Ερευνητές του Νοσοκομείου Παίδων του Σινσινάτι ανακοίνωσαν ότι ο ιός Epstein-Barr που προκαλεί μονοπυρήνωση αυξάνει επίσης τον κίνδυνο και άλλων επτά σοβαρών ασθενειών.

Σύμφωνα με άρθρο του  Nature Genetics, ο ιός ενοχοποιείται για την πρόληψη πολλαπλής σκλήρυνσης, συστηματικού ερυθηματώδη λύκου, ιδιοπαθούς νεανικής αρθρίτιτιδας, φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, κοιλιοκάκης και διαβήτη τύπου 1.

Οι ερευνητές Τζον Χαρλεϊ, Λέα Κοττγιαν και Μάθιου Γουεϊρατσ, διαπίστωσαν ότι μια πρωτεΐνη που παράγει ο ιός Epstein-Barr, η EBNA2 προσδένεται σε πολλές τοποθεσίες στο ανθρώπινο γονιδίωμα που σχετίζονται με τις προαναφερόμενες ασθένειες.

Ο ιός Epstein-Barr είναι εξαιρετικά κοινός, καθώς εκτιμάται ότι πάνω από το 90% του πληθυσμού έχει μολυνθεί μέχρι την ηλικία των 20 ετών. Στα λιγότερα αναπτυσσόμενα κράτη, το 90% του πληθυσμού προσβάλλεται έως την ηλικία των δύο ετών. Η μονοπυρήνωση που προκαλεί, χαρακτηρίζεται από κόπωση.

Ο ιός έχει εδώ και χρόνια σχετιστεί με κάποιες σπάνιες παθήσεις, περιλαμβανομένων κάποιων καρκίνων του λεμφικού συστήματος. Ο Δρ Χάρλεϊ έχει χρόνια πριν εντοπίσει τη σχέση λύκου και Epstein-Barr δια του μηχανισμού που χρησιμοποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα για να αντιδράσει στην παρουσία του ιού. Έχει μάλιστα αποδείξει ότι τα παιδιά με λύκο σχεδόν πάντα είναι και φορείς του Epstein-Barr.

Πως ο ιός Epstein-Barr «απαγάγει» το ανοσοποιητικό σύστημα

Όταν προκύπτει μια ιογενής ή βακτηριακή λοίμωξη, το σώμα διατάσσει τα Β-κύτταρα εντός του ανοσοποιητικού να παράγουν αντισώματα για την καταπολέμηση του εισβολέα. Όμως στην περίπτωση του ιού Epstein-Barr συμβαίνει κάτι ασυνήθιστο.

Ο ιός εισβάλλει τα Β-κύτταρα, τα αναπρογραμματίζει, και παίρνει τον έλεγχο των λειτουργιών τους. Οι αμερικανοί ερευνητές ανακάλυψαν ένα νέο στοιχείο αυτής της διαδικασίας, η οποία εμπεριέχει μικροσκοπικές πρωτεΐνες, τους παράγοντες μεταγραφής.

Το ανθρώπινο σώμα έχει περίπου 1.600 γνωστούς λειτουργικούς παράγοντες μεταγραφής. Κάθε κύτταρα χρησιμοποιεί μια υποομάδα αυτών ώστε να γίνει αυτό που είναι και να ανταποκριθεί στο περιβάλλον. Οι πρωτεΐνες αυτές κινούνται διαρκώς κατά μήκος των δεσμίδων του DNA, ενεργοποιώντας συγκεκριμένα γονίδια και απενεργοποιώντας άλλα, διασφαλίζοντας ότι τα κύτταρα λειτουργούν όπως πρέπει.

 

Όταν όμως οι παράγοντες μεταγραφής αλλάζουν αυτό που κάνουν, αλλάζουν και οι φυσιολογικές λειτουργίες του κυττάρου και αυτό μπορεί να συντελέσει στην εκδήλωση κάποιας ασθένειας. Οι ερευνητές από το Νοσοκομείο Παίδων του Σινσινάτι εικάζουν ότι η EBNA2 βοηθά στην αλλαγή του τρόπου λειτουργίας των μολυσμένων από τον ιό Epstein-Barr Β-κυττάρων και πως το σώμα ανταποκρίνεται σε αυτά τα μολυσμένα κύτταρα.

Η μελέτη δείχνει ότι επτά φαινομενικά ασύνδετες ασθένειες έχουν τελικά κοινή ομάδα μη φυσιολογικών παραγόντων μεταγραφής, μολυσμένη από την πρωτεΐνη EBNA2. Και όταν αυτές οι ομάδες μολυσμένων παραγόντων μεταγραφής προσδένονται σε ένα σημείο του γενετικού κώδικα, προκύπτει ο κίνδυνος λύκου. Όταν προσδένονται σε άλλο σημείο, αυξάνεται ο κίνδυνος πολλαπλή σκλήρυνσης και ούτω καθ’ εξής.

Παραμένει ωστόσο άγνωστο πόσες από τις περιπτώσεις νόσησης των επτά συγκεκριμένων παθήσεων μπορούν να εντοπιστούν με βάση το ιστορικό λοίμωξης από τον ιό Epstein-Barr.

Σε κάθε περίπτωση οι ερευνητές πιστεύουν ότι η ανακάλυψη του συγκεκριμένου παράγοντα μεταγραφής θα ανοίξει νέους δρόμους για καλύτερες θεραπείες.