Ο διεθνούς φήμης σκηνοθέτης Έλληνας σκηνοθέτης, Γιάννης Σμαραγδής μίλησε στην δημοσιογράφο Ελπίδα Παπαδανιήλ για τη νέα του κινηματογραφική ταινία, τον Καποδίστρια και όχι μόνο.

Η δημοσιογράφος αρχικά ρώτησε τον γνωστό σκηνοθέτη τι εννοούσε λέγοντας ότι δεν τον πειράζει να τον σκοτώσουν, αρκεί να έχει προλάβει να τελειώσει τον Καποδίστρια. «Στους καιρούς μας είναι επικίνδυνο να είσαι πατριώτης, να είσαι Έλληνας… και ο νοών νοείτω!», απάντησε εκείνος.

Έχετε κάποια «μηνύματα» που οδηγούν τη σκέψη σας εκεί;

«Αν της φυσικής εξόντωσης έχει προηγηθεί ηθική δολοφονία, η καλλιτεχνική απαξίωση ή και ο διασυρμός, και αν αυτά έχουν αποτύχει, τότε ΝΑΙ, τα μηνύματα έχουν έρθει…και ακριβώς επειδή δεν με εξόντωσαν τα δηλητηριώδη βέλη τους, παραμένω «σαν έτοιμος από καιρό, σαν θαρραλέος». Τους περιμένω με το στήθος προτεταμένο, κοιτάζοντας την ακατανίκητη θάλασσα, το Αιγαίο και λέω, εδώ είμαι όρθιος και δε με πιάνουν τα βόλια τους…»

Ο Γιάννης Σμαραγδής στην Ρωσία

Δείτε μερικά αποσπάσματα από την συνέντευξη:

Φαινόμενο των καιρών η «κακοψυχιά», όπως την ονομάζουν στην Κρήτη ή στοιχείο της ελληνικής νοοτροπίας;

Είναι, πιστεύω, η αιώνια πάλη του καλού με το κακό! Ανάμεσα σε αυτά τα δυο ωκεάνια στοιχεία πορεύεται ο άνθρωπος που η ελευθερία του είναι η βούλησή του προς τα πού θα πορευθεί… Οι λευκοφόροι θα αναβαθμίσουν την ψυχή τους για τον επόμενο κύκλο της. Οι σκοτεινοί, ας πούμε, υπηρέτες των κατώτερων ενστίκτων, κάνοντας το κακό ενάντια στους άλλους, στην πραγματικότητα το κακό στρέφεται ενάντια στον ίδιο τους τον εαυτό. Αυτό, βέβαια, το λέει ο λαός κακοψυχιά… Σωστά το λέει! Έζησα τα δηλητηριώδη βέλη της, πλην όμως δεν δηλητηριάστηκα…δηλαδή δεν επιχείρησα να κράξω κάτι κακό σ’ αυτούς που με στοχοποίησαν… Είναι τελικά θέμα αντοχής, πόσο πραγματικά αντέχεις να μην κάνεις ό,τι κάνουν αυτοί. Και για να μην μιλάω μόνο για τον εαυτό μου: Δείτε στις μέρες μας με ποιο τρόπο στοχοποίησαν την Υπουργό Πολιτισμού την κυρία Μενδώνη… Αλλά άντεξε κι έτσι το φαρμάκι και το κατασκευασμένο ψέμα γυρίζει σ’ αυτούς που το έστειλαν. Θέλετε να σας θυμίσω πόσοι και πόσοι στοχοποιήθηκαν… Ο κατάλογος είναι μακρύτατος και στη χώρα μας μόνο θλίψη προκαλεί…Φανταστείτε ότι στοχοποιήθηκε με άγριο και χυδαίο τρόπο ο Βαγγέλης Παπαθανασίου -ο μεγαλύτερος μουσικός που γέννησε αυτός ο τόπος που οι μουσικές του ταξιδεύουν μέσω της NASA στο σύμπαν- ο οποίος δεν τους άντεξε και αυτοεξορίστηκε, όπως είχε στοχοποιηθεί και στο παρελθόν ο συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης και ο οποίος επίσης δεν τους άντεξε και αυτοεξορίστηκε στη Γαλλία… Μερικές φορές απορεί κανείς πού πάει αυτή η χώρα όταν κυριαρχείται από κακόβουλες και κακεντρεχείς φατρίες.

Το 2012 σε μια συνέντευξή σας δηλώσατε ότι νιώθετε προδομένος…Τώρα, σήμερα νιώθετε το ίδιο;

Προδομένος, αλλά κυρίως στοχοποιημένος! Και τότε και τώρα ακόμα περισσότερο! Βλέπετε, ξεκινάω να κάνω ταινία τον Καποδίστρια, έναν μεγάλο λευκοφόρο πατριώτη, έναν Άγιο, και αυτό είναι μεγάλη αμαρτία!

Τότε αναρωτιόσασταν ποιος είναι ο εχθρός…Τώρα, σήμερα έχει ταυτότητα;

Και τώρα οι ίδιοι είναι…μόνο που δρουν στο παρασκήνιο: Υπάρχει ένα διευθυντήριο, μία πατρωνία στον ελληνικό κινηματογράφο που λυσσωδώς πολεμάει τις ιδέες που βάζουν άνθρωποι σαν κι εμένα σε κίνηση και ξέρουμε ποιοι είναι. Τώρα θα με ρωτήσετε γιατί το κάνουν αυτό… Πιστεύω πως αυτό το διευθυντήριο δεν θέλει να υπάρξουν συνεχιστές αυτού του είδους του κινηματογράφου που υπηρετώ και έχει θετικό πρόσημο, ενώ προάγουν αρνητικές θεματολογίες που αντί να δίνουν δύναμη και αισιοδοξία, οδηγούν τους θεατές στην απαισιοδοξία και στην μιζέρια… Διερωτάται κανείς μήπως εν τέλει υπηρετούν τις επιταγές των αλλότριων σκοτεινών κέντρων με εθνοκτόνες επιδιώξεις…

Μιλήσατε για φατρίες στον κινηματογράφο, για καλλιτεχνικές φατρίες οι οποίες σας πολέμησαν και σας έχουν στοχοποιήσει, για ποιο λόγο και σε πιο βαθμό δημιουργούν προβλήματα και τι είδους δυσκολίες σας προκαλούν;

Προβλήματα και δυσκολίες δημιουργούν πιο πολλές στους ίδιους που έπραξαν το κακό αφού ό,τι κάνουμε εν τέλει επιστρέφει σ’ εμάς τους ίδιους. Όπως λέει και ο Ελύτης «Αυτοί που κάναν το κακό, τους παίρνει μαύρο σύννεφο». Ως εκ τούτου, ας προσέχουν!

Τι φοβάστε περισσότερο;

Φοβάμαι μήπως και δεν προφτάσω… Καμιά φορά βλέπω στον ύπνο μου ότι δεν έχω προφτάσει να κάνω τον ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑ και κάποιοι τον ξανασκοτώνουν, και ότι φταίω εγώ που δεν εμπόδισα τον δεύτερο φόνο.

Αλλά, επίσης, φοβάμαι και τον κατώτερο, τον αρνητικό εαυτό μου, όταν ανεξέλεγκτα αναδύεται…

Τι σας κάνει να νιώθετε γαλήνη;

Κοιτάζοντας τη θάλασσα και ακούγοντας τον ήρεμο παφλασμό των κυμάτων. Αλλά κυρίως η αίσθηση πως υπάρχει δίπλα μου η Ελένη μου, με φτερά αγγέλου μόνο για τα μάτια μου, και ότι λίγο πιο πέρα χαμογελάει ο γιος μου κρατώντας στην αγκαλιά του τη σύντροφό του.

Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση και η μεγαλύτερη δυσκολία που συναντά ένας σκηνοθέτης σήμερα;

Η σοβαρότερη δυσκολία που μπορεί να έχει ένας σκηνοθέτης «ταινιών εποχής» μεγάλου κόστους είναι τα οικονομικά. Είσαι συνεχώς με το χέρι απλωμένο σαν επαίτης. Τα οικονομικά απασχολούν και άλλους μεγάλους σκηνοθέτες του ελληνικού αισθήματος με μικρούς προϋπολογισμούς, όπως είναι ο Λάκης Παπαστάθης και ο Δήμος Αβδελιώδης, ο οποίος πλέον ασχολείται περισσότερο με το θέατρο, αλλά πιστεύω πως πρέπει να επιστρέψει άμεσα στον κινηματογράφο, γιατί το βαθύ χωράφι του ελληνισμού έχει ανάγκη την ευλογημένη σπορά του…

Πόσο εύκολο είναι να είσαι σκηνοθέτης μεγάλων επιτυχιών στην Ελλάδα;

Τίποτα δεν είναι εύκολο, αλλά και τίποτα δεν είναι δύσκολο. Τα πάντα είναι θέμα πίστης και η κατανόηση του ρόλου που σου δόθηκε. Η πίστη μετακινεί βουνά, αλλάζει γεωγραφίες, δημιουργεί κόσμους και δημιουργεί καλλιτεχνικά έργα. Χωρίς πίστη δεν μπορεί να γίνει τίποτα που να έχει σημασία για τους ανθρώπους, για τον μέσα ανώτερο εαυτό μας.

Υπήρχαν στιγμές που θέλατε να τα παρατήσετε;

Όχι, βέβαια… Πλην μόνο μιας περίπτωσης όταν ήμουν πολύ νέος…Είχα εγκαταλείψει τον κινηματογράφο για δυο χρόνια. Μετά κατάλαβα ότι η μοίρα μου ήταν να υπηρετήσω αυτή τη μεγάλη λαϊκή τέχνη των καιρών μας. Έκτοτε, ποτέ δε δείλιασα… Θεωρούσα και θεωρώ την δειλία άτιμη πράξη, προδοσία!

Με την ταινία σας για τον Καζαντζάκη έχω την αίσθηση ότι προσπαθήσατε να αποκαταστήσετε κάποιες ανακρίβειες που αφορούσαν στην προσωπικότητα του μεγάλου αυτού συγγραφέα, συμφωνείτε;

Πράγματι… Τον έλεγα άθεο και ήταν ο κατεξοχήν «ένθεος» και αυτό το εξωτερικεύει μέσα από τα ίδια του τα έργα! Επίσης, πιστεύω ότι αυτό με σαφήνεια καταδεικνύεται στην ταινία. Επίσης, στην ταινία καταδεικνύεται πως γνώριζε τη σχέση των προγόνων μας με τις Μυστικές Τελετουργίες, την επίκληση του Θείου. Και αυτό υπαινίσσεται στην ταινία το βάπτισμα του Καζαντζάκη στο νερό που αποτελούσε μέρος της αρχαίας τελετής των Ελευσίνιων μυστηρίων που αποσκοπούσε στη συνομιλία και την επαφή του ανθρώπου με το Θείο. Ναι… Ο Καζαντζάκης ήταν βαθιά ένθεος.

Ειπώθηκε ψευδώς ότι τον αφόρισε η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία. Αυτό δεν συνέβη ποτέ. Όμως είναι αλήθεια -και ειπώθηκε στην ταινία- πως η Καθολική Εκκλησία είχε γράψει στο index των απαγορευμένων βιβλίων το έργο του «Ο Τελευταίος Πειρασμός». Μια από τις ντροπές του Καθολικισμού…

Πείτε μας λίγα λόγια για την ταινία που όλοι περιμένουμε με αγωνία να δούμε στις κινηματογραφικές αίθουσες, τον Καποδίστρια…

Η ταινία στηρίζεται πάνω σε ένα περιστατικό που συνέβη στον Ιωάννη Καποδίστρια στην Κέρκυρα όταν ήταν 16 χρονών. Το άλογο που ίππευε αφηνίασε και τον έριξε κάτω. Πλην όμως το πόδι του εγκλωβίστηκε στον αναβολέα, τον έσυρε στο πλακόστρωτο για αρκετό διάστημα και τον απελευθέρωσε έξω από τη Μονή Παναγίας της Πλατυτέρας, στην ουσία νεκρό. Όταν επανήλθε, θεώρησε ότι ήταν θαύμα της Παναγίας. Έκτοτε, όλες του οι πράξεις έχουν ένα στόχο: πώς θα είναι χρήσιμος στους άλλους.

Η ταινία ξεκινάει στα παλάτια της Αγ. Πετρούπολης όπου ο Τσάρος Αλέξανδρος Α’ τον διορίζει Υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας σε ηλικία 35 ετών. Εισέρχεται στα σκοτεινά διπλωματικά σαλόνια της Κεντρικής Ευρώπης όπου συναντά το αντίπαλο κακό, τον Καγκελάριο Μέτερνιχ, ο οποίος καταστρέφει τη σχέση που είχε με την πριγκίπισσα Ρωξάνδρα Στούρτζα, και έκτοτε ο Καποδίστριας βάζει ένα μοναδικό στόχο στη ζωή του: πώς θα ελευθερωθεί η Ελλάδα. Και όταν το 1827 τον καλούν να κυβερνήσει την Ελλάδα, δέχεται παρότι γνωρίζει ότι θα τον δολοφονήσουν. Αποδέχεται αγόγγυστα την μοίρα του… Σας θυμίζει κάτι αυτό;

Δηλώσατε ότι στην ουσία θα κάνετε την «αγιογραφία» του Καποδίστρια και όχι απλά μια εμπορική ταινία. Ποιο στοιχείο του μεγάλου αυτού διπλωμάτη σας οδηγεί σε αυτή την επιλογή;

Οι συγκαιρινοί του Καποδίστρια, εχθροί και φίλοι, έλεγαν γι’ αυτόν ότι «είχε μια ροπή προς το καλό». Ο Καποδίστριας με τη ζωή του και με την ευρύτερη στάση του απέναντι στη ζωή, υπηρετώντας σε ακρότατο σημείο το «καλό», και ζώντας σε απόλυτη ανιδιοτέλεια και δοτικότητα, μπορούμε να πούμε ότι είναι ένα πρόσωπο πρότυπο των μελλοντικών καιρών (όταν θα αναβαθμιστεί).

Το ανθρώπινο γένος του πλανήτη μας θα πρέπει πλειοψηφικά οι ανθρώπινες οντότητες να έχουν αυτή τη ροπή προς το καλό γιατί μόνο τότε ο πλανήτης μας θα αναβαθμιστεί και θα μπει στην Ανώτερη Συμπαντική Αρμονία… Άρα, ο Καποδίστριας «εμφανίστηκε» στον πλανήτη μας συνεχίζοντας και ενεργοποιώντας τον πολιτισμό που τον γέννησε. Και ο πολιτισμός που τον γέννησε εμπεριέχει το θετικό στοιχείο της ζωής το οποίο ως διπλωμάτης αλλά και ως Κυβερνήτης προσπάθησε να το βάλει σε κίνηση ωστόσο, οι ανώριμοι καιροί -που σημαίνει η ανωριμότητα των συγκαιρινών του – τoν δολοφόνησαν. Και επειδή γνώριζε ότι στους ανώριμους καιρούς ο σπόρος που θα καρποφορούσε μέσα στον χρόνο, ο ίδιος ήταν έτοιμος να θυσιαστεί και αγόγγυστα ανέβηκε τον Γολγοθά του…

Αγόγγυστα.

Μεγάλοι, σπουδαίοι καλλιτέχνες επέλεξαν τη δική σας αγκαλιά για να αφήσουν το τελευταίο τους καλλιτεχνικό ίχνος. Πώς νιώθετε για αυτό;

Μην παραξενευτείτε: Νιώθω σαν ψυχοπομπός και πιστέψτε με, είναι καλός ρόλος αυτός. Είναι μεγάλη τιμή και ευθύνη βέβαια, εξαιρετικά ταλαντούχοι ηθοποιοί να αφήσουν το τελευταίο καλλιτεχνικό ίχνος τους σε έργο που υπογράφεις και μετά η ψυχή τους να κάνει φτερά για τον Υπερουράνιο Τόπο. Έτσι και ο Σωτήρης Μουστάκας, με την παρουσία του στην ταινία EL GRECO έσβησε όλες τις βιντεοταινίες που είχε κάνει για βιοποριστικούς λόγους, ως ζωγράφος Τισιάνο, και έτσι έχει μείνει πλέον στη μνήμη των θεατών.

Όσο για τον Στάθη Ψάλτη, όταν συναντηθήκαμε πρώτη φορά του είπα, δεν θέλω τις υποκριτικές σου δεινότητες, θέλω να καταθέσεις τη ψυχή σου. Και μου απάντησε με τον απλούστερο τρόπο. “Μα γι’ αυτό ήρθα”. Ήξερε βεβαίως ότι θα πεθάνει πολύ καιρό πριν και όπως μπορεί να υποθέσει κανείς, είχε αποφασίσει να αφήσει το τελευταίο καλλιτεχνικό του αποτύπωμα στην ταινία ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ. Ερμήνευσε με ένα σπαρακτικό “υπερκόσμιο τρόπο” τον Ηγούμενο της μονής Σινά. Τον είχα συναντήσει 35 χρόνια πριν και του είχα πει ότι κάποτε θα συνεργαστούμε. Όταν ήρθε στο γραφείο δεν ήξερα ότι έχει πρόβλημα υγείας. Ήρθε γνωρίζοντας ότι παίζοντας στην ταινία θα έπαιρνε μια γομολάστιχα και θα έσβηνε κι αυτός τα πράγματα που δεν θα ήθελε να είχε κάνει, όπως και ο Σωτήρης Μουστάκας.

«Τέχνη είναι το λιπαντικό της ψυχής, το οξυγόνο της… Χωρίς την τέχνη η ψυχή θα αφυδατωθεί, θα ξηρανθεί». Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας μια ιδιαίτερη εμπειρία που ζήσατε όλα αυτά τα χρόνια γυρισμάτων;

Στα γυρίσματα της ταινίας EL GRECO, όταν ήμαστε στο πλατό, συχνά όλο το συνεργείο σήκωνε το κεφάλι ψηλά. Ήταν σαν κάποιος από ψηλά μας κοίταζε και μας τραβούσε το βλέμμα. Οι «υποψιασμένοι» του συνεργείου με ρωτούσαν «ποιος είναι αυτός που μας κοιτάζει από ψηλά; Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος;». Εγώ χαμογελούσα και σήκωνα τους ώμους…

Όταν γυρίζαμε τον ΚΑΒΑΦΗ και εμφανιζόταν ο Δημήτρης Καταλειφός, αυτός ο σπουδαίος ηθοποιός, ντυμένος με τα ρούχα του Καβάφη που υποδυόταν, με ρωτούσε η Μάγια Λυμπεροπούλου που υποδυόταν την μητέρα του: «Γιάννη, ποιος είναι αυτός εκεί;» Κι εγώ της απαντούσα περιπαιχτικά: «Είναι ο Δημήτρης Καταλειφός». Και η Μάγια Λυμπεροπούλου μού απαντούσε ιδιαιτέρως χαριτωμένα: «Όχι, όχι, είναι ο ποιητής κύριος Καβάφης…» Έμοιαζε σαν να είναι η μετεμψύχωσή του.

Στα γυρίσματα της ταινίας Ο ΘΕΟΣ ΑΓΑΠΑΕΙ ΤΟ ΧΑΒΙΑΡΙ, στις σκηνές που έπαιζε η Κατρίν Ντενέβ, αυτή η μεγάλη σταρ, πριν η ίδια εμφανιστεί, ερχόταν η αύρα της… Στην κυριολεξία σταρ!

Επίσης, στην ίδια ταινία όταν τελειώναμε ο σπουδαίος Άγγλος Τζον Κληζ των Monty Pythons, με τράβηξε και με έβαλε στην αγκαλιά του και γύρισε προς την κάμερα για να κρατηθεί, και είπε: «Είναι η πιο μαγευτική ταινία που έχω λάβει μέρος στη ζωή μου».

Στην ταινία ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ, σε ένα μοναστήρι που κάναμε γύρισμα, όταν εμφανίστηκε ντυμένος ως ηγούμενος ο Στάθης Ψάλτης και ερχόταν προς εμάς, όσοι τον συναντούσαν, υποκλίνονταν σαν να ήταν πραγματικός ηγούμενος… Και όταν ο Ψάλτης έκανε πρόβες με τον Οδυσσέα Παπασπηλιόπουλο για την σκηνή τους, έτρεξε ο Παπασπηλιόπουλος προς εμένα έκθαμβος λέγοντας: «Τι ψυχή έχει αυτός ο άνθρωπος που δεν το ξέραμε; Τι μεγάλο ταλέντο είναι αυτός!»

Κρατάω, επίσης, από αυτή την ταινία όταν προβλήθηκε στην UNESCO στο Παρίσι. Είχε μια θριαμβευτική υποδοχή και μου συνέβη κάτι που δεν έχει ξανασυμβεί στη ζωή μου. Νομίζω αυτό το εισέπραξαν και οι θεατές που ήταν όλοι ξένοι. Επειδή ο Καζαντζάκης υπήρξε για ένα διάστημα εργαζόμενος στην UNESCO σε αυτό το οίκημα, ήταν σαν να ήταν και αυτός εκεί, μαζί μας!

Ο κινηματογράφος είναι μια μαγεία… Μαγεία χωρίς όρια. Και είναι ευτυχείς οι άνθρωποι που κάνουν ταινίες και συμμετέχουν σε αυτή τη μαγεία, γιατί αυτή η μαγεία περνάει και στις αίθουσες και αναριγεί τις ψυχές των θεατών. Όταν, βεβαίως, η ταινία έχει αγαθή ψυχή.

Πηγή: lay-out.gr

Γράψτε το σχόλιό σας

Ακολουθήστε το στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο