούν τη μαζική παρακολούθηση σε δημόσιος χώρους.

To σύστημα «Ζωντανής Αναγνώρισης Προσώπου», ή LFR, χρησιμοποιήθηκε στη διάρκεια πορείας κατά της μετανάστευσης την περασμένη εβδομάδα στο Λονδίνο, η πρώτη φορά που επιστρατεύεται στη διάρκεια διαδήλωσης.

Η Big Brother Watch τονίζει ότι οι βιομετρικοί έλεγχοι ταυτότητας δεν μπορεί να γίνουν προϋπόθεση για την ελευθερία της έκφρασης.

«Η αστυνομία ήδη πειραματίζεται με την ενσωμάτωση της ζωντανής αναγνώρισης προσώπου σε κάμερες CCTV και τώρα ανέπτυξε για πρώτη φορά αυτή την οργουελική τεχνολογία σε μια διαμαρτυρία» δήλωσε η Τζασλίν Τσάγκαρ, ανώτερη νομική και πολιτική σύμβουλος της οργάνωσης.

Ύποπτος που ανγνωρίστηκε από το σύστημα προσάγεται από τη Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου (Reuters)

«Κινδυνεύουμε να γίνουμε ένα έθνος υπόπτων που παρακολουθούνται από τη στιγμή που βγαίνουν από την εξώπορτά τους, κάτι που έχει βαθιές συνέπειες για τα δικαιώματά μας στην ιδιωτικότητα, την ελευθερία του λόγου και την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι».

Η Μητροπολιτική Αστυνομία δήλωσε ότι είχε πληροφορίες πως θα μπορούσε να υπάρξει απειλή για τη δημόσια ασφάλεια από κάποιο άτομο στη διαμαρτυρία, προσθέτοντας ότι οι κάμερες είχαν αναπτυχθεί σε σημεία προσέγγισης προς την πορεία, αλλά όχι πάνω στην ίδια τη διαδρομή της.

Τον περασμένο μήνα, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε αίτηση δικαστικού ελέγχου που είχε καταθέσει η Big Brother Watch, κρίνοντας ότι η χρήση της τεχνολογίας ήταν νόμιμη. Η κυβέρνηση εργάζεται τώρα πάνω σε ένα νέο νομικό πλαίσιο.

Η Τσίσγουικ δήλωσε ότι η Met έχει αποδείξει πως είναι ικανή να χρησιμοποιεί την τεχνολογία με υπευθυνότητα και ότι έχει τη στήριξη του κοινού.

«Οι άνθρωποι θέλουν να εξιχνιάζονται τα εγκλήματα στους δρόμους τους. Θέλουν τουες ανθρώπους που καταζητούνται ή αγνοούνται εδώ και πολύ καιρό, και που μερικές φορές δρουν με ψεύτικες ταυτότητες, να επιστρέφουν στη φυλακή, εκεί όπου ανήκουν», είπε.

«Σε γενικές γραμμές, το 80% του κοινού, σύμφωνα με τριμηνιαίες έρευνες, υποστηρίζει τη χρήση αυτής της τεχνολογίας στο Λονδίνο, ένα πραγματικά πολύ υψηλό ποσοστό».