Στο βόρειο τμήμα της Περιφερειακής Ενότητας Ιωαννίνων, βόρεια και νότια του ποταμού Σαραντάπορου, ανάμεσα στα ορεινά συγκροτήματα του Γράμμου και του Σμόλικα, βρίσκονται τα Μαστοροχώρια.

Οι εντυπωσιακοί ορεινοί όγκοι των Αρένων με τις κάθετες ορθοπλαγιές και τα δάση οξιάς, το αλπικό τοπίο του Γράμμου, το επιβλητικό τοπίο της Γύφτισσας, οι παραποτάμιες περιοχές, η πλούσια χλωρίδα και πανίδα συνθέτουν ένα θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον.

Οι κάτοικοι των Μαστοροχωρίων, αρχής γενομένης από το 16ο αιώνα, ανέπτυξαν σταδιακά έναν ιδιαίτερο πολιτισμό και εξελίχθηκαν σε φημισμένους μαστόρους, εξειδικευμένους στο χτίσιμο της πέτρας (τεχνικές πελεκημένης πέτρας και ξερολιθιάς), την ξυλογλυπτική και την αγιογραφία.

Οργανωμένοι σε συντεχνίες («μπουλούκια»), με άγραφους αυστηρούς κανονισμούς και ιεραρχία, αλλά και δική τους συνθηματική γλώσσα (τα «κουδαραίικα»), οι μαστόροι της περιοχής άρχισαν να ταξιδεύουν σε όλον τον ελλαδικό χώρο και τη Βαλκανική χερσόνησο. 

Δημόσια και ιδιωτικά κτίρια (γεφύρια, σχολεία, μονές, εκκλησίες, καμπαναριά, ξωκλήσια, στέρνες, νερόμυλοι, νεροτριβές, αποθήκες, ελαιοτριβεία κ.ά.) μεγάλης αρχιτεκτονικής αξίας ήταν τα θαυμαστά δημιουργήματά τους.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα οι φημισμένοι αυτοί μαστόροι ανέπτυξαν δραστηριότητα και στην Αφρική (Αίγυπτος, Σουδάν, Αιθιοπία, Κονγκό, Τανγκανίκα), την Περσία, την Τουρκία (Σμύρνη, Προύσα κ.α.), τη Ρωσία, τη Γαλλία και την Αμερική.

Η Πυρσόγιαννη, η Βούρμπιανη, η Οξυά, ο Γοργοπόταμος, η Δροσοπηγή, η Καστανιά, η Πλαγιά, το Πληκάτι, οι Χιονάδες, το Ασημοχώρι, όμορφα χωριά με παραδοσιακό χρώμα, ξυπνούν μνήμες, συγκινούν και μαγεύουν τους ταξιδιώτες.

Βαγγέλης Στεργιόπουλος

in.gr