Ο καιρός

Ο καιρός παίζει καθοριστικό ρόλο στην ιστιοπλοΐα, γι' αυτό και είναι σημαντικό να προβλέπουμε τις αλλαγές που μπορεί να προκύψουν. Εκτός από τα μετεωρολογικά δελτία που εκδίδει η Μετεωρολογική Υπηρεσία, μας βοηθούν σε αυτό τα διάφορα όργανα που έχουμε στη διάθεσή μας. Οταν οι συνθήκες δεν το επιτρέπουν, δεν πρέπει να ταξιδεύουμε. Επίσης, δεν αρκεί να ενημερωθούμε πριν αποπλεύσουμε, αλλά πρέπει να φροντίζουμε να έχουμε συνεχή ενημέρωση. Καλό θα ήταν επιπλέον να παρατηρούμε τη θάλασσα για τυχόν αλλαγές. Αν συμβεί να μας προλάβει κακοκαιρία όσο βρισκόμαστε μεσοπέλαγα, τότε πρέπει να κατεβάσουμε όλα τα πανιά, να κλείσουμε όλα τα ανοίγματα (πόρτες και παράθυρα), να ρίξουμε πλωτή άγκυρα και να μείνουμε στο εσωτερικό του σκάφους περιμένοντας να κοπάσει ο καιρός.

• Οι άνεμοι

Ο άνεμος μπορεί να έρχεται από κάθε σημείο του ορίζοντα και αυτό καθορίζει και τον τρόπο πλεύσης ενός ιστιοφόρου ανάλογα με τη θέση που βρίσκεται και την πορεία που έχει χαράξει. Απαραίτητο είναι να ξέρουμε την ονοματολογία των ανέμων που ορίζονται σύμφωνα με την κατεύθυνση από την οποία φυσούν. Υπάρχουν τέσσερις κύριοι άνεμοι: η Τραμουντάνα (Βόρειος), ο Λεβάντες (Ανατολικός), η Οστρια (Νότιος) και ο Πουνέντες (Δυτικός), και τέσσερις ενδιάμεσοι: o Γρέγος (Βορειοανατολικός), ο Σορόκος (Νοτιοανατολικός), ο Γαρμπής (Νοτιοδυτικός), και ο Μαΐστρος (Βορειοδυτικός).

• Τα μποφόρ

Ολοι έχουμε ακούσει τη λέξη μποφόρ, ίσως όμως δεν γνωρίζουμε ακριβώς τι σημαίνει. Η κλίμακα Μποφόρ μετρά την ένταση του ανέμου και τα αντίστοιχα αποτελέσματα που επιφέρει στη θάλασσα.
1 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 1-5 χμ./ώρα. Σχεδόν άπνοια. Ελαφριές ζάρες στη θάλασσα έως πολύ μικρά κυματάκια, χωρίς αφρό. Υψος κύματος 0-10 εκατοστά.
2 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 6-11 χμ./ώρα. Πολύ ασθενής. Μικρά κυματάκια με λείες κορυφές, ύψους 20-30 εκατοστών.
3 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 12-19 χμ/ώρα. Ασθενής. Μεγαλύτερα κυματάκια με κορυφές που αρχίζουν να ξεχωρίζουν, ύψους 60 εκατοστών -1 μέτρου. Αρχίζουν να εμφανίζονται περιστασιακά άσπροι αφροί ("προβατάκια").
4 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 20-28 χμ./ώρα. Σχεδόν μέτριος. Τα κύματα μεγαλώνουν και φτάνουν σε ύψος 1-1,5 μέτρου. Τα "προβατάκια" πυκνώνουν.
5 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 29-38 χμ./ώρα. Μέτριος. Μέτρια σε ύψος κύματα, μεγαλύτερου μήκους και ύψους 2-2,5 μέτρων. Αρκετά "προβατάκια" και περιστασιακά spray (ψιχάλισμα).
6 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 39-49 χμ./ώρα. Ισχυρός. Σχηματίζονται μεγάλα κύματα ύψους 3-4 μέτρων. Υπάρχει αφρός σε όλες τις κορυφές των κυμάτων. Αρκετό spray.
7 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 50-61 χμ./ώρα. Σχεδόν θυελλώδης. Η επιφάνεια της θάλασσας είναι άσπρη από τον αφρό, τα κύματα ύψους 4-5,5 μέτρων, σπάνε και ο αφρός παρασύρεται από τον αέρα.
8 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 62-74 χμ./ώρα. Θύελλα. Σχετικά ψηλά κύματα μεγάλου μήκους και ύψους 5,5-7,5 μέτρων. Οι κορυφές τους αρχίζουν να σπάνε δημιουργώντας spray. Ο αφρός που δημιουργείται απλώνεται σε μεγάλες επιφάνειες.
9 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 75-88 χμ./ώρα. Ισχυρή θύελλα. Ψηλά κύματα ύψους 7,5-10 μέτρων, με πυκνή συγκέντρωση αφρού στη μεγαλύτερη επιφάνεια της θάλασσας. Οι κορυφές των κυμάτων διπλώνουν, γυρίζουν και μετά σπάνε. Πολύ sprey που μειώνει την ορατότητα.
10 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 89-102 χμ./ώρα. Καταιγίδα. Πολύ υψηλά κύματα ύψους 10-12,5 μέτρων, με κορυφές που διπλώνουν. Αφρός παντού προς την κατεύθυνση του ανέμου. Ολόκληρη η επιφάνεια της θάλασσας είναι λευκή από τον αφρό. Ορατότητα περιορισμένη.
11 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 103-117 χμ./ώρα. Ισχυρή καταιγίδα. Πολύ ψηλά κύματα ύψους 12-16 μέτρων, που μπορούν να κρύψουν ολόκληρο πλοίο αρκετά δευτερόλεπτα. Η επιφάνεια της θάλασσας είναι ολόλευκη από τον αφρό. Ολες οι κορυφές των κυμάτων διπλώνουν. Ορατότητα πολύ μειωμένη.
12 μποφόρ: Ταχύτητα ανέμου 118 και περισσότερα χμ./ώρα. Τυφώνας. Δεν ξεχωρίζει η επιφάνεια της θάλασσας λόγω του αφρού και του δυνατού ανέμου. Αέρας και θάλασσα γίνονται ένα. Ορατότητα μηδενική. Δεν καταλαβαίνει κανείς αν το σκάφος είναι στον αέρα ή στη θάλασσα. Τα κύματα έχουν ύψος 14 μέτρα και πάνω.

• Οι πλεύσεις

Ανάλογα με τον καιρό (δηλαδή από ποια κατεύθυνση έρχεται ο άνεμος), υπάρχουν έξι είδη πλεύσεων. Ας φανταστούμε ένα ρολόι. Ο Βορράς είναι στις 12 η ώρα, η Ανατολή στις 3, ο Νότος στις 6 και η Δύση στις 9. Επιπλέον, ας φανταστούμε ότι η πλώρη (το μπροστινό τμήμα του σκάφους) σημαδεύει το Βορρά. Ο άνεμος μπορεί να έρχεται προς το μέρος μας από όλες τις κατευθύνσεις. Οταν έρχεται κατευθείαν από το Βορρά λέμε ότι ο άνεμος είναι κατάορτσα (12 η ώρα). Τοτε το ιστιοφόρο δεν μπορεί να προχωρήσει ευθεία. Πρέπει να στρίψουμε αριστερά ή δεξιά. Ανάλογα λοιπόν με τη θέση του ανέμου έχουμε τις εξής πλεύσεις: όρτσα (άνεμος στη 1 η ώρα - ή στις 11), κλειστή πλαγιοδρομία (άνεμος στις 2 η ώρα - ή στις 10), πλαγιοδρομία (άνεμος στις 3 η ώρα - ή στις 9), ανοιχτή πλαγιοδρομία (άνεμος στις 4 η ώρα - ή στις 8), δευτερόπρυμα (άνεμος στις 5 η ώρα - ή στις 7) και κατάπρυμα (άνεμος στις 6 η ώρα). Κάθε πλεύση έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και τις δικές της ιδιαιτερότητες.