"Φευ
νυκτιπαταιπλάγιε αθλητά", φύγε (εγκατάλειψε),
αθλητή, που κατά τη διάρκεια της νύχτας περπατάς σε πλάγιες
οδούς
"ιώ,
ιώ, ιώ", ουουού!
"ιού,
ιού", βρε ού!
"'Aγαν
βαρύς ο στίβος", πολύ δύσκολο το αγώνισμα, προτροπή
για εγκατάλειψη
Τὸ Ἑλληνικόν
11 Ιουλίου 396 π.Χ.
3η ημέρα Σκιροφοριώνος του μηνός λήγοντος, Ολυμπιάς έκτη
και ενενηκοστή
του
Νίκου Βασιλάκου
Βρισκόμαστε
στο 396 π.Χ. Είναι
η εποχή της 96ης Ολυμπιάδας, τρία χρόνια μετά τη δίκη
και καταδίκη σε θάνατο του Σωκράτη (το 399 π.Χ.) και έντεκα
χρόνια πριν από τη γέννηση του Αριστοτέλη (το 385 π.Χ.).
Είναι
11 Ιουλίου, λίγο πριν από την επίσημη έναρξη των Ολυμπιακών
Αγώνων στην ιερή και απρόσβλητη χώρα της Ολυμπίας.
H
επίσημη πομπή έχει ξεκινήσει από την Ήλιδα με επικεφαλής
τους ελλανοδίκες και τους άλλους αξιωματούχους, που ακολούθησαν
την Ιερά Οδό, το δρόμο εκείνο που ένωνε την Ήλιδα με το
Ιερό της Ολυμπίας.
Έκαναν
θυσία και καθαρτήρια τελετή στην πηγή Πιέρα για να τους
βοηθήσουν οι θεοί στο δύσκολο έργο τους.
Όσοι
πήραν μέρος στην πομπή διανυκτέρευσαν κοντά στους Λετρίνους,
για να ξεκινήσουν το άλλο πρωί, ενώ ήταν χαράματα ακόμα,
βαδίζοντας πανηγυρικά προς την κοιλάδα της Ολυμπίας.
Από
τα πέρατα του ελληνικού κόσμου φτάνουν θεατές για να προσφέρουν
θυσίες στους θεούς και στους ήρωες και να παρακολουθήσουν
τους αγώνες της Ολυμπίας.
Ξεκινούν
από τις άκρες του γνωστού κόσμου, από τον Κιμμέριο Βόσπορο
και την Κυρήνη, από τη Μεγάλη Ελλάδα και τις μικρασιατικές
πόλεις, για να χαρούν το λαμπρότερο θέαμα της αρχαιότητας.
Οι
πιο φτωχοί με τα πόδια, οι πλουσιότεροι έφιπποι ή με άμαξες,
ποιητές, φιλόσοφοι, πολιτικοί, τύραννοι, αλλά και απλοί
πολίτες και χωρικοί, όλοι συγκεντρώνονται στην κοιλάδα
του Αλφειού.
Είναι
η ευκαιρία της ζωής τους για να δουν από κοντά ένα θαύμα
της ανθρώπινης δημιουργίας, το άγαλμα του Διός στην Ολυμπία.
Είναι
επίσης μια μοναδική ευκαιρία για ανάδειξη του έργου των
ποιητών, για μετάδοση των φιλοσοφικών ιδεών, για τιμές
στους στρατηγούς και τους πολιτικούς.
Είναι τέλος ευκαιρία για επικοινωνία και ανταλλαγή ιδεών,
κάτι που απλόχερα κάνουν οι Έλληνες σε αντίθεση με τους
κρυψίνοες Αιγύπτιους.
Ανάμεσα
στις επιδείξεις που γίνονταν κατά καιρούς στην Ολυμπία
ξεχώρισε εκείνη του Ηροδότου, ο οποίος διάβασε πρώτος
την περίφημη ιστορία του στον οπισθόδομο του ναού του
Διός.
Οι
συγγραφείς της αρχαιότητας παραδίδουν ότι μεταξύ του ακροατηρίου
του ήταν και ο νεαρός τότε Θουκυδίδης.
Όλοι
έχουν το δικαίωμα να παρακολουθήσουν τους αγώνες.
Prime
Time (Πράιμ Τάιμ) : ώρα (τηλεοπτικής) αιχμής
Είναι
στιγμές που η ιστορία γίνεται πιο επίκαιρη από τις
ειδήσεις...
Χρόνος:
426 π.Χ. Τόπος: Κεντρικό Αιγαίο.
Η Μήλος, η οποία είχε σταθεί αποφασιστικά έξω από
την αθηναϊκή συμμαχία, αρχίζει να απασχολεί έντονα
την αθηναϊκή υπερδύναμη.
Χρόνος:
425 π.Χ. (ο χρόνος πριν από τον Χριστό
μετρά ανάποδα). Ίδιος τόπος.
Κάτω από την επιρροή του Αλκιβιάδη, οι Αθηναίοι αποφασίζουν
να δώσουν τέλος στην ανεξαρτησία των Μηλίων.
Η πόλη της
Μήλου πολιορκείται από ξηρά και θάλασσα και παραδίδεται
άνευ όρων.
Όλοι οι άνδρες σε στρατεύσιμη ηλικία καταδικάζονται
σε θάνατο, οι υπόλοιποι κάτοικοι εξανδραποδίζονται
(πωλούνται ως δούλοι) και το νησί αποικείται από Αθηναίους
κληρούχους.
Τα ιστορικά
σχόλια
Η κατάκτηση της Μήλου από την αθηναϊκή υπερδύναμη
είναι αξιοσημείωτη, όχι τόσο για την αυστηρή μεταχείριση
των Μηλίων, όσο για την απρόκλητη επίθεση της Αθήνας
χωρίς καμμία, έστω λογικοφανή, πρόφαση.
Στη συνομιλία
Αθηναίων και Μηλίων, ο Θουκυδίδης καταγράφει ανάγλυφα
το γεγονός. Στο διάλογο αυτό οι Αθηναίοι δηλώνουν
απροκάλυπτα ότι είναι φυσικός νόμος οι ισχυροί να
κυβερνούν τους ασθενέστερους.
Ο Θουκυδίδης
χρησιμοποίησε επιδέξια το διάλογο για να δείξει το
αγέρωχο πνεύμα των Αθηναίων, πλημμυρισμένο από προπέτεια,
την παραμονή της επιχείρησης που προοριζόταν να προξενήσει
σημαντική αντεκδίκηση και να εξευτελίσει την πόλη
των Μηλίων, προκαλώντας "μικροζημιές" στους
Αθηναίους.
Απόσπασμα
από το διάλογο Μηλίων και Αθηναίων
Μήλιοι: Καὶ πῶς χρήσιμον ἂν ξυμβαίη
ἠμῖν δουλεῦσαι, ὥσπερ καὶ
ὑμὶν ἄρξαι;
Ελεύθερη
απόδοση:
Μήλιοι: Και πώς θα μπορούσε να μας φανεί χρήσιμο το
να είμαστε σκλάβοι σας, όπως για σας θα είναι χρήσιμο
το να είστε οι κυρίαρχοι;
Αθηναίοι:
Διότι για σας θα είναι όφελος το να υποταχθείτε προτού
υποστείτε τα χειρότερα, ενώ για μας κέρδος το να μην
υποστούμε μικροζημιές προξενώντας την δική σας καταστροφή.
Μήλιοι: Λέτε
λοιπόν ότι δεν θα δεχτείτε το να υπάρχουμε εν ειρήνη,
το να είμαστε φίλοι αντί εχθροί, το να παραμένουμε
ουδέτεροι μη συμμαχώντας με κανέναν;
Αθηναίοι:
Όχι. Δεν μας βλάπτει τόσο η εχθρότητά σας όσο το να
θέλετε να παραμένετε αδύναμοι. Στα μάτια των υπόλοιπων
υπηκόων μας, η στάση σας είναι απόδειξη ότι είμαστε
αδύναμοι, ενώ το να μας μισείτε απόδειξη ότι είμαστε
δυνατοί.
Μήλιοι: Έτσι
θεωρούν την ισότητα οι υπήκοοί σας, ώστε να βάζουν
στην ίδια κατηγορία όλους αυτούς που δεν ανήκουν σε
εσάς και εκείνους που έχουν υποταχθεί από εσάς; (είτε
τις περισσότερες φορές τους δικούς σας άποικους, ενώ
άλλες φορές τους αποστάτες υπήκοους).
Αθηναίοι:
Θεωρούν ότι κανένας δεν έχει το δικαίωμα να ξεφύγει
και ότι αυτοί που διατηρούν την ελευθερία τους το
οφείλουν στη δύναμή τους. Πιστεύουν ότι δεν τους επιτιθέμεθα
επειδή φοβόμαστε. Ώστε, εκτός από τη διεύρυνσή της
μας, θα μας προσφέρατε ασφάλεια με το να υποταχθείτε.
Ειδικά αν εσείς, μία νησιωτική δύναμη και ασθενέστεροι
από άλλους νησιώτες, αποτυγχάνατε να παρουσιάσετε
τους εαυτούς σας ισχυρότερους μιας θαλασσοκράτειρας.
Τι έπαθαν
οι Αθηναίοι
Οι Αθηναίοι αρχικώς πολιόρκησαν τη Μήλο με μία χαλαρή
πολιορκία, η οποία εν συνεχεία συνεσφίχθη και κατέληξε
στη σφαγή όλων των Μηλίων ικανοπόλεμων "τρομοκρατών-επαναστατών".
Ανάμεσα στις δύο πολιορκίες, τις δύο "φάσεις",
οι Μήλιοι έσπασαν την πολιορκία και βγήκαν προς αναζήτηση
σιταριού για να τραφούν. Κατά την έξοδο αυτή έχασαν
τη ζωή τους πάρα πολλά παλικάρια των κραταιών Αθηναίων
που φυλούσαν τους αποστάτες στο όνομα της τότε "νομιμότητας".
Είκοσι περίπου χρόνια μετά, οι Αθηναίοι επλήγησαν.
Αυτήν τη φορά όχι από τους Μηλίους (που πολύ θα ήθελαν
να είχαν καταφέρει αυτό το θανάσιμο χτύπημα), αλλά
από τους φίλους των Μηλίων, τους Λακεδαιμονίους.
Τι διδάσκει
η ιστορία
Η μούσα της ιστορίας γνώρισε κατά καιρούς αρκετές
υπερδυνάμεις. Υπερδυνάμεις που ήταν διαφορετικές ως
προς τις λεπτομέρειές τους, αλλά παρόμοιες ως προς
τις μεθόδους και την κατάληξή τους.
Το μάθημα
που διδάσκει η υβριστική, πολλές φορές παρουσία τους,
είναι το εν ολίγοις πάθημα όλων. Καμμία υπερδύναμη
δεν μένει ες αιεί κυρίαρχη, αλλά αντικαθίσταται εν
τη ιστορική ρύμη από νέες αυτοκρατορίες. Ποιός θα
μπορούσε να φανταστεί ότι στους Έλληνες θα επικρατούσαν
Ρωμαίοι, στους Ρωμαίους Βυζαντινοί, στους Βυζαντινούς
Τούρκοι και ότι από εκεί, με πολλά ενδιάμεσα στάδια,
θα έμεναν στο τέλος μόνοι οι Αμερικανοί;
Ο υπομονετικός
ιστορικός παρατηρητής είναι ο μόνος που δικαιώνεται
στο τέλος. Το ποιά είναι η αλήθεια θα φανεί, και αν
είναι την άνοδο να ακολουθήσει η πτώση, αρκεί να μην
είμαστε το μαξιλαράκι που θα δεχτεί το γδούπο της.
[!]
Γλωσσικὸ
τελωνεῖο [!] ατζέντα
(agenda): η ημερήσια διάταξη, το σημειωματάριο, τα πρακτέα
(όσα πρέπει να γίνουν)
σχόλιο:
Από το λατινικό 'agenda', (γερουνδιακό, πληθυντικός ουδετέρου
του ρήματος 'ago'=πράττω) το οποίο προέρχεται από το ελληνικό
ρήμα 'άγω'.
Agenda λοιπόν είναι τα πρακτέα
είτε πρόκειται για την ημερήσια διάταξη συνεδρίας (η εμπειρία
λέει ότι σπανίως ακολουθείται!) είτε για το ημερήσιο χρονοδιάγραμμα
της εργασίας.
[!]
Γλωσσικὸ
τελωνεῖο [!] Fractal
= θρύμμα, σύμφωνα με το δελτίο επιστημονικής ορολογίας
και νεολογισμών της Ακαδημίας Αθηνών.
Αλλιώς: θραύσμα, τρίμμα, μεσοδιάστατο, κλασματοδιάστατο
ή κλασμοδιάστατο.
Κατηγορίες
Αρχαία Ελληνικά, Παρελθούσες Ειδήσεις 
