Η επίσημη παραδοχή του ιρλανδικού «όχι» στη Συνθήκη της Λισαβόνας ήλθε αργά το μεσημέρι της Παρασκευής διά στόματος του υπουργού Δικαιοσύνης Ντέρμοντ Αχερν. «Φαίνεται ότι θα κερδίσει το 'όχι'. Τελικά, για χίλιους λόγους, ο λαός μίλησε» δήλωσε σε απευθείας τηλεοπτική μετάδοση. Εντός της ημέρας επίκειται και η «επισφράγιση» του «όχι» από την Εκλογική Επιτροπή.

Βάσει των επίσημων αποτελεσμάτων που ανακοίνωσαν 19 από τις 43 εκλογικές περιφέρειες της χώρας το «όχι» συγκεντρώνει μέχρι στιγμής το 54,7% έναντι 45,3% του «ναι».

Ανταποκριτές του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού δικτύου RTE και παρατηρητές των πολιτικών κομμάτων που παρακολουθούν την καταμέτρηση είχαν δηλώσει νωρίτερα ότι το «όχι» επικρατεί στη συντριπτική πλειοψηφία των εκλογικών περιφερειών της Ιρλανδίας (43 στο σύνολο) με ελάχιστες εξαιρέσεις, κυρίως σε κάποιες περιφέρειες του Δουβλίνου.

Οι παρατηρητές δήλωσαν στο πρακτορείο Reuters ότι στο Δουβλίνο το «όχι» προηγείται σε πέντε εκλογικές περιφέρειες, σε τρεις οι ψήφοι είναι μοιρασμένες εξίσου και σε μία επικρατεί το «ναι». Στην πρωτεύουσα ψηφίζει περίπου το ένα τέταρτο του εκλογικού σώματος της χώρας.

Το δημόσιο ιρλανδικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο RTE προέβλεψε ότι το «ναι» έχει πιθανότητες να κερδίσει μόνο σε έξι από τις 43 εκλογικές περιφέρειες της χώρας.

Το ευρώ έπεσε στο χημηλότερο επίπεδο έναντι του δολαρίου τον τελευταίο μήνα μετά τις αρχικές πληροφορίες για απόρριψη της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης από τους Ιρλανδούς. «Εάν οι Ιρλανδοί αποφασίσουν να απορρίψουν τη Συνθήκη της Λισαβόνας, προφανώς δεν θα υπάρξει Συνθήκη της Λισαβόνας» δήλωνε αργά την Πέμπτη ο Γάλλος πρωθυπουργός Φρανσουά Φιγιόν.

Ωστόσο, ο υφυπουργός αρμόδιος για ευρωπαϊκές υποθέσεις Ζαν-Πιέρ Ζουγέ ανέφερε την Παρασκευή πως θα πρέπει «να συνεχιστεί η διαδικασία της επικύρωσης στις άλλες χώρες» και πως «μια νομική διευθέτηση» πρέπει να βρεθεί ανάμεσα στην Ιρλανδία και τις άλλες 26 χώρες-μέλη της ΕΕ.

Εν αναμονή αντίδρασης Σαρκοζί-Μέρκελ

Με ενδιαφέρον αναμένεται κατ' επέκταση η έκδοση κοινής ανακοίνωσης από τους Νικολά Σαρκοζί και Ανγκελα Μέρκελ, και ακολούθως η τοποθέτηση του προέδρου της Κομισιόν Ζοζέ Μπαρόζο.

«Θα περιμένω το οριστικό αποτέλεσμα» δήλωσε προς τους δημοσιογράφους ο Γάλλος πρόεδρος ενώ οι πρώτες τάσεις έδειχναν απόρριψη. «Εξάλλου συμφωνήσαμε με την Γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ πως θα έχουμε μια κοινή αντίδραση. Τότε θα πούμε τι σκεφτόμαστε γι' αυτό» δήλωσε ο Σαρκοζί δίχως περαιτέρω διευκρινίσεις.

Επισημαίνεται ότι η Γαλλία αναλαμβάνει από 1ης Ιουλίου την κυλιόμενη προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ερωτηθείς σχετικά με το ιρλανδικό «όχι», ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Γαλλίας στην ΕΕ Πιέρ Σελάλ δήλωσε -στο πλαίσιο ενημέρωσης των δημοσιογράφων για τις προτεραιότητες της γαλλικής προεδρίας- ότι υπάρχει έλλειμμα επικοινωνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τους πολίτες της.

«Η Ευρώπη πρέπει να λογοδοτεί στους πολίτες της για τις επιλογές και τις αποφάσεις της» δήλωσε, συμπληρώνοντας ότι η ΕΕ πρέπει να γίνει «περισσότερο κατανοητή και προσβάσιμη».

Απογοητευτικό χαρακτήρισε ο Ολλανδός πρωθυπουργός Γιαν Πέτερ Μπαλκενέντε το ιρλανδικό «όχι» στη Συνθήκη της Λισαβόνας, διαβεβαιώνοντας ότι η χώρα του θα συνεχίσει τη διαδικασία επικύρωσης.

Στο ίδιο μήκος κύματος η αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Ισπανίας Τερέσα Φερνάντεθ ντε λα Βέγα δήλωσε ότι η Ισπανία επιθυμεί να δει τη διαδικασία επικύρωσης της Συνθήκης της Λισαβόνας να συνεχίζεται ακόμη και μετά την απόρριψή της από την Ιρλανδία.

Σε συνάρτηση με το ποσοστό του «όχι» θεωρείται πιθανό να ζητηθεί από την Ιρλανδία να διοργανώσει νέο δημοψήφισμα, καθώς είναι εξίσου δύσκολο να συνεχίσει να λειτουργεί η ΕΕ με τις παρούσες Συνθήκες ή να μπει στη μακρόχρονη διαδικασία κατάρτισης νέας Συνθήκης.

Η κρίση που δημιουργείται αναμένεται να μπει στην πρώτη γραμμή στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων και στην ακόλουθη Σύνοδο Κορυφής την προσεχή εβδομάδα.

Η Ιρλανδία είναι η μοναδική από τις 27 χώρες-μέλη που ακολούθησε την οδό του δημοψηφίσματος. Παρά το διχασμένο εκλογικό σώμα, ο πολιτικός κόσμος στην πλειοψηφία του στήριξε την Μεταρρυθμιστική Συνθήκη. Από τα κοινοβουλευτικά κόμματα, μόνο το Σιν Φέιν δήλωσε αντίθετο στην Συνθήκη.

Μέχρι και την Πέμπτη, η Μεταρρυθμιστική Συνθήκη έχει επικυρωθεί στα 18 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ.

Αντιδράσεις στην Ιρλανδία

Ο επικεφαλής της οργάνωσης Libertas, που ηγήθηκε της εκστρατείας υπέρ του «όχι», Ντέκλαν Γκάνλεϊ δήλωσε ότι πρόκειται για «μια μεγάλη ημέρα κατά την οποία μπορεί κανείς να είναι υπερήφανος που είναι Ιρλανδός». Η ψηφοφορία ήταν «δημοκρατία εν δράσει» προσέθεσε, τονίζοντας ότι οι Ιρλανδοί δεν είναι ευρωσκεπτικιστές.

Καθώς επικρατεί το αίσθημα ότι η ιρλανδική κοινή γνώμη πιέστηκε πολύ και απειλήθηκε για να ψηφίσει «ναι» σε μια Συνθήκη που λίγοι είχαν διαβάσει ή κατανοήσει, η διάθεση είναι ενθουσιώδης και λίγοι φόβοι εκφράζονται για τις συνέπειες που μπορεί να έχει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος για την Ιρλανδία.

Το πρακτορείο Reuters επισημαίνει πως η νίκη του στρατοπέδου του «όχι» σημαίνει πως μια χώρα με λιγότερο από το 1% του πληθυσμού της ΕΕ, που ανέρχεται σε 490 εκατομμύρια, μπορεί να καταστρέψει μια Συνθήκη που με κόπο διαπραγματεύτηκαν επί χρόνια οι ηγέτες των κρατών-μελών

Μιλώντας στο δημόσιο ιρλανδικό ραδιοτηλεοπτικό δίκυτο RTE, η Μέριριντ ΜακΓκίνες, ευρωβουλευτής του αντιπολιτευόμενου κόμματος Φάιν Γκέιλ, που είχε κάνει εκστρατεία υπέρ του «ναι» δήλωσε πως «τρία πράγματα προκάλεσαν την ήττα στο δημοψήφισμα».

«Το γεγονός ότι ο πρωθυπουργός δεν την είχε διαβάσει [τη Συνθήκη], το γεγονός ότι ο Τσάρλι ΜακΚρίβι [επίτροπος της ΕΕ αρμόδιος για τον ανταγωνισμό] δεν την είχε διαβάσει και το γεγονός ότι οι γυναίκες φοβήθηκαν ότι τα παιδιά τους θα κληθούν να καταταγούν σε έναν ευρωπαϊκό στρατό» δήλωσε συμπληρώνοντας πως πολλοί Ιρλανδοί είχαν παραπληροφορηθεί και σε σχέση με ηθικά ζητήματα.

Ξανά «όχι» τρία χρόνια μετά...

Τα ηχηρά «όχι» που έδωσαν το 2005 τα δημοψηφίσματα στη Γαλλία και την Ολλανδία -ιδρυτικά μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης-έβαλαν στο «ψυγείο» το φιλόδοξο εγχείρημα για την πρώτη Συνταγματική Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τελικώς σήμαναν το τέλος της.

Η Ευρώπη πέρασε σε «περίοδο περισυλλογής», αμηχανίας και μεγάλου προβληματισμού για να φθάσει τελικώς μετά από διαφωνίες και προσκόμματα να υπογράφει πανηγυρικά στις 13 Δεκεμβρίου του 2007, επί πορτογαλικής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, τη «μετριασμένη» Μεταρρυθμιστική Συνθήκη που αντικαθιστά το αποθανών Ευρωσύνταγμα.

Εφόσον κυρωθεί από το σύνολο των κρατών-μελών της ΕΕ, η Mεταρρυθμιστική Συνθήκη προγραμματίζεται να τεθεί σε εφαρμογή το 2009, δίνοντας στην ΕΕ μία προεδρία με μακρά θητεία, έναν επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής με περισσότερες εξουσίες, πιο δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων και περισσότερο λόγο στο Ευρωπαϊκό και στα εθνικά Κοινοβούλια.

Η Συνθήκη αποτελεί τον καρπό προσπαθειών πολλών ετών για τη μεταρρύθμιση των θεσμών της ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η λειτουργία της με 12 νέα κράτη-μέλη. Έρχεται σε αντικατάσταση του απορριφθέντος από Γάλλους και Ολλανδούς Ευρωπαϊκού Συντάγματος και έπειτα από βαθύ προβληματισμό για το βαθμό «κυριαρχίας» που θα έπρεπε να παραχωρηθεί σε κεντρικό έλεγχο.

Newsroom ΔΟΛ