Η άνοδος του κόστους του δημοσίου χρέους είναι πάνω απ’ όλα ένα βασικό σύμπτωμα
του διαρθρωτικού βάθους της κρίσης. Όμως, επηρεάζεται όχι μόνο από οικονομικούς
παράγοντες αλλά και από πολιτικούς (εξωτερικούς παράγοντες), όπως είναι οι πολιτικές
δηλώσεις υπευθύνων παραγόντων. Έτσι, η διεύρυνση του Ελληνικού spread, δηλαδή
της απόδοσης του ομολόγου της χώρας σε σχέση με την απόδοση του αντίστοιχου
Γερμανικού, κατά τη διάρκεια της κρίσης μπορεί να οφείλεται όχι μόνο στην επιδείνωση
της μακροοικονομικής της θέσης και της γενικότερης αποστροφής στον κίνδυνο που
χαρακτηρίζει τις αγορές αυτό το διάστημα, αλλά και σε παρεμβάσεις στο πολιτικό
επίπεδο.

O O. Blanchard, επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, είχε σημειώσει
ότι οι δημιουργούμενες εικόνες και αντιλήψεις στις αγορές και στους ανθρώπους
επηρεάζουν την πραγματικότητα. Έτσι και οι δηλώσεις σημαντικών προσωπικοτήτων
του διεθνούς πολιτικού και οικονομικού χώρου θα μπορούσαν να εντείνουν το αρνητικό
κλίμα απέναντι στην Ελληνική οικονομία. Με άλλα λόγια, οι αρνητικές δηλώσεις,
πιθανόν, να αυξάνουν την πιθανότητα ανοδικής μεταβολής του spread.

Βέβαια η αγορά Ελληνικών ομολόγων έχει ουσιαστικά καταρρεύσει. Όμως αποτιμήσεις
ομολόγων (quotes) συνεχίζουν να ανακοινώνονται, γιατί υπάρχουν αγοραστές οι
οποίοι ζητούν να αγοράσουν ομόλογα θέτοντας μέσα στα συστήματα τις τιμές (bid
prices) αγοράς που επιθυμούν να καταβάλουν. Εάν πραγματοποιούνται ή όχι πράξεις
εξαρτάται από το εάν υπάρχουν πρόθυμοι να προσφέρουν ομόλογα σε αυτές τις τιμές.
Οι τιμές αυτές βέβαια επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τις τιμές των Credit Default
Swaps (CDS) που αναφέρονται σε Ελληνικά ομόλογα. Δείτε στο Διάγραμμα 1 την άνοδο
των Ελληνικών CDS spreads στις 14/2/2012 όταν ο Β. Σόιμπλε έκανε γνωστή τη σύγκρουσή
του με την Ελληνική πολιτική ηγεσία σε σχέση με το Μνημόνιο 2. Αλλά, τα spreads
(έστω και με την παρούσα μορφή που σχηματίζεται από τις bid τιμές) δε σχετίζονται
μόνο με τα Ελληνικά CDS. Επηρεάζουν έστω και ως απλή σηματοδότηση την αποτίμηση
των ομολόγων της Ευρωπαϊκής περιφέρειας και εν τέλει προς την αντίθετη κατεύθυνση
(αρνητικά) με το κόστος δανεισμού των χωρών του κέντρου. Όσο μεγαλύτερη είναι
δηλαδή η εισροή κεφαλαίων στις χώρες του κέντρου (λόγω φυγής κεφαλαίων από την
περιφέρεια), τόσο μικρότερο είναι το κόστος δανεισμού τους.

Διάγραμμα 1. Η εξέλιξη του spread των Ελληνικών 5ετών CDS

Πηγή: Bloomberg (CGGB1U5).

Είπαμε, λοιπόν, να ελέγξουμε επιστημονικά εάν οι δηλώσεις επηρεάζουν τις αποτιμήσεις
των Ελληνικών ομολόγων. Αντλήσαμε από το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων το σύνολο
των δηλώσεων (Ιανουάριος 2010-Νοέμβριος 2011) που έγιναν σχετικά με την οικονομική
κατάσταση της Ελλάδας από πολιτικούς και άλλους σημαντικούς παράγοντες της διεθνούς
οικονομικής σκηνής. Οι δημόσιες δηλώσεις διαχωρίστηκαν σε θετικές και αρνητικές
ενώ, παράλληλα, διακρίθηκαν ανάλογα με τη χώρα ή το φορέα από τον οποίο προέρχονται
(πχ. ΔΝΤ, ΕΚΤ, S&P κτλ.). Αξίζει να σημειωθεί ότι σχεδόν οι μισές του συνόλου
των αρνητικών δηλώσεων που έγιναν το εν λόγω διάστημα προέρχονται από τη Γερμανία,
ενώ όσον αφορά τις θετικές δηλώσεις, η πλειοψηφία τους οφείλεται σε εκπροσώπους
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Πίνακας 1).

Πίνακας 1. Στατιστική αναπαράσταση
των δημοσίων δηλώσεων: Ιανουάριος 2010-Νοέμβριος 2011 

 

Αριθμός Δηλώσεων

Ποσοστό επί του συνόλου των δηλώσεων

Ποσοστό θετικών δηλώσεων επί του συνόλου
των θετικών δηλώσεων

Ποσοστό αρνητικών δηλώσεων επί του συνόλου
των αρνητικών δηλώσεων

Γερμανία

123

39.55

14.63

44.3

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

35

11.25

21.62

8.02

Βέλγιο

28

9

10.81

8.44

Γαλλία

27

8.68

13.51

7.17

Αυστρία

22

7.07

8.11

6.75

Eurogroup

16

5.14

8.11

4.22

Σλοβακία

10

3.21

0

4.22

ΕΚΤ

9

2.89

4.05

2.53

Ολλανδία

8

2.57

1.35

2.95

Μεγάλη Βρετανία

4

1.29

0

1.69

Υπόλοιπες

29

9.35

17.81

9.71

Σύνολο

311

100

100

100

.telerik-reTable-4 {
border-collapse: collapse;
border: solid 0px;
font-family: Tahoma;
}
.telerik-reTable-4 tr.telerik-reTableHeaderRow-4 {
border-width: 1.0pt 1.0pt 3.0pt 1.0pt;
margin-top: 0in;
margin-right: 0in;
margin-bottom: 10.0pt;
margin-left: 0in;
line-height: 115%;
font-size: 11.0pt;
font-family: «Calibri»,»sans-serif»;
width: 119.7pt;
background: #4F81BD;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
color: #FFFFFF;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableHeaderFirstCol-4 {
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableHeaderLastCol-4 {
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableHeaderOddCol-4 {
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableHeaderEvenCol-4 {
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 tr.telerik-reTableOddRow-4 {
border-width: 1pt;
color: #666666;
font-size: 10pt;
vertical-align: top;
border-bottom-style: solid;
border-bottom-color: #4F81BD;
}
.telerik-reTable-4 tr.telerik-reTableEvenRow-4 {
color: #666666;
font-size: 10pt;
vertical-align: top;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableFirstCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
border-bottom-style: solid;
border-left-style: solid;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableLastCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
border-bottom-style: solid;
border-right-style: solid;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableOddCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
border-bottom-style: solid;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableEvenCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
border-bottom-style: solid;
}
.telerik-reTable-4 tr.telerik-reTableFooterRow-4 {
color: #355C8C;
background-color: #FFFFFF;
font-size: 10pt;
vertical-align: top;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableFooterFirstCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
border-bottom-style: solid;
border-left-style: solid;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableFooterLastCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
border-bottom-style: solid;
border-right-style: solid;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableFooterOddCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
border-bottom-style: solid;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}
.telerik-reTable-4 td.telerik-reTableFooterEvenCol-4 {
border-width: 1pt;
border-color: #4F81BD;
border-bottom-style: solid;
padding: 0in 5.4pt 0in 5.4pt;
}

Το Διάγραμμα που ακολουθεί απεικονίζει στον αριστερό άξονα το συνολικό αριθμό
των δηλώσεων που έχουν γίνει ανά ημέρα και στο δεξιό άξονα παριστάνονται οι
τιμές των Ελληνικών spreads. Φαίνεται πως η αύξηση του αριθμού των αρνητικών
δηλώσεων (κόκκινο χρώμα) σχετίζεται με την ανοδική πορεία του Ελληνικού spread.

Διάγραμμα 2. Αριθμός δημοσίων δηλώσεων και Ελληνικό spread

Πηγή: ΑΠΕ, Datastream.

Σημείωση: Η κατάληξη του ονόματος της κάθε σειράς των
δηλώσεων δείχνει αν είναι θετική ή αρνητική (positive-negative), ενώ τα αρχικά
γράμματα υποδηλώνουν τη χώρα προέλευσης της δήλωσης.

 

Τέλος, αναλύσαμε την αιτιότητα με μεγαλύτερη επιστημονική προσοχή (οικονομετρικά). 
Τα συμπεράσματά μας είναι τα ακόλουθα:

α) Οι αρνητικές δηλώσεις που έγιναν στο διάστημα που μελετήσαμε πράγματι επηρέασαν
την πιθανότητα ανόδου της τιμής του Ελληνικού spread.

β) Οι αρνητικές δηλώσεις προέρχονται
από τη Γαλλία και ιδιαιτέρως από τη Γερμανία (βλέπε και Πίνακα 1).

γ) Από τη Γαλλία προέρχονται και θετικές δηλώσεις οι οποίες λειτούργησαν κατευναστικά
στη μεταβολή του spread (το μείωσαν).

Ας τα έχουμε αυτά υπόψη μας.

 

Π.Ε. Πετράκης και Συνεργάτες

Καθ. Παναγιώτης Ε. Πετράκης