H έκθεση που παρουσιάζει το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με το Atelier Σπύρου Βασίλειου είναι αφιερωμένη στο σκηνογραφικό έργο του ζωγράφου με αφορμή τη συμπλήρωση 15 χρόνων από το θάνατό του.
Το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με το Atelier Σπύρου Βασίλειου παρουσιάζει την έκθεση Ο Σπύρος Βασιλείου και το θέατρο, η οποία είναι αφιερωμένη στο σκηνογραφικό έργο του ζωγράφου με αφορμή τη συμπλήρωση 15 χρόνων από το θάνατό του.

Η έκθεση έχει στόχο να αναδείξει τις σημαντικότερες στιγμές της πολύχρονης διαδρομής του ζωγράφου Σπύρου Βασιλείου στο θέατρο (από το 1929 έως το 1984), καθώς και τη συμβολή του ως ενός από τους δημοφιλέστερους καλλιτέχνες της γενιάς του ’30 στη διαμόρφωση της μεταπολεμικής σκηνικής αισθητικής. Στην έκθεση περιλαμβάνονται επιλεγμένες τρισδιάστατες και ζωγραφικές μακέτες, φωτογραφίες και κοστούμια για 44 θεατρικές παραστάσεις και τρεις κινηματογραφικές ταινίες της περιόδου 1929-1982. Η παρουσίαση συμπληρώνεται από κείμενα που φανερώνουν πώς υποδέχτηκαν οι κριτικοί της εποχής τις παραπάνω δημιουργίες του ή κείμενα του καλλιτέχνη που σχετίζονται με την εκάστοτε παραγωγή. Επιπλέον, σε ένα σπάνιο ακουστικό ντοκουμέντο, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να ακούσει τον ίδιο τον ζωγράφο να μιλά για τη δουλειά του στο θέατρο.

Το υλικό ταξινομείται σε επτά ενότητες, από τις οποίες οι τέσσερις κινούνται σε χρονολογικό άξονα, ενώ οι τρεις σε θεματικό. Στις πρώτες, η ταξινόμηση σχετίζεται με την περιοδολόγηση του έργου σε αντιστοιχία με τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα (μεσοπόλεμος, δεκαετία του ’40, πρώτη και δεύτερη μεταπολεμική περίοδος), ενώ οι τελευταίες περιλαμβάνουν τις παραστάσεις που ο Βασιλείου επιμελήθηκε στις κρατικές σκηνές, τις παραγωγές αρχαίου δράματος, καθώς και τη συνεργασία του με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου. Η ταξινόμηση αυτή αποσκοπεί στο να καταδειχτεί ο τρόπος με τον οποίο ο ζωγράφος εργάστηκε πάντα σε αναλογία με τις αισθητικές αξιώσεις της εκάστοτε χρονικής περιόδου ή των εκάστοτε θιάσων, αλλά και ανάλογα με τα μέσα, τεχνικά και οικονομικά, που είχε στη διάθεσή του.

Ως σκηνογράφος στη νεοελληνική σκηνή, ο Σπύρος Βασιλείου ξεκίνησε την πορεία του στο πλάι του Φώτου Πολίτη και συνέχισε κοντά στον Σωκράτη Καραντινό, τον Γιώργο Θεοτοκά, τον Αλέξη Σολομό, τον Τάκη Μουζενίδη, τον Μάνο Κατράκη, τη Ραλλού Μάνου, και άλλους σπουδαίους εργάτες του θεάτρου: ηθοποιούς, σκηνοθέτες, χορογράφους, συγγραφείς. Υπέγραψε συνολικά 127 θεατρικές παραγωγές και ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση σε έξι κινηματογραφικές ταινίες. Υπήρξε έτσι ένας από τους παραγωγικότερους ζωγράφους-σκηνογράφους της γενιάς του ’30.

Την έκθεση συνοδεύει ομώνυμη εικονογραφημένη έκδοση, η οποία περιλαμβάνει το χρονολόγιο του Σπύρου Βασιλείου, την πλήρη παραστασιογραφία και φιλμογραφία του, καθώς και ένα πρωτότυπο κείμενο της επιμελήτριας της έκθεσης, Ίλιας Λακίδου.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ
Σπύρος Βασιλείου 1903-1985
1903 Γεννιέται στο Γαλαξίδι.
1919-20
Έρχεται στην Αθήνα για να φοιτήσει στη Σχολή Καλών Τεχνών με υποτροφία των προκρίτων της πόλης του.
1922 Συμμετέχει στη διαμαρτυρία των σπουδαστών για την αναδιοργάνωση της διεύθυνσης της Σχολής και του προγράμματος σπουδών.
1923 Εγγράφεται στο εργαστήριο του Νικόλαου Λύτρα.
1923-25 Μαζί με τους Πολύκλειτο Ρέγκο, Αντώνη Πολυκανδριώτη και Σπύρο Κόκκινο, ζωγραφίζει διαφημίσεις για τις αυλαίες των υπαίθριων θεάτρων.
1926 «Έκθεση των Τεσσάρων», μαζί με τους Πολύκλειτο Ρέγκο, Αντώνη Πολυκανδριώτη και Σπύρο Κόκκινο, στο φουαγιέ του παροπλισμένου Δημοτικού Θεάτρου Αθηνών.
Μάρτιος 1929 Πρώτη σκηνογραφία: Κορακιστικά του Ιάκωβου Ρίζου Νερουλού, σε σκηνοθεσία Φώτου Πολίτη για την Επαγγελματική Σχολή Θεάτρου.
Μάιος 1929 Πρώτη ατομική έκθεση στη γκαλερί Στρατηγοπούλου.
Οκτώβριος 1929 Συμμετέχει στη Ζ΄ Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση του Συνδέσμου Καλλιτεχνών.
Μάρτιος 1930 Κερδίζει το καλλιτεχνικό βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών που χρηματοδοτεί ο Αντώνης Μπενάκης για τις μακέτες διακόσμησης ιερού ναού με πρότυπο τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη.
Μάιος 1930 Συμμετέχει σε έκθεση της «Ομάδας Τέχνης 1930» στη γκαλερί Στρατηγοπούλου.
Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1930
Πραγματοποιεί ένα τρίμηνο ταξίδι στην Ευρώπη (Ιταλία, Γαλλία, Βέλγιο).
Οκτώβριος 1930 Ξεκινά τη διδακτική του σταδιοδρομία από την Παπαστράτειο Σχολή Παιγνιδιών ως καθηγητής του ελεύθερου σχεδίου.
1931 Δημοσιεύει τεχνοκριτικά σημειώματα στο περιοδικό Πρωτοπόροι.
Μάρτιος 1933 Πρώτη συνεργασία με τον Σωκράτη Καραντινό για την έκτακτη παράσταση του Κατά φαντασίαν ασθενή που θα επαναληφθεί το 1937 με τη Νέα Δραματική Σχολή.
1933 Επιμελείται, μαζί με τον Αγήνορα Αστεριάδη, την έκδοση Παιδικά σχέδια, με τη συνδρομή της εταιρείας «Ελληνικές Τέχνες» των Αντώνη Μπενάκη και Σπύρου Λοβέρδου. Το βιβλίο κερδίζει, το 1937, το Μέγα Βραβείο της Διεθνούς Εκθέσεως του Παρισιού.
1934 Γράφει και εικονογραφεί την έκδοση Γαλαξιδιώτικα καράβια: Τα σχέδια και τα ιστορικά τους.
Συμμετέχει στη Biennale της Βενετίας.
Οκτώβριος 1934 Προβιβάζεται σε καλλιτεχνικό υποδιευθυντή της Παπαστράτειου Σχολής Παιγνιδιών.
1935 Εικονογραφεί με 16 αυτόνομες συνθέσεις το μυθιστόρημα του Πέτρου Πικρού Από τον κόσμο που φεύγει στον κόσμο που έρχεται.
Ιανουάριος 1936 Εκλέγεται μέλος της καλλιτεχνικής επιτροπής του Ελληνικού Ταπητουργικού Οργανισμού.
Ιούλιος 1936 Συμμετέχει στην ίδρυση της Εταιρείας Θεατρικής Συνεργασίας, μαζί με τους Ηλία Βενέζη, Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, Αντίοχο Ευαγγελάτο, Νίκο Εγγονόπουλο, Γιώργο Ζογγολόπουλο, Γαλάτεια Καζαντζάκη, Κάρολο Κουν, Πάτροκλο Καραντινό, Μαρίνο Καλλιγά, Σπύρο Παπαλουκά, Κούλα Πράτσικα, Έλλη Παπαδημητρίου, Αλέξη Πανσέληνο, Γιάννη Σιδέρη, Άγγελο Τερζάκη κ.ά.
1936-38 Δημοσιεύει τεχνοκριτικά σημειώματα στο περιοδικό Νεοελληνικά Γράμματα.
1936-39 Αγιογραφεί τον Άγιο Διονύσιο Αρεοπαγίτη, στην οδό Σκουφά.
1937-38 Σκηνογραφεί για τη Νέα Δραματική Σχολή του Σωκράτη Καραντινού και διδάσκει μακιγιάζ, κατασκευή σκηνικών και κοστουμιών στους σπουδαστές της σχολής.
1940-41 Υπηρετεί ως στρατιωτικός ζωγράφος στον ελληνοϊταλικό πόλεμο.
27 Απριλίου 1941 Παντρεύεται την Κική Κωνσταντακοπούλου, με την οποία θα κάνει
δύο παιδιά, τη Δροσούλα και τη Δήμητρα.
1942-45 Ασχολείται με την ξυλογραφία και δημοσιεύει συστηματικά χαρακτικά στο περιοδικό Νέα Εστία.
Επιμελείται τρεις χειρόγραφες εκδόσεις (Μες απ’ τα τείχη του Σωτήρη Σκίπη, Δρακογενιά του Άγι Θέρου και Ακριτικά του Άγγελου Σικελιανού) και μια σειρά από δίφυλλα μεγάλου σχήματος, τα Ιστορημένα χειρόγραφα.
1942-43 Διδάσκει παιδικό σχέδιο από την εκπομπή η «Ώρα του παιδιού» της Θείας Λένας (Αντιγόνη Μεταξά) ως μπαρμπα-Σπύρος.
Σεπτέμβριος 1943 Δημοσιεύει στα Καλλιτεχνικά Νέα το άρθρο-μανιφέστο «Για μια νεοελληνική ζωγραφική.»
1943-46 Διδάσκει μακιγιάζ στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου.
1944 Παρέχει στέγη στους κυνηγημένους καλλιτέχνες Μέμο Μακρή και Τάσσο (Αλεβίζο).
1945 Συμβάλλει στην ίδρυση του Καλλιτεχνικού Επαγγελματικού Επιμελητηρίου.
Ιούλιος 1945 Συνεργάζεται για πρώτη φορά με το Εθνικό Θέατρο για την παράσταση Μια πόρτα πρέπει να είναι ανοιχτή ή κλειστή του Alfred de Musset και συμμετέχει, μαζί με τους Γιώργο Βακαλό, Γιάννη Τσαρούχη, Νίκο Εγγονόπουλο, στην προσπάθεια ανανέωσης της σκηνικής αισθητικής του Εθνικού Θεάτρου που επιχειρεί ο Γιώργος Θεοτοκάς.
1945-46 Συνεργάζεται με τον θίασο Ενωμένοι Καλλιτέχναι – Συγκρότημα Α΄ για τις παραστάσεις Θεοδώρα και Στρατηγός Μακρυγιάννης του Δημήτρη Φωτιάδη και Ρήγας ο Βελεστινλής του Βασίλη Ρώτα.
1945-47 Δημοσιεύει τεχνοκριτικά σημειώματα και αρθρογραφεί στο περιοδικό Ελεύθερα Γράμματα.
1947 Αρθρογραφεί στην εβδομαδιαία εφημερίδα Η Μάχη.
Ξεκινά τη συνεργασία του με τον εκδοτικό οίκο «Ίκαρος» φιλοτεχνώντας την έκδοση Παιδικά τραγούδια του Μίνου Δούνια. Η έκδοση βραβεύεται και εγκρίνεται ως διδακτικό εγχειρίδιο για τα Δημοτικά Σχολεία.
Φιλοτεχνεί την πρώτη του αφίσα για τον ΕΟΤ, μια συνεργασία που φτάνει έως τη δεκαετία του ’60.
1948 Συμμετέχει στη Δ΄ Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση, με το έργο Η Δροσούλα (1944). Συνεργάζεται για πρώτη φορά με την Εθνική Λυρική Σκηνή και φιλοτεχνεί για τον «Ίκαρο» τη χειρόγραφη έκδοση Ντίλι-Ντίλι.
Φιλοτεχνεί εικόνες για το τέμπλο του Αγίου Δημητρίου Θεσσαλονίκης και αναλαμβάνει, μαζί με τον Αγήνορα Αστεριάδη, την εικονογράφηση του Άγιου Βλάση, στο Ξυλόκαστρο Κορινθίας.
1949 Συμμετέχει στην ίδρυση της ομάδος «Στάθμη», μαζί με τους Θανάση Απάρτη, Γιώργο Γουναρόπουλο, Αντώνη Σώχο, Γιώργο Ζογγολόπουλο, Άγγελο Θεοδωρόπουλο, Τάσσο, Βάσω Κατράκη, Βάλια Σεμερτζίδη, Ορέστη Κανέλλη, Γιώργο Σικελιώτη, Αγήνορα Αστεριάδη κ.ά.
1950 Εικονογραφεί με τον Τάσσο το Αναγνωστικό Ε΄ τάξης Δημοτικού Σχολείου των Νικόλαου Κοντόπουλου, Δ. Κοντογιάννη, Γιώργου Καλαματιανού και Θεόδωρου Γιαννόπουλου.
1951 Συμμετέχει στην πρώτη επίσημη εμφάνιση του Ελληνικού Χοροδράματος της Ραλλούς Μάνου σκηνογραφώντας το μπαλέτο Ποιμενική σουίτα σε μουσική του Μάριου Βάρβογλη.
1953 Ατομική έκθεση στην αίθουσα της εφημερίδας Το Βήμα.
1955 Εκθέτει στο Detroit Institute of Art, στην Αμερική.
Υπογράφει την πρώτη του σκηνογραφία με το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο: Ο αγαπητικός της βοσκοπούλας.
1956 Σκηνογραφεί την παράσταση «φυσικού θεάτρου» της Ελληνικής Περιηγητικής Λέσχης που σκηνοθετεί ο Πέλος Κατσέλης Στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγιού.
1957 Εκθέτει στο Centro per la Cooperazione Mediterranea, στο Παλέρμο της Σικελίας, συμμετέχει στην Ε΄ Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση και παρουσιάζει την πρώτη μιας σειράς ατομικών εκθέσεων στη γκαλερί Ζυγός.
Εγκαθίσταται στο δικό του σπίτι, στην οδό Γουέμπστερ 5, που χτίζει σε σχέδια του Πάτροκλου Καραντινού ως «πανωσήκωμα» στην πατρική οικία της γυναίκας του.
Ιούλιος 1957 Συμμετέχει στην έκθεση σκηνογραφίας που διοργανώνει το Ελληνικό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, μαζί με τους Μαριλένα Αραβαντινού, Γιώργο Βακαλό, Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα, Νίκο Εγγονόπουλο, Κλεόβουλο Κλώνη, Γιάννη Μόραλη, Ανδρέα Νομικό, Στέλιο Ορφανίδη, Δημήτρη Ρικάκη, Γιάννη Στεφανέλλη και Γιάννη Τσαρούχη.
Δεκέμβριος 1959 Συμμετέχει στην οργανωτική επιτροπή της έκθεσης σκηνογραφίας που διοργανώνει ο Σύλλογος Αποφοίτων Γαλλικού Ινστιτούτου, μαζί με τους Σωκράτη Καραντινό, Γιώργο Βακαλό και Γιάννη Σιδέρη.
1960 Το έργο του Φώτα και σκιές τιμάται με το βραβείο Guggenheim από το ελληνικό τμήμα της Ένωσης Κριτικών Τέχνης AICA.
Εκθέτει και είναι μέλος της κριτικής επιτροπής της ΣΤ΄ Πανελλήνιας Καλλιτεχνικής Έκθεσης.
1961 Φιλοτεχνεί 20 διακοσμητικούς πίνακες για το νεόκτιστο ξενοδοχείο Mont Parnes.
Απρίλιος 1961 Έκθεση στη γκαλερί Ζυγός με τίτλο «Εικοστή Επέτειος» αφιερωμένη στα 20 χρόνια κοινής ζωής με τη σύντροφό του και συνεργάτη του Κική.
Δεκέμβριος 1961 Συνεργάζεται για πρώτη φορά με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, στο έργο Παπαφλέσσας του Σπύρου Μελά σε σκηνοθεσία Πέλου Κατσέλη.
1963 Σκηνογραφεί το Δ΄ Ελληνικό Πανηγύρι που σκηνοθετεί ο Τάκης Μουζενίδης, στο Παναθηναϊκό Στάδιο.
1964 Συμμετέχει για δεύτερη φορά στη Biennale της Βενετίας.
Επιμελείται την έκθεση «Βυζαντινή τέχνη: Τέχνη ευρωπαϊκή» που διοργανώνει το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Ζάππειο.
Αναλαμβάνει τη διαμόρφωση του περιπτέρου της ΔΕΗ στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, συνεργασία που θα συνεχιστεί αδιάλειπτα έως το 1973.
Φεβρουάριος 1965 Τυπώνεται ο καλλιτεχνικός χάρτης της Κύπρου για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Τύπου και Πληροφοριών που φιλοτέχνησε με αφορμή τα γεγονότα του Αυγούστου του 1964 και την εφαρμογή του σχεδίου Άτσεσον για την Ένωση.
1965 Επιμελείται τη διαμόρφωση της σκηνής του θεάτρου της Δώρας Στράτου στο λόφο του Φιλοπάππου.
Εκθέτει στο Χίλτον με μεγάλη απήχηση στο φιλότεχνο κοινό.
1966 Εκθέτει στο Λονδίνο, στην Upper Grosvenor Galleries.
1968 Μικρή αναδρομική έκθεση στο Κολλέγιο Αθηνών.
1969 Έτος απολογισμού. Γιορτάζονται τα 40 χρόνια του στη σκηνογραφία, ενώ το ίδιο έτος εκδίδει το αυτοβιογραφικό του λεύκωμα Φώτα και σκιές.
1970 Εκθέτει στο Λονδίνο και την Κύπρο.
Για πρώτη φορά σκηνογραφεί στην Επίδαυρο.
Φιλοτεχνεί τη μεταξοτυπία Η δίκη της Δημοκρατικής Άμυνας.
1971 Ξεκινά τη λειτουργία της η Στοά Σπύρου Βασιλείου ή Μαντρότοιχος –ο προσωπικός του εκθεσιακός χώρος στο εξοχικό του στην Ερέτρια–, με την έκθεση «Σπονδή φιλίας» αφιερωμένη στον Μαρίνο Καλλιγά και στην οποία συμμετέχουν οι Αγήνορας Αστεριάδης, Γιώργος Βακαλό, Γιώργος Ζογγολόπουλος, Αλέκος Κοντόπουλος, Τάσσος και Γιάννης Τσαρούχης.
1972 Εκθέτει στη Ζυρίχη, το Αμβούργο και το Παρίσι.
1973 Συμμετέχει στην έκθεση «Έλληνες ζωγράφοι του 20ού αιώνα: Οι παλαιότεροι» που διοργανώνει η Μακεδονική Καλλιτεχνική Εταιρεία «Τέχνη» στη Θεσσαλονίκη.
1974 Διοργανώνει ατομική έκθεση στην Αίθουσα Τέχνης Αθηνών.
Εντάσσεται στη διοίκηση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και κατά την επόμενη εξαετία θα διατελέσει μέλος και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου, καθώς και πρόεδρος της καλλιτεχνικής επιτροπής.
1975 Η Εθνική Πινακοθήκη διοργανώνει την πρώτη αναδρομική του έκθεση. Ο ίδιος υπολογίζει τα έργα του γύρω στις 5.000.
Συμμετέχει στην ΙΓ΄ Πανελλήνια Καλλιτεχνική Έκθεση μετά από δεκαετή απουσία.
1976-77 Εκθέτει εκτός Αθηνών στο Ηράκλειο, το Ρέθυμνο, τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, καθώς και στο Λονδίνο, τη Γενεύη και τη Γάνδη.
1979 Συμμετέχει σε ομαδική έκθεση Ελλήνων καλλιτεχνών στην Ιρλανδία και πραγματοποιεί ατομική έκθεση στο Πανεπιστήμιο της Κωστάντζας.
1980 Επετειακή έκθεση στη γκαλερί Κοχλίας (Θεσσαλονίκη).
1982 Τελευταία ατομική έκθεση στη γκαλερί Ζυγός.
1983 Δεύτερη αναδρομική έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη.
1985 Πεθαίνει σε ηλικία 82 ετών.