Οι μύθοι για τους Αγιους Τόπους και η διάλυσή τους από την αρχαιολογική σκαπάνη

38

Η αρχαιολογική σκαπάνη εδώ και χρόνια αναζητεί στους Αγιους Τόπους τα ευρήματα εκείνα που θα καλύψουν όλα τα κενά των γραπτών τεκμηρίων. Ωστόσο, όχι πάντα με επιτυχία. Πιο πολλές αποδείξεις υπάρχουν για τον Αγιο Τάφο, όμως ο Γολγοθάς αφενός δεν ήταν λόφος, αφετέρου δεν χωρούσε τρεις σταυρούς.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Τα Νέα τη Μ.Πέμπτη, δώδεκα διαφορετικά σημεία στην Ιερουσαλήμ διεκδίκησαν κατά καιρούς τον τόπο της Σταύρωσης και της Ανάστασης του Ιησού. Όμως, ο ανασκαφέας του σημείου της Σταύρωσης στον Ναό της Αναστάσεως στην Ιερουσαλήμ, ακαδημαϊκός Γεώργιος Λάββας, δηλώνει ότι «δεν αμφισβητείται η αυθεντικότητα των Αγίων Τόπων». Θεωρείται βέβαιο ότι «ο τόπος της Σταύρωσης και της Ανάστασης συμπίπτει με τα σημεία που υποδεικνύονται στον Ναό της Αναστάσεως».

Τα πρώτα χρόνια οι Χριστιανοί δεν είχαν δώσει σημασία στην τοπογραφική διάσταση του θέματος, αφού οι επίμαχοι χώροι δεν πήραν μνημειακή διάσταση την εποχή εκείνη, καθώς δεν κυριάρχησε ο Χριστιανισμός. Σύμφωνα με τον Γάλλο ιστορικό των θρησκειών Πιερ Μαραβάλ, καθηγητή στη Σορβόννη, υπήρχε ένας ακόμη λόγος: «Αντιδρώντας στον εβραϊκό και τον ειδωλολατρικό τρόπο λατρείας, που συνδεόταν με τόπους και υλικές πραγματικότητες, οι Χριστιανοί καλλιέργησαν μία σύλληψη της πνευματικότητας που δεν έτεινε να δώσει αξία στο στοιχείο του τόπου. Ο Ωριγένης (185-254) θα πει ότι άγιος τόπος είναι η αγνή ψυχή».

Έτσι, δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες από την ίδια την εποχή που έζησε ο Ιησούς, πέρα από τα λίγα στοιχεία που δίνουν τα Ευαγγέλια, τα οποία όμως γράφτηκαν τέσσερις ή πέντε δεκαετίες μετά τα γεγονότα. Ο αρχαιολόγος και αρχιτέκτων Γ.Λάββας, επικεφαλής της ανασκαφής του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, ανακοίνωσε πριν από 17 χρόνια τον εντοπισμό μίας οπής πάνω στον βράχο, που πιθανόν να στήριζε τον σταυρό του Ιησού, αλλά και μιας εντυπωσιακής σεισμικής ρωγμής που παραπέμπει στις σχετικές περί σεισμού περιγραφές των Ευαγγελίων.

«Δεν έχουμε καταφέρει να χρονολογήσουμε ακόμη τη ρωγμή, αλλά σκοπεύουμε να το κάνουμε σε συνεργασία με σεισμολόγους» δήλωσε ο κ. Λάββας.

Ένα από τα προβλήματα εντοπισμού οφείλονται στην απόφαση του Αδριανού, μετά το 135, να χτίσει νέα πόλη στην Ιερουσαλήμ την Aelia Capitolina. Τα σημεία του Γολγοθά και του τάφου του Ιησού χάθηκαν κάτω από τις επιχωματώσεις ενός ναού της Αφροδίτης. Το 325 ο Μέγας Κωνσταντίνος επέτρεψε την κατεδάφισή του για τις ανάγκες της ανασκαφής και αποκαλύφθηκε αρκοσόλιο.

Ποιος από τους τέσσερις τάφους όμως, που έχουν εντοπιστεί στην περιοχή του Γολγοθά, είναι του Ιησού; «Οι Αγγλικανοί θεωρούν ότι το ζήτημα παραμένει ανοιχτό» απαντά ο Γ.Λάββας. «H συλλογική μνήμη μεταφέρει πως εκείνος που υποδεικνύεται και σήμερα ως τάφος του Ιησού είναι και ο πραγματικός. Αν και δεν έχει γίνει ανασκαφή στο σημείο του Πανάγιου Τάφου, που ισοπεδώθηκε το 1009 μ.X. (από τον φανατικό χαλίφη Ελ Χάκεμ), δεν αμφισβητήθηκε ποτέ από τους ανθρώπους εκείνης της εποχής, που είχαν και στοιχεία, πως ο συγκεκριμένος τάφος ανήκε στον Ιησού. Ουδείς μπορεί με επιστημονικά στοιχεία ούτε να αποκλείσει την ύπαρξη του Πανάγιου Τάφου στη συγκεκριμένη θέση, αλλά ούτε και να την αμφισβητήσει».

Ο Γολγοθάς ήταν λατομείο!

Στην πραγματικότητα ο τόπος της Σταύρωσης, δηλαδή ο Γολγοθάς, δεν ήταν λόφος, αλλά ένα εγκαταλελειμμένο λατομείο με υψομετρική διαφορά από το έδαφος μόλις 4,5 μέτρα. «Είναι γεγονός πως έχουμε μια ψευδή εικόνα για τον Γολγοθά, αν και κανείς από τους Ευαγγελιστές, ούτε από τις μετέπειτα πηγές αναφέρεται σε λόφο» επισημαίνει ο κ. Λάββας. «Ο τόπος της Σταύρωσης δεν ήταν παρά ένα λατομείο του 700 π.X. που είχε εγκαταλειφθεί».

Ο μύθος του λόφου οφείλεται «σε έναν Γάλλο περιηγητή, τον Προσκυνητή των Βορδιγάλων (Μπορντό), που το 333 επισκεπτόμενος την Ιερουσαλήμ περιγράφει πως δεξιά του έβλεπε τον χώρο, όπου βρισκόταν άλλοτε ο Ναός του Σολομώντος και το Πραιτώριο και αριστερά του "τον λοφίσκο Γολγοθά, όπου σταυρώθηκε ο Κύριος"».

Έτσι δημιουργήθηκε η εικόνα του λόφου με τον ανηφορικό, δύσκολο και γεμάτο συμβολισμούς δρόμο, που έμεινε στην παράδοση, λέει ο κ. Λάββας. Ο καθηγητής Πιερ Μαρεβάλ λέει, πάντως, ότι το συγκεκριμένο σημείο «δεν προσφέρεται και πολύ για ταυτόχρονη σταύρωση τριών προσώπων και το σημείο της Σταύρωσης θα πρέπει να τοποθετηθεί λίγο εγγύτερα στα αρχαία τείχη».

«Ο βράχος έχει απολαξευθεί και δεν μπορούμε να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα»,διευκρινίζει ο αρχιτέκτων και συνεργάτης του κ. Λάββα, Μιχάλης Λεφαντζής. «Είναι γεγονός πάντως πως το σωζόμενο σημείο δεν επαρκεί για τρεις σταυρούς».

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ