Λουκία Λυκίδη

Μπορείτε να θυμηθείτε πού βρισκόσαστε το Νοέμβριο του 1988; Κάποιες από εσάς μπορεί ήδη να δουλεύατε ή να ήσαστε σε κάποιο πανεπιστημιακό αμφιθέατρο. Κάποιες άλλες μπορεί να ντύνατε με φωτογραφίες του Τομ Κρουζ το «πρόχειρο» του Γυμνασίου. Και κάποιες μπορεί να μην είχατε καν γεννηθεί! Την ίδια στιγμή στην οδό Πανεπιστημίου, στο κέντρο, μια φιλόδοξη ομάδα από έμπειρους φωτογράφους, δημοσιογράφους και γραφίστες δούλευε εντατικά για να φέρει στη ζωή την Ελληνίδα Marie Claire. Όλα ξεκίνησαν σαν μια ιδέα που έλαμψε σε μια αποβάθρα του παρισινού μετρό στο μυαλό της Ρούλας Μητροπούλου, της γυναίκας που θα γινόταν η πρώτη εκδότριά του. Και κάπως έτσι η κομψή Γαλλίδα φεμινίστρια Marie Claire απέκτησε την Ελληνίδα αδελφοποιτή της. Τα γραφεία γέμισαν ξένα περιοδικά, καπνό από τσιγάρα (τότε ακόμα επιτρεπόταν), ιδέες και ενθουσιασμό. Και εγένετο η Marie Claire.
Τότε, το 1988, ο κόσμος είναι διαφορετικός. Στα πρωτοσέλιδα κυριαρχεί το όνομα του Κοσκωτά, η Χριστίνα Ωνάση πεθαίνει αιφνίδια στη Βραζιλία, στο Πακιστάν εκλέγεται η Μπεναζίρ Μπούτο, στα περίπτερα είναι κρεμασμένα το Πάνθεον και η Γυναίκα ενώ στα top των charts βρίσκονται το  Faith του Τζορτζ Μάικλ και το Route 66 των Depeche Mode. Το Marie Claire σχεδιάζεται για να γίνει το περιοδικό της γυναίκας που σκέφτεται ενώ ταυτόχρονα έχει τη μόδα στην εμπροσθοφυλακή του. Τα σημαντικά δημοσιογραφικά θέματα  και τα μεγάλα φωτογραφικά ταξιδιωτικά γίνονται το σήμα κατατεθέν του. Ο μακροβιότερος συνεργάτης του περιοδικού, ο Μιχάλης Σκαφίδας, θυμάται: «Ήταν μια εποχή μεγάλης αλλαγής. Από το 1989 μέχρι το 1991 πέφτει το Τείχος του Βερολίνου, το σοβιετικό καθεστώς, το Απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική και εκλέγεται η πρώτη γυναίκα πρόεδρος στην Ιρλανδία. Ήμουν 23 χρόνων και ήθελα να τα ζήσω από κοντά. Το Marie Claire ήταν το διαβατήριό μου. Ταξίδεψα με αυτοκίνητο από το Δυτικό Βερολίνο μέχρι το Μόναχο ενώ στη Ρωσία διαπίστωσα πως ακόμα και στα ακριβά ξενοδοχεία δεν υπήρχε φαγητό. Έπρεπε να περιμένεις στην ουρά στα McDonald’s για να φας ένα μπέργκερ».
ΚΟΡΙΤΣΙΑ ΓΙΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟ
Το πρώτο εξώφυλλο του Marie Claire αναλαμβάνει ο φωτογράφος Τάκης Διαμαντόπουλος. Στα χρόνια που ακολουθούν θα υπογράψει αρκετά από τα editorials αλλά και τα εξώφυλλα του περιοδικού. Το 1991 μαζί με τη fashion editor Λένα Νάιτ μεταμορφώνουν την ηθοποιό Λίλη Κοκκώδη σε Μαρία Κάλλας και τη φωτογραφίζουν στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου.
Στα ’90s και στα ’00s το Marie Claire θα γυρίσει όλο τον κόσμο για τα editorials μόδας. «Τα ταξίδια που έκανε το Marie Claire εκείνη την εποχή δεν τα έκανε κανένα άλλο περιοδικό», μου λέει η επί 20 σχεδόν χρόνια fashion director του περιοδικού Ματίλντα Παππά. «Από τον Ιανουάριο ξεκινούσαμε και πηγαίναμε Κούβα, Αργεντινή, Σεϋχέλλες, Μπαχάμες, Σίδνεϊ ή όπου αλλού ήταν καλοκαίρι. Οι πιο ωραίες στιγμές ήταν στη διάρκεια του location scouting. Γυρίζαμε δηλαδή για μέρες τη χώρα για να βρούμε τα σημεία όπου θα φωτογραφίζαμε». Ο φωτογράφος Bill Georgoussis διατηρεί ολόκληρες κούτες γεμάτες με Polaroid από αυτά τα ταξίδια: «Στις περιηγήσεις μας πάντα τραβούσαμε Polaroid για να θυμόμαστε τα σημεία που μας άρεσαν. Έχουμε περάσει αμέτρητες και αξέχαστες ώρες με τη Ματίλντα μέσα στο αυτοκίνητο να οδηγώ και να συζητάμε».
Τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του περιοδικού φτάνει στα γραφεία του η θρυλική Γαλλίδα Ελιζαμπέτ Μπερνιγκό, διευθύντρια της Βίβλου της Μόδας εκείνη την εποχή, του Marie Claire Bis, του έξτρα τεύχους για το στιλ που εξέδιδε ο τίτλος δύο φορές το χρόνο. «Ήταν ό,τι πιο πρωτοποριακό κυκλοφορούσε», μου λέει η Ματίλντα Παππά. «Το styling, οι σχεδιαστές που επέλεγε, ο τρόπος που φωτογράφιζε ήταν αληθινά αβάν-γκαρντ. Αυτός ήταν και ο μπούσουλάς μας. Η Μπερνιγκό μας εκπαίδευσε στη δουλειά».
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΣΕΙΡΑ
Για δεκαετίες η fashion director Ματίλντα Παππά θα βρεθεί στα σόου του Παρισιού και του Μιλάνου. Μαζί της συχνά είναι και ο Μιχάλης Σκαφίδας. «Ήταν το Παρίσι για το οποίο τραγουδούσαν τo 1994 στο θρυλικό Paris Paris ο Μάλκολμ Μακλάρεν και η Κατρίν Ντενέβ. Ένιωθες πως όλα αυτά που ζούσες ήταν μοναδικά. Και ήταν. Επικρατούσε ένας καπιταλισμός -όλοι έτρωγαν και ντύνονταν πλούσια- χωρίς ενοχές αλλά και αστείος», λέει ο Μιχάλης. Η Ματίλντα Παππά σε ένα από τα σόου του Hermès είδε απέναντί της το είδωλό της, την Τζέιν Μπίρκιν: «Καθόταν στην πρώτη σειρά στην άλλη πλευρά της πασαρέλας, με το μποέμ ανεπιτήδευτο στιλ της κρατώντας την Birkin της. Λίγο πριν αρχίσει το σόου την πλησίασα, της είπα πόσο τη θαυμάζω και μου έγραψε ένα ιδιόχειρο σημείωμα το οποίο έχω ακόμα».
Τον Ιανουάριο του 1996 ο Καρλ Λάγκερφελντ -με παραπανήσια κιλά τότε- ταξιδεύει στην Κέρκυρα για να φωτογραφίσει την καμπάνια ενός αρώματος με τη Νάντια Άουερμαν στο Αχίλλειο. Ο Μιχάλης Σκαφίδας βρίσκεται εκεί για να του πάρει μια μισάωρη συνέντευξη στη διάρκεια του πρωινού. Παρούσα και η Ματίλντα Παππά. Τελικά η μισή ώρα γίνεται μιάμιση με τον Λάγκερφελντ να έχει απορροφηθεί από τις ερωτήσεις του Μιχάλη αλλά και να τρώει ασταμάτητα κρουασάν βουτύρου τα οποία ενίσχυε με ένα κουταλάκι βούτυρο στο καθένα. Ο δύσκολος σε αυτά Λάγκερφελντ επιτρέπει στο MC να παρακολουθήσει την προετοιμασία της φωτογράφισης. Όταν τελικά, λίγο καιρό μετά, το θέμα δημοσιεύτηκε, η Ματίλντα, σε ταξίδι της στο Παρίσι, βρίσκει στο δωμάτιο του ξενοδοχείου της την πιο μεγάλη ανθοδέσμη που είχε δει ποτέ.
Εκείνη την εποχή τα πιο περιζήτητα σόου ήταν αυτά των Ζαν Πολ Γκοτιέ, Αλεξάντερ ΜακΚουίν και Καρλ Λάγκερφελντ. To Marie Claire είναι παρόν. Όπως και στο τελευταίο fashion show του Ιβ Σεν Λοράν. «Αυτό το σόου είχε κάτι από κηδεία και κάτι από σουρεαλιστικό πάρτι», θυμάται ο Μιχάλης. Μετά τα σόου το ελληνικό «κονκλάβιο της μόδας» ακολουθούσε το παρισινό και κατέληγε στα διάσημα Café Marly και Dave. «Εκεί υπήρχε ένας φοβερός Κινέζος που νομίζω πως ήταν ερωτευμένος μαζί μου κι έτσι όλη η παρέα έβαζε εμένα να κλείνω τραπέζι. Δεν του άρεσε καθόλου όταν έφτανα εκεί με γυναίκες φίλες μου. Έτσι μια βραδιά με κατσάδιασε και με ανάγκασε να φύγω». Στην τελετή των Όσκαρ κλείνει πολλές αποκλειστικές συνεντεύξεις για το Marie Claire -Κέβιν Κόστνερ, Τζόντι Φόστερ- ενώ τη χρονιά που απειλείται η πρόσβασή του -θα δέχονταν μόνο ένα δημοσιογράφο από Ελλάδα και θα έπρεπε να είναι από εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας- δίνει μάχη και την κερδίζει.
ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ
Στις σελίδες του Marie Claire τα λαμπερά σόου και το κόκκινο χαλί συνυπάρχουν με τις αποστολές στη φλεγόμενη Παλαιστίνη, το  Σουδάν του εμφυλίου και το μεγάλο σεισμό στην Τουρκία. Η αποκλειστική συνέντευξη της νομπελίστα συγγραφέα Ναντίν Γκόρντιμερ βρίσκεται δίπλα σε αυτήν της Δήμητρας Λιάνη και τη διάσημη πια δήλωση στην Τίνα Πολίτη πως «μετά τον Ανδρέα έχω κλείσει ως γυναίκα» αλλά και στην τελευταία συνέντευξη του Στράτου Διονυσίου. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχε πολιτικός ή προσωπικότητα που να αρνηθεί συνέντευξη στο Marie Claire. Η δημοσιογράφος Ρένα Θεολογίδου, συνεργάτις του Marie Claire στις αρχές της δεκαετίας του ’90, θυμάται τη συνάντησή της με τη Μελίνα Μερκούρη το 1991 για ένα θέμα του περιοδικού. «Την επισκέφθηκα στο σπίτι της μία μέρα πριν από τη φωτογράφιση. Έμοιαζε πολύ ταλαιπωρημένη και προειδοποίησα το περιοδικό πως το αποτέλεσμα της φωτογράφισης θα ήταν αμφίβολο. Όταν πήγαμε την επομένη η Μελίνα είχε μεταμορφωθεί και έμοιαζε τριάντα χρόνια μικρότερη. Έλαμπε και χαμογελούσε».
Ήταν η εποχή που για τα περιοδικά δεν υπήρχαν ανδρικά και γυναικεία θέματα. Και που οι άνδρες πήγαιναν στο περίπτερο να αγοράσουν Marie Claire. Τότε δεν υπήρχε θέμα ροζ ή κίτρινο που το Marie Claire δεν μπορούσε να πιάσει με το δικό του τρόπο. Η δημοσιογράφος Πέπη Ραγκούση, αρχισυντάκτρια του Marie Claire από το 2000 μέχρι το 2002, θυμάται: «Ήταν αυτά που λέγαμε κανιβαλιστικά θέματα. Όπως η συνέντευξη της τραγουδίστριας Ξανθής Περράκη και η συζήτηση για τον δύο μέτρων Πύργο του Άιφελ από σπιρτόκουτα που είχε στο σαλόνι της».
Στήλη σταθμός στα 25 χρόνια του περιοδικού ήταν το Εγώ η Γυναίκα με αληθινές ιστορίες γυναικών που τις εκμυστηρεύονταν ανώνυμα. «Είχα συναντήσει μια γυναίκα που ήθελε να κάνει ευθανασία στη μητέρα της», θυμάται η Πέπη Ραγκούση. «Μια άλλη φορά έγραψα την ιστορία μιας γνωστής μου που μου είπε ότι όσο σπούδαζε στο εξωτερικό είχε δουλέψει σαν συνοδός πολυτελείας». Αυτό που δεν θα ξεχάσει όμως είναι το τηλεφώνημα μιας γυναίκας στη γραμματεία του περιοδικού η οποία ζητούσε βοήθεια γιατί ο άνδρας της την κακοποιούσε. Η τότε διευθύντρια του περιοδικού Αθηνά Γληνού μαζί με την Πέπη Ραγκούση και δύο από τους κλητήρες ανέβηκαν σε δύο μηχανάκια και έτρεξαν στη διεύθυνση που τους είχαν δώσει. «Φτάσαμε τη στιγμή που έπεφτε το ξύλο. Νομίζω ότι ο σύζυγος περισσότερο φοβήθηκε τη φωνή της Αθηνάς παρά τα μπράτσα των ανδρών που είχαμε μαζί», θυμάται η Πέπη Ραγκούση.
ΣΕΞ, ΜΥΣΤΙΚΑ, ΣΤΑΡ
Στα ’90s ο νεολογισμός glocal (global και local) γίνεται της μόδας. Τo περιοδικό από local (τοπικό) γίνεται glocal και αυτό. «Το ακούγαμε συχνά στο καθιερωμένο ετήσιο συνέδριο των ανά τον κόσμο Marie Claire», μου λέει η Πέπη Ραγκούση. «Αυτό και τα εφτά S. Sex, Society, Service, Seduction, Secrets, Smile, Stars. Στα ελληνικά: σεξ, κοινωνία, πρακτικές λύσεις, αποπλάνηση, μυστικά, χαμόγελο, σταρ. Ήταν τα συστατικά ενός επιτυχημένου περιοδικού». Το σεξ είναι ένα ευαίσθητο θέμα που το Marie Claire δεν φοβήθηκε ποτέ να προσεγγίσει. Ένα πολύ δημοφιλές extra τεύχος κυκλοφορεί και εξαντλείται. Θέμα, οι στάσεις στο σεξ. Συντάκτρια, η Πέπη Ραγκούση. «Είχα πάει να πάρω το αμάξι μου από ένα γκαράζ και είδα τον γκαραζιέρη να το διαβάζει και να λύνεται στα γέλια. Ήταν η πιο ωραία στιγμή της καριέρας μου».
BEAUTY STORIES
H Λένα Ιωαννίδου, beauty editor του περιοδικού από το 1996 μέχρι το 2007, έχει ζήσει τις Ελληνίδες και έχει δει τις συνήθειές τους να αλλάζουν. Αναλαμβάνει ακριβώς την εποχή που ο τομέας της ομορφιάς στα περιοδικά μετατρέπεται από μερικές σελίδες αγοράς προϊόντων σε ένα τμήμα που συνδυάζει τη λάμψη με την επιστήμη. «Χρειάστηκε να διαβάσω πολλή χημεία. Ευτυχώς που μου άρεσε στο σχολείο». Τα οξέα φρούτων και η ρετινόλη φέρνουν επανάσταση στις αντιρυτιδικές κρέμες. Το 2001 τα άρθρα της ομορφιάς αρχίζουν να μιλούν για γονίδια, πρωτεΐνες, DNA ενώ το 2004 νέες καινοτομίες έρχονται μαζί με τα βλαστοκύτταρα. «Οι γυναίκες πια είναι ψυλλιασμένες. Παλιά η αισθητικός στο stand μπορούσε να σε καταρρακώσει για να σου πουλήσει κάτι παραπάνω. Οι γυναίκες ξέρουν πια τι είναι για την ηλικία τους». Από τη θητεία της στο Marie Claire κρατάει τα αμέτρητα ταξίδια -περιλαμβάνουν από μαθήματα μαγειρικής από το σεφ του Ritz μέχρι μεταφορά με Rolls-Royce και διαμονή σε σουίτα σε πεντάστερο ξενοδοχείο στο Ντουμπάι- αλλά και το πώς συχνά γινόταν το επίκεντρο της προσοχής λόγω επαγγέλματος. «Θυμάμαι ήμουν σε μια συντροφιά με καθηγητές και λογοτέχνες. Μόλις ακούστηκε ότι ήμουν η beauty editor του περιοδικού όλοι εγκατέλειψαν γνωστό καθηγητή πανεπιστημίου και άρχισαν να με ρωτούν για καλλυντικά».
ΠΟΙΟΣ, ΠΟΥ, ΠΟΤΕ, ΠΩΣ, ΓΙΑΤΙ
Από την ταυτότητα του Marie Claire πέρασε μια αληθινή dream team καταξιωμένων φωτογράφων, δημοσιογράφων και art directors, πέρασαν όμως και άλλοι που αν και βρέθηκαν στα ψιλά γράμματα και σε πόστα δίχως λάμψη εξελίχθηκαν σε επαγγελματίες που διέπρεψαν. Όπως η σχεδιάστρια Sophia Kokosalaki που δούλεψε ως βοηθός στο τμήμα μόδας του περιοδικού. «Θυμάμαι ακόμα τα δρομολόγια που έκανα σε όλη την Αθήνα για τις επιστροφές των ρούχων αλλά και την Κυρία, με Κ κεφαλαίο, Ματίλντα Παππά», μου γράφει σε ένα σύντομο mail μέσα στον πυρετό της Εβδομάδας Μόδας. Αλλά και η Ορσαλία Παρθένη που έκανε internship τα καλοκαίρια του ’89 και του ’90. «Δούλευα στο τμήμα της ομορφιάς και έγραφα τις λεζάντες των προϊόντων στη γραφομηχανή. Μου έκανε τρομερή εντύπωση γιατί εγώ τότε σπούδαζα στην Αμερική και είχα κομπιούτερ. Τότε δεν ήθελα να ασχοληθώ με τη μόδα αλλά με τα περιοδικά. Μου άρεσε που άκουγα για νέα βιβλία, ταινίες, μουσική. Αυτός ήταν ο μαγικός κόσμος για μένα».
Κάθε περιοδικό, πέρα από τις μεγάλες ιστορίες του κόσμου που διηγείται, έχει και τις μικρές των ανθρώπων που δουλεύουν εκεί, τις σχέσεις που δημιουργούν μεταξύ τους, τα χαρμόσυνα νέα ή τις καταστροφές που μαθαίνουν καθώς γράφουν, φωτογραφίζουν, σετάρουν, ξεγυρίζουν. Το Marie Claire στη διάρκεια των 25 χρόνων του είχε πολλές τέτοιες. Τη Μαριάννα και τον Νίκο που παντρεύτηκαν, τη Λίνα που έγινε κουμπάρα τους, όπως και αμέτρητες φιλίες, baby showers, γενέθλια, χριστουγεννιάτικες γιορτές αλλά και τόσα ανέκδοτα. Το περίφημο πρωτοχρονιάτικο Βαρύ Claire, τις εποχές που η διαφήμιση έκανε τα περιοδικά τόσο μεγάλα που οι αναγνώστριες έστελναν επιστολές διαμαρτυρίας ότι δεν μπορούσαν να τα ξεφυλλίσουν στο κρεβάτι. Τα καλοπροαίρετα πειράγματα για την ομορφιά «και τα μπουκαλάκια της» όταν τα προϊόντα -αν και πολυπόθητα για όλους- κόντευαν να πνίξουν το γραφείο αλλά και τις σελίδες του περιοδικού. Οι μικρές ιστορίες των ανθρώπων αλλά και οι μεγάλες ιστορίες του κόσμου συνέθεσαν 25 χρόνια πορείας μιας υπογραφής που είχε πάντα εγκυρότητα και πάθος.  

woman.in.gr