Η επίσκεψη του Βρετανικού Στόλου της Μεσογείου και του Τσώρτσιλ στη χώρα μας το 1927

Στις 13 Ιανουαρίου 1927, λίγο μετά τις 10:00 π.μ., ο Βρετανικός Στόλος της Μεσογείου αγκυροβόλησε στον όρμο του Φαλήρου. Σε ένα από τα είκοσι έξι πολεμικά σκάφη (θωρηκτά, καταδρομικά και αντιτορπιλικά) που συγκροτούσαν την πανίσχυρη βρετανική αρμάδα επέβαινε ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, τότε υπουργός Οικονομικών (Chancellor of the Exchequer) του Ηνωμένου Βασιλείου.

Τα βρετανικά σκάφη είχαν προηγουμένως χαιρετίσει διά κανονιοβολισμών την ελληνική σημαία, που κυμάτιζε στο θωρηκτό «Κιλκίς» και στα δύο αντιτορπιλικά που ανέμεναν το βρετανικό στόλο πλησίον της Καστέλλας, προκειμένου να αντιχαιρετίσουν.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Δημήτρης Χορν: Προτιμώ την σταύρωση από το να σκοτώνω άνθρωπο

Ελληνικές ατμάκατοι, στις οποίες επέβαιναν στελέχη του υπουργείου Εξωτερικών, υψηλόβαθμοι αξιωματικοί του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού και λιγοστοί εκπρόσωποι του Τύπου, κατευθύνθηκαν προς τη βρετανική ναυαρχίδα, το θωρηκτό HMS Warspite, επί του οποίου κυμάτιζε το ναυαρχικό σήμα. Εκεί ανταλλάχθηκαν οι πρώτοι τυπικοί χαιρετισμοί με το διοικητή του Βρετανικού Στόλου της Μεσογείου, το ναύαρχο σερ Ρότζερ Κηζ (Roger Keyes).

Η υποδοχή των ελλήνων δημοσιογράφων από το πλήρωμα του βρετανικού θωρηκτού ήταν θερμή, αλλά όταν εκείνοι ζήτησαν από τον ύπαρχο της ναυαρχίδας, τον πλωτάρχη Μπωλκ, να συνομιλήσουν με τον υπουργό Οικονομικών της Αυτού Μεγαλειότητος, ο βρετανός αξιωματικός τούς εξήγησε ότι αυτό δεν ήταν δυνατόν:

«Ο κ. Τσώρτσιλ ταξιδεύει αυστηρώς ινκόγκνιτο, για λόγους αναψυχής και ως ιδιώτης. Είναι αδύνατον να τον δείτε».

 
 

Αυτά που διαβάσατε μέχρι εδώ είναι μια απλή εισαγωγή στα γεγονότα που έλαβαν χώρα στην αττική γη πριν από ένα σχεδόν αιώνα, τον Ιανουάριο του 1927.

Τα υπόλοιπα, τα περισσότερα και σημαντικότερα, παρατίθενται όπως ακριβώς είχαν καταγραφεί στο «Ελεύθερον Βήμα» (υπογραφή Στεφ. Χ) που είχε κυκλοφορήσει στις 14 Ιανουαρίου 1927, την επομένη της επίσκεψης του Βρετανικού Στόλου της Μεσογείου και του Τσώρτσιλ στη χώρα μας:

Αλλ’ ενώ ο Άγγλος πλωτάρχης συνεπλήρωνε την φράσιν του, εκφράζων την λύπην του διότι δεν μπορούσε να μας βοηθήση, αντελήφθημεν δύο-τρεις πολίτας να ξετρυπώνουν εις το κατάστρωμα από τα κάτω διαμερίσματα του καραβιού. Ο ένας εξ αυτών ήτο μάλλον υψηλός, μεσήλιξ, με μαύρο μουστάκι, ο άλλος νέος, έφηβος, σχεδόν παιδί, και ο τρίτος κοντός, παχύς, με ροδαλό πρόσωπο, ξυρισμένο, επί του οποίου λαμποκοπούσαν δύο ζωηρότατα γαλανά μάτια· ήτο ο Τσώρτσιλ. Προτού πεισθώ μεν ότι αυτός ήτο πράγματι ο Τσώρτσιλ, ο Άγγλος υπουργός των Οικονομικών ευρίσκετο ήδη στη δεξιά σκάλα του καραβιού και ήρχισε να κατεβαίνη.

Ετρέξαμε να τον προφθάσωμε, αλλά… πολύ αργά. Ο Ουίστων Τσώρτσιλ, αντιληφθείς εγκαίρως την δημοσιογραφικήν επίθεσιν, απέτεινε ένα μειδίαμα προς τον αθηναϊκόν τύπον και έσπευσε να εξαφανισθή εις το υπόστεγον της βενζινακάτου, η οποία θα τον μετέφερε επί της ελληνικής γης.

 
 

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ», 14.1.1927, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Επιφυλασσόμενοι διά νέον αιφνιδιασμόν, δεχόμεθα την φιλοξενίαν του υπάρχου, ο οποίος μας καλεί εις την καμπίναν του, μίαν αρκετά ευρύχωρον καμπίναν εις τους τοίχους της οποίας είνε κρεμασμένες εικόνες ιστορικών ναυμαχιών, φωτογραφίες με τις συμπαθητικές μορφές των συγγενών του κ. Μπωλκ και ένα μεγάλο πορτραίτο του Μεγάλου Ναπολέοντος. Ο κ. Μπωλκ μάς προσφέρει, μαζί με τα μυρωδάτα σιγαρέττα του της Βιργινίας και τα σοφά «κοκτέιγ» του «μπάρμαν» της ναυαρχίδος, μερικάς πολυτίμους πληροφορίας. Μας περιγράφει μεταξύ άλλων τας ναυτικάς γνώσεις του κ. Τσώρτσιλ, αι οποίαι κατέπληξαν κατά το διάστημα του ταξειδίου τους αξιωματικούς της ναυαρχίδος.

– Γνωρίζει κατά βάθος, μας είπε, ζητήματα τεχνικά της ναυτικής επιστήμης τα οποία υπερβαίνουν τον κύκλον των εγκυκλοπαιδικών γνώσεων.

Ο κ. Μπωλκ μάς ωδήγησε κατόπιν εις τα διάφορα διαμερίσματα του πλοίου. Είδαμε το πολυτελέστατο σαλόνι του θωρηκτού, όπου λησμονεί κανείς ότι ευρίσκεται σε πολεμικόν πλοίον. Εις το σαλόνι αυτό, επιπλωμένο σε αυστηρό αγγλικό στυλ, δεν λείπει ούτε το τζάκι, το οποίον, αν και λειτουργεί με ηλεκτρισμόν, προώρισται να υπενθυμίζη εις τους ξενητεμένους αξιωματικούς την γλυκυτάτην θαλπωρήν του «χομ». Κοντά εις το σαλόνι, επισκεπτόμεθα μια καμπίνα ακατάστατη, γεμάτη βαλίτσες.

– Εδώ κοιμάται ο κ. Τσώρτσιλ, μας πληροφορεί ο οδηγός μας.

Και συνωθούμεθα διά να δούμε την καμπίνα όπου κοιμάται ο Τσώρτσιλ, την ιδίαν καμπίνα όπου εκοιμήθη κάποτε και ο ένδοξος ναύαρχος Μπήττυ.

[…]

Η ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΤΣΩΡΤΣΙΛ

Ο κ. Τσώρτσιλ, αποβιβασθείς περί την 11 π.μ. εις την εξέδραν του Φαλήρου, υπέστη την επίθεσιν των πρώτων φωτογραφικών φακών. Καταδιωκόμενος σχεδόν υπό των φωτογράφων, εχώθηκε εις την θύραν του καφενείου της πλαζ και ήλπισε να σωθή, εξερχόμενος από την οπισθίαν θύραν. Αλλά πάλιν ευρέθη προ κινηματογραφικών φακών, οι οποίοι τον συνέλαβον εις τον παραστάτην της θύρας, ζητούντα απεγνωσμένως βοήθειαν.

Ο κ. Τσώρτσιλ διηυθύνθη επ’ αυτοκινήτου εις τας Αθήνας και μετέβη κατ’ αρχάς εις την αγγλικήν πρεσβείαν, όπου παρέμεινε επ’ ολίγον, συνομιλών μετά του Σερ Πέρσυ Λορρέν. Νέα εμφάνισις δημοσιογράφων εις την πρεσβείαν απεκρούσθη σθεναρώς.

 
 

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ», 14.1.1927, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Περί την δωδεκάτην ο Άγγλος υπουργός των Οικονομικών, συνοδευόμενος από τον αδελφόν του, τον υιόν του Τζακ Τσώρτσιλ και τον γραμματέα του, ανήλθε εις την Ακρόπολιν. Ως ξεναγοί συνώδευαν τον κ. Τσώρτσιλ ο αρχαιολόγος κ. Οικονόμου και ο υπάλληλος του υπουργείου των Εξωτερικών κ. Ρωμάνος.

Ο κ. Τσώρτσιλ, πολύ ευδιάθετος, συνωμίλει μετά του κ. Οικονόμου, εις τον οποίον και εξέφρασε την επιθυμίαν να ζωγραφίση τον Παρθενώνα.

Είχε, πράγματι, μαζί του όλα τα απαραίτητα ζωγραφικά σύνεργα εντός ειδικής βαλίτζας, την οποίαν εκράτει ο γραμματεύς του. Ανερχόμενος εις τα Προπύλαια ο κ. Τσώρτσιλ αντελήφθη ένα φωτογράφον ο οποίος προσπαθούσε να του πάρη ένα ενσταντανέ «στα κλεφτά».

– Αυτός ο κύριος θέλει να μας φωτογραφήση, είπε εις τους συνοδούς του. Σταθήτε να ποζάρωμε.

Και πράγματι εποζάρησε εις γκρουπ μαζί με τον υιόν του, τον αδελφόν του και τους ξεναγούς του προ του φακού του τυχερού φωτογράφου.

Ο κ. Τσώρτσιλ εξέλεξε μίαν ερειπωμένην γωνίαν του Παρθενώνος, όπου υψούνται δύο στύλοι, με βάθος τον Λυκαβηττόν, έστησε απέναντί της τον οκρίβαντά του και επεδόθη, αμίλητος, εις την καλλιτεχνικήν του μυσταγωγίαν.

Εν τω μεταξύ, εκ τρίτου επέδραμον οι δημοσιογράφοι. Αλλά ο κ. Τσώρτσιλ είχε δηλώση ήδη ότι δεν εννοεί να δη κανένα, και είχε παρακαλέση να μη τον φωτογραφήσουν. Ο γραμματεύς επλησίασε τους δημοσιογράφους και επανέλαβε την δήλωσιν του υπουργού, ο οποίος εκείνην την στιγμήν είχε λησμονήση τα πάντα, όλους τους στόλους της κραταιάς Αλβιόνος και όλους τους θησαυρούς της, τους οποίους διαχειρίζεται.

 
 

Έμεινε εκεί εργαζόμενος επί τέσσαρες σχεδόν ώρες. Ακίνητος, ακούραστος, απορροφημένος από τη δουλειά του. Εδήλωσε ότι δεν θα κατέβη να φάγη. Και ηναγκάσθησαν τότε οι συνοδοί του να φέρουν κρύα φαγητά και να γευματίσουν επάνω σ’ ένα μάρμαρο, επί του Παρθενώνος. Ο κ. Τσώρτσιλ δεν έφαγε σχεδόν τίποτε.

Αργότερα, όταν η Ακρόπολις ήταν σχεδόν έρημη, επλησίασα τον κ. Τσώρτσιλ. Του εδήλωσα ειλικρινώς ότι είμαι δημοσιογράφος και τον παρεκάλεσα να μου πη τας εντυπώσεις του. Επέτυχα την κατάλληλον ψυχολογικήν στιγμήν.

Ο κ. Τσώρτσιλ εκύτταξε επί δύο-τρία δευτερόλεπτα την άκρη του πινέλου του, εχαμογέλασε και απήντησε:

– Αυτήν την στιγμήν ταξειδεύω ως ιδιώτης, χάριν αναψυχής. Δεν μπορώ να σας πω τίποτε.

– Δεν απευθύνομαι εις τον υπουργόν κ. Τσώρτσιλ, αλλά εις τον ιδιώτην, τον σπόρτσμαν, τον ζωγράφον.

– Δυστυχώς δεν επρόφθασα να δω τίποτε, απήντησε ο Άγγλος υπουργός των Οικονομικών. Έρχομαι δυστυχώς πολύ βιαστικός επισκέπτης εις τας Αθήνας. Εβγήκα από το βαπόρι ειδικώς για να ζωγραφήσω τον Παρθενώνα.

– Είνε η πρώτη φορά που επισκέπτεσθε την Ελλάδα;

– Όχι. Έχω ξαναέλθει άλλες δύο φορές.

Και εις το σημείον αυτό έληξε η λακωνική συνέντευξις διά να παραδοθή και πάλιν ο κ. Τσώρτσιλ εις την μυσταγωγίαν του. 

Ο κ. Τσώρτσιλ εξεφράσθη ικανοποιητικώτατα διά τα έργα της αναστυλώσεως του Παρθενώνος. Προσέθεσε ότι είνε ανεπιφυλάκτως υπέρ της αναστυλώσεως.

– Εάν δεν είχαν καταρρεύσει, είπεν, αυτοί οι στύλοι εξ αιτίας ενός τυχαίου συμβάντος, δεν θα ήσαν όλα εις την θέσιν των, όπως ακριβώς θα είνε και μετά την αναστύλωσιν;

 
 

Ο Ουίνστον Τσώρτσιλ, διακεκριμένος βρετανός πολιτικός και συγγραφέας, εξέχουσα φυσιογνωμία του 20ού αιώνα, γεννήθηκε στις 30 Νοεμβρίου 1874 και απεβίωσε στις 24 Ιανουαρίου 1965.

*Στην κεντρική φωτογραφία του παρόντος άρθρου, σύνθεση του γελοιογράφου – σκιτσογράφου Νίκου Καστανάκη (1927): ο Τσώρτσιλ ζωγραφίζει στην Ακρόπολη υπό το βλέμμα του Γεωργίου Καφαντάρη, τότε υπουργού Οικονομικών της χώρας μας (πηγή: taathinaika.gr).

Ακολουθήστε το in.grστο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο in.gr