Η πρόληψη της υπογλυκαιμίας αποτελεί κεντρικό στόχο της σύγχρονης αντιδιαβητικής αγωγής. Με αφορμή την παρουσίαση μιας νέας ινσουλίνης στο 50ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τη Μελέτη του Διαβήτη (EASD), ο Δρ Ρόμπερτ Ρίτζελ, επικεφαλής του Τμήματος Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Ουσιοεξάρτησης του Νοσοκομείου «Schwabing» του Μονάχου, μας αναλύει γιατί οι νέες ινσουλίνες είναι «εξυπνότερες» και γιατί αξίζει τα ασφαλιστικά ταμεία να καλύψουν το θεραπευτικό κόστος.

Ο Δρ Ρίτζελ, μέλος της ερευνητικής ομάδας του πολυκεντρικού προγράμματος EDITION, κατά τη διάρκεια των εργασιών του 50ου EASD παρουσίασε τα καταληκτικά συμπεράσματα που αφορούσαν την ινσουλίνη glargine U300, όπως αυτά αποτυπώθηκαν στην ανάλυση των μελετών EDITION I, II και ΙΙΙ.

Το πρόγραμμα EDITION αφορά σε πολυκεντρικές κλινικές μελέτες που έγιναν σε περισσότερους από 3.500 πάσχοντες από διαβήτη τύπου Ι και ΙΙ, με στόχο την σύγκριση της ενέσιμης ινσουλίνης glargine U300 με την ενέσιμη ινσουλίνη glargine U100. Το κύριο συμπέρασμα ήταν ότι, η ινσουλίνη U300  μείωσε τα επεισόδια νυχτερινής υπογλυκαιμίας κατά τη διάρκεια της εξάμηνης θεραπείας των ασθενών με διαβήτη τύπου ΙΙ. Μάλιστα, η επίδραση αυτή παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια των οκτώ πρώτων εβδομάδων των μελετών, όταν είχαν επιτευχθεί οι περισσότερες αλλαγές στην δοσολογία της ινσουλίνης.

Λιγότερες υπογλυκαιμίες υπόσχεται η ινσουλίνη glargine U300
Πιο αναλυτικά, η αξιολόγηση και των τριών κλινικών μελετών έδειξε ότι η ινσουλίνη glargine U300 μείωσε κατά 25% τον κίνδυνο νυχτερινής υπογλυκαιμίας, συγκριτικά με την ινσουλίνη glargine U100, σε διάστημα έξι μηνών. Η μείωση ήταν εμφανέστερη κατά τη φάση τιτλοποίησης, με τον κίνδυνο να μειώνεται κατά 31% κατά τη διάρκεια των πρώτων οκτώ εβδομάδων. Ομοίως, τα χαμηλά επίπεδα σακχάρου του αίματος σε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, ήταν σημαντικά μειωμένα κατά 9% με την U300, εν αντιθέσει με την U100, σε ορίζοντα εξαμήνου.

Στους πάσχοντες από διαβήτη τύπου ΙΙ που είχαν αποτύχει να ελέγξουν τα επίπεδα του σακχάρου τους με άλλες θεραπείες, εκτός από την ινσουλίνη, η μελέτη EDITION III έδειξε ότι το ποσοστό των συμμετεχόντων με σοβαρή ή επιβεβαιωμένη νυχτερινή υπογλυκαιμία από την ένατη εβδομάδα μέχρι τον έκτο μήνα ήταν όμοια και με τις δύο ινσουλίνες. Γενικά, κατά τη διάρκεια της εξάμηνης αγωγής η συχνότητα της νυχτερινής υπογλυκαιμίας ήταν σημαντικά χαμηλότερη με την U300, συγκριτικά με την U100. Ο σχετικός κίνδυνος των ασθενών να εμφανίσουν νυχτερινή υπογλυκαιμία με την U300, συγκριτικά με την U100, κατά τη διάρκεια των οκτώ πρώτων εβδομάδων θεραπείας (που είχαν συμβεί οι περισσότερες αλλαγές στη δοσολογία της ινσουλίνης), ήταν μειωμένος κατά 26%. Τέλος, όταν οι ερευνητές συνυπολόγισαν και το επεισόδιο υπογλυκαιμίας ανά δίωρο κατά τη διάρκεια της ημέρας, η U300 είχε χαμηλότερη συχνότητα υπογλυκαιμίας και πέραν του χρονικού εύρους της νυχτερινής υπογλυκαιμίας.

Παρόμοια ήταν τα αποτελέσματα και των μελετών EDITION IV, όπου καταγράφηκαν όμοιες μειώσεις στα επίπεδα της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) στα άτομα με διαβήτη τύπου Ι που πήραν ινσουλίνη glargine U300, συγκριτικά με την U100, ανεξαρτήτως αν η χορήγηση της ινσουλίνης ήταν πρωί ή βράδυ. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι οι ασθενείς που πήραν U300 είχαν όμοια επεισόδια νυχτερινής ή ανεξαρτήτως ώρας υπογλυκαιμίας, συγκριτικά με την U100.

Ινσουλίνη glargine U300: Η «έξυπνη» θεραπεία
Με αφορμή τα ενθαρρυντικά αυτά στοιχεία για το μέλλον της ινσουλινοθεραπείθας, ανέκυψαν ορισμένες απορίες που ο Δρ Ρίτζελ δέχθηκε να λύσει.

Κύριε καθηγητά, πολύ ενδιαφέροντα τα όσα ακούσαμε για τη νέας γενιάς ινσουλίνη glargine U300, ως προ τη μείωση του κινδύνου νυχτερινής υπογλυκαιμίας. Ωστόσο, αναρωτιέμαι γιατί ένας ασθενής να αλλάξει την ινσουλίνη που παίρνει ήδη, όταν μάλιστα είναι καλά ρυθμισμένος, και να πάρει μια καινούρια;

Πράγματι, θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι οι υπάρχουσες ινσουλίνες, όπως η glargine U100, επιτυγχάνουν πολύ καλό έλεγχο και συντελούν σε μείωση των υπογλυκαιμικών επεισοδίων. Ωστόσο, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι, ο αριθμός ειδικά των πασχόντων από διαβήτη τύπου ΙΙ διαρκώς αυξάνει, ο παγκόσμιος πληθυσμός γερνά, άρα αυξάνει ο κίνδυνος επιπλοκών μεταξύ των ασθενών με διαβήτη, και η επιστημονική κοινότητα επαγρυπνεί για την σωστή ρύθμιση των ασθενών και την πρόληψη των υπογλυκαιμικών επεισοδίων.

Η υπογλυκαιμία είναι μια ανεπιθύμητη ενέργεια της αντιδιαβητικής αγωγής, που οδηγεί σε εισαγωγές στο νοσοκομείο, αυξάνοντας σημαντικά το οικονομικό κόστος και μειώνοντας την ποιότητα ζωής των ασθενών. Ο διαβήτης δε είναι γνωστό ότι μακροπρόθεσμα προκαλεί βλάβες σε πολλά ζωτικά όργανα, όπως τα μάτια, οι νεφροί, τα κάτω άκρα. Κάθε υπογλυκαιμικό επεισόδιο έρχεται να επιδεινώσει, την διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή την διαβητική νευροπάθεια.

Ο στόχος λοιπόν της επιστημονικής κοινότητας είναι να μελετά διαρκώς και να κατανοεί καλύτερα τον διαβήτη, ώστε να μπορέσει να παρέχει καλύτερες και αποτελεσματικότερες θεραπείες, ακόμα και σε ασθενείς που σήμερα θεωρούνται καλά ρυθμισμένοι. Γιατί θα πρέπει να τονίσουμε ότι, τίποτα δεν διαρκεί για πάντα. Δηλαδή, ένα σκεύασμα που σήμερα είναι αποτελεσματικό, αύριο μπορεί να μην είναι ικανό να καλύψει τον ασθενή.

Έτσι λοιπόν, αφού με την ινσουλίνη glargine U100 πετύχαμε τη μείωση των υπογλυκαιμικών επεισοδίων, με τη νεότερη εκδοχή της, την U300 κάνουμε ένα βήμα πιο κοντά στην περαιτέρω βελτίωση της αντιδιαβητικής αγωγής. Και επιπλέον παρέχουμε μια ασφαλή λύση για τους ασθενείς που δεν καλύπτονται πλέον από τις υφιστάμενες ινσουλίνες.

Δηλαδή η νέας γενιάς ινσουλίνες είναι «εξυπνότερες» και μπορούν και προλαμβάνουν τα υπογλυκαιμικά επεισόδια. Μήπως όμως αυτό κάνει τους ασθενείς λιγότερο επιμελείς στη θεραπεία τους;

Όντως, η glargine U300 είναι μια «έξυπνη» ινσουλίνη, αφού μπορεί να χορηγηθεί μια φορά την ημέρα, χάρη στον μηχανισμό βραδείας αποδέσμευσής της στον οργανισμό. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μπορεί να καλύψει τις ανάγκες του οργανισμού, εξαλείφοντας την ανάγκη των πολλαπλών εγχύσεων κατά τη διάρκεια της ημέρας. Έτσι, αυτό που θα πρέπει να θυμάται ο πάσχων, είναι να κάνει την ένεσή του μια φορά την ημέρα, στο σωστό σημείο. Αν το ξεχάσει, έχει περιθώριο έξι ωρών να κάνει την έγχυση. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι ουσιαστικά απλοποιούμε την ινσουλινοθεραπεία.

Υπάρχει όμως πάντα η ανάγκη συμμόρφωσης στην αγωγή από την πλευρά του ασθενή και η τήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, με σωστή διατροφή και τακτική σωματική άσκηση, προκειμένου η θεραπεία να αποδίδει τα μέγιστα και να αποτρέπονται τυχόν ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως τα υπογλυκαιμικά επεισόδια.

Θεωρώ λοιπόν απίθανο οι ασθενείς να γίνουν αμελείς. Αντιθέτως, οι νέες ινσουλίνες θα συνεπάγονται και καλύτερη συμμόρφωση λόγω της ευελιξίας στη χρήση τους.

Βεβαίως, η επιστημονική κοινότητα θα πρέπει να μελετήσει και να τεκμηριώσει στο μέλλον και την παράμετρο της συμμόρφωσης στη θεραπεία, στο πλαίσιο της παγκόσμιας κλινικής έρευνας για τον διαβήτη.

Δρ Ρίτζελ, η νέα ινσουλίνη glargine U300 είναι σαφώς ανώτερη από τις υπάρχουσες. Αλλά αυτό υποθέτω συνεπάγεται και αυξημένο θεραπευτικό κόστος; Πιστεύετε ότι, οι ασφαλιστικοί φορείς θα πειστούν να καλύψουν αυτό το κόστος;

Το κόστος της θεραπείας είναι όντως σημαντικό, όχι όμως μόνο για τους ασθενείς, αλλά και για εμάς τους γιατρούς, που καλούμαστε να συνταγογραφήσουμε την εκάστοτε βέλτιστη θεραπεία. Και φυσικά, κι εμείς ως γιατροί λειτουργούμε σε ένα περιβάλλον με κανόνες και περιορισμού, άρα δεν είμαστε πάντα ελεύθεροι να επιλέξουμε τις θεραπείες που θέλουμε.

Όταν, λοιπόν, έχουμε μια νέα ινσουλίνη ειδικά με τόσο καλά χαρακτηριστικά όπως αυτά που μας έδωσε η ινσουλίνη glargine U300 στις κλινικές μελέτες ως προς τα υπογλυκαιμικά επεισόδια, το πρώτο πράγμα που σκέφτεται ο γιατρός είναι αν μπορεί να γίνει πρώτης γραμμής θεραπεία στον διαβήτη. Και η προσωπική μου άποψη είναι ότι, ναι η νέα ινσουλίνη μπορεί να γίνει πρώτης γραμμής θεραπεία, αφού το όφελος για τον ασθενή είναι αποδεδειγμένο, μειώνονται τα υπογλυκαιμικά επεισόδια, άρα μειώνεται και το κόστος από τις εισαγωγές στο νοσοκομείο.

Συνεπώς, η τιμή των νέας γενιάς ινσουλινών δεν θα διαφέρει σημαντικά από των υπαρχόντων, αφού και οι φαρμακευτικές εταιρίες επιθυμούν τα προϊόντα τους να είναι διαθέσιμα σε όσο το δυνατόν περισσότερες αγορές.

Θεωρώντας ως πιο κατάλληλη να απαντήσει για την τιμή της νέας ινσουλίνης την παρασκευάστρια εταιρεία, απευθύναμε το ερώτημα και στον Δρ Ρικάρντο Περφέτι, αντιπρόεδρο Ιατρικών Υποθέσεων στο Τμήμα Διαβήτη της Sanofi.

Δρ Περφέτι, η Ελλάδα διάγει περίοδο οικονομικής ύφεσης. Αυτό σημαίνει ότι οι καινοτόμες θεραπείες δεν είναι εύκολα προσβάσιμες, κυρίως λόγω κόστους. Αναρωτιέμαι λοιπόν, πως θα πείσετε τα ελληνικά ασφαλιστικά ταμεία να καλύψουν το κόστος της νέας αντιδιαβητικής αγωγής;

Σας ευχαριστώ για το ερώτημα, και σπεύδω να σας διευκρινίσω ότι η Sanofi συνεργάτες στενά τόσο με την Ευρωπαϊκή Εταιρία για τη Μελέτη του Διαβήτη, όσο και με την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, ώστε να υπάρχει συνέπεια και συνοχή στον σχεδιασμό των νέων θεραπειών, οι οποίες φυσικά θα πρέπει πάντα να είναι οικονομικά προσιτές.

Δεν θέλουμε σε καμιά περίπτωση το κόστος να αποτελεί φραγμό και στόχος μας είναι να διασφαλίζουμε την πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό ασθενών, γενικώς.

Γι’ αυτό πάντα οι κλινικές μελέτες συνοδεύονται από οικονομικοτεχνικές έρευνες που τεκμηριώνουν το όφελος που συνεπάγεται η αγωγή για τα συστήματα υγείας των χωρών. Σκοπεύουμε λοιπόν να καταθέσουμε, όταν έρθει η ώρα, όλα τα απαραίτητα στοιχεία στους ελληνικούς ασφαλιστικούς φορείς ώστε να γίνει πλήρως κατανοητό ότι, αξίζει να καλυφθεί το κόστος, αφού η νέα ινσουλίνη glargine U300 προλαμβάνει πολλές από τις παρενέργειες του διαβήτη.

Επιστρέφοντας στη συζήτηση με τον Δρ Ρίτζελ, το τελευταίο ερώτημα που εκφράζει και την αγωνία πολλών πασχόντων από διαβήτη ήταν:

Οι νέας γενιάς ινσουλίνες μειώνουν τα υπογλυκαιμικά επεισόδια, χαρίζουν ευελιξία στον ασθενή και έχουν φυσικά λιγότερες παρενέργειες. Αλήθεια, ποιος είναι επόμενος στόχος των επιστημόνων στη θεραπεία του διαβήτη;

Αυτό πράγματι, είναι ένα καίριο ερώτημα και απασχολεί πάντα τους επιστήμονες. Προσωπικά θεωρώ ότι κάποιοι από τους επόμενους πιθανούς στόχους θα είναι μια ακόμη ασφαλέστερη ινσουλίνη ή μια ακόμη εξυπνότερη που θα έχει ενσωματωμένο αισθητήρα γλυκόζης, ώστε να εντοπίζει έγκαιρα τυχόν διακυμάνσεις και να δρα διορθωτικά. Εξάλλου, ήδη καταγράφεται μια τάση κλινικής ανάπτυξης θεραπευτικών μορίων που ταχύτερα από τις ινσουλίνες και ενδεχομένως να μας βοηθήσουν να ελέγξουμε τον μηχανισμό έκκρισης της ινσουλίνης από τον οργανισμό.

Ωστόσο, δεν γνωρίζω ποιες και πόσες από τις επιστημονικές καινοτομίες που σήμερα βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο θα φτάσουν τελικά στην αγορά. Άρα θα πρέπει προς το παρόν να αρκεστούμε στα διαθέσιμα θεραπευτικά μέσα με στόχο πάντα την βελτίωση της ποιότητας ζωής των πασχόντων από διαβήτη.

Να σημειωθεί πάντως ότι, η Sanofi έχει ήδη καταθέσει σχετικό φάκελο αξιολόγησης και έγκρισης της νέας ινσουλίνης glargine U300 τόσο στον  Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ), όσο και στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων.

Μαίρη Μπιμπή

health.in.gr