Οι
εντατικές συζητήσεις ανάμεσα στη Merkel, τον Sarkozy και τους υπόλοιπους Ευρωπαίους
ηγέτες, αλλά και τον Geithner, έχουν καταλήξει σε μια σειρά από σημεία σύγκλισης
και απόκλισης, από τη σύνθεση των οποίων θα προκύψει η απόφαση της Συνόδου
Κορυφής.

Τα
σημεία σύγκλισης φαίνεται να είναι τα παρακάτω:

1ο
Οι αλλαγές στις συνθήκες

Γερμανία
και Γαλλία πυροδοτούν αλλαγές στις Συνθήκες (Μάρτιος 2012) με στόχο να
εισαχθούν αυστηρότεροι δημοσιονομικοί όροι και κυρώσεις στους δημοσιονομικά
απείθαρχους. Η νέα πρόταση στοχεύει στους 27, αλλά θα μπορούσε να περιοριστεί
(ή να ξεκινήσει) από τους 17. Η Ελλάδα, σ’ αυτό το σημείο, έχει βραχεί πάρα
πολύ για να φοβάται, προς το παρόν τουλάχιστον, άλλη μία καταιγίδα.

2ο
Οι νέοι όροι των δημοσιοοικονομικών προϋπολογισμών


2.1.     

Οι αλλαγές φαίνεται ότι στοχεύουν στην εξασφάλιση ότι θα γίνεται σεβαστό το 3% του Stability
and Growth Pact του 1997. Οι κυρώσεις θα εφαρμόζονται με απόφαση της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής με αντίστροφη διαδικασία από τη σημερινή, όπου μια πλειοψηφία κρατών-μελών
πρέπει να αποφασίσουν να εφαρμόζονται. Στη νέα διαδικασία, μια πλειοψηφία
θα πρέπει να αποφασίσει να μην εφαρμοστούν.


2.2.     

Ένας «χρυσός κανόνας» θα πρέπει
να εισαχθεί στα Συντάγματα για ισοζυγισμένους προϋπολογισμούς. Για την Ελλάδα,
ισχύει το σχόλιο που γίνεται και για το σημείο 1 με έμφαση στη φράση «προς
το παρόν».

 

3ο Η προστασία των πιστωτών των κρατών

Για
την προστασία των επενδυτών θα εφαρμόζονται οι συνθήκες και οι διαδικασίες
που εφαρμόζονται σε όλο τον κόσμο και οι οδηγίες του IMF (εδώ η Γερμανία εγκατέλειψε
τη σκληρή γραμμή της «υποχρεωτικής» συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα στο κόστος
διάσωσης).

Εδώ,
ωστόσο, δημιουργείται μία σοβαρότατη αντίφαση με την ελληνική περίπτωση! Από πού
εξάγεται η εξαιρετικά ειδική περίπτωση της Ελλάδας; Ανοίγει λοιπόν μια πολύ
ειδική και εξαιρετικά περίπλοκη συζήτηση για την ελληνική περίπτωση με σχεδόν
άγνωστες επιπτώσεις.

4ο
Πλειοψηφία για τον
ESM (European Stability Mechanism)
Ή πώς αποφασίζουμε πότε και πώς μία χώρα πτωχεύει. Εισάγεται ο κανόνας του
85% για καταφατική απόφαση. Έτσι μία χώρα δεν θα μπορεί να μπλοκάρει τις αποφάσεις
σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Δεν
πιστεύω να πέρασε από το μυαλό σας ότι αφορά την Ελλάδα η διάταξη αυτή;!

5ο Επανακεφαλαιοποίηση του Ευρωπαϊκού Τραπεζικού Συστήματος

Αυτή είναι μία σοβαρότατη πλευρά των ευρωπαϊκών αποφάσεων, δεδομένου ότι
έχει γίνει κατανοητό πως σ’ ένα σημαντικό βαθμό η ευρωπαϊκή κρίση έχει τραπεζικό
υπόβαθρο. Υπολογίζεται ότι οι επανακεφαλαιοποιήσεις θα προσεγγίσουν το ποσό
των €130 δισ. Επειδή, όμως, σε πρώτη φάση τα κεφάλαια αυτά πρέπει να έχουν
ιδιωτική προέλευση, το θέμα αυτό δεν ενεργοποιείται άμεσα ως αποτέλεσμα της
Συνόδου.

6ο
Οι μηνιαίες συναντήσεις των ηγετών της Ευρωζώνης

Σε
αυτό το σημείο (όταν η Ευρώπη οδηγείται προς την ύφεση) οι Ευρωπαίοι ηγέτες
αισθάνονται ότι θα πρέπει να ενεργοποιήσουν τις επικοινωνίες τους και, κατά
συνέπεια, να δώσουν την αίσθηση ότι η Ευρώπη διοικείται περισσότερο
αποτελεσματικά ανοίγοντας ταυτόχρονα και την κλίμακα των συζητήσεών τους, ώστε
να συμπεριλάβουν ζητήματα της αγοράς εργασίας κ.τ.λ.

7ο
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών

Βεβαίως
η ΕΚΤ είναι ένας ανεξάρτητος οργανισμός και καμία Συμφωνία δεν πρόκειται να
αναφερθεί σε αυτόν. Οι ηγέτες, όμως, συμφωνούν να μην κάνουν δηλώσεις όταν
η ΕΚΤ αγοράζει ή δεν αγοράζει ευρωπαϊκό ομόλογο στη δευτερογενή αγορά. Ουσιαστικά
οι αποφάσεις της ΕΚΤ πηγάζουν από το πνεύμα της ομιλίας του Μ. Dragi (1η Δεκεμβρίου
στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) που ουσιαστικά ξεκαθαρίζει ότι η ΕΚΤ είναι πρόθυμη
να παίζει τον ρόλο του σταθεροποιητή των αγορών (δημόσιου, εθνικού, ευρωπαϊκού
χρέους) στο βαθμό που η Ευρωπαϊκή Ένωση, και ειδικότερα η Ευρωζώνη, προχωράει
στη δημοσιοοικονομική της πειθάρχηση. Με τον τρόπο αυτό βρίσκεται εντός της
αρχικής της καταστατικής αρχής (σταθεροποιεί τις τιμές των ομολόγων) και δεν
μπαίνει στον πειρασμό να υποκαταστήσει τις δημοσιοοικονομικές αρχές. Ωστόσο,
στην πραγματικότητα, με €160 δισ. που φαίνεται να κινητοποιεί (που προστίθενται
στα €200 δισ. που έχει ήδη διαθέσει) για αγορές στη δευτερογενή αγορά (ισπανικών,
ιταλικών κ.τ.λ. ομολόγων) και άλλα €200 δισ. που ενδεχομένως οι Εθνικές Κεντρικές
Τράπεζες θα δανείσουν στο IMF για να δανείσει στις Εθνικές Κυβερνήσεις της
Ευρωζώνης και άλλα €450 δισ., όπου το Ευρωσύστημα (Target 2) έχει κινητοποιήσει
ως δανεισμό από τις Βόρειες Ευρωπαϊκές χώρες προς τις Νότιες, το Ευρωπαϊκό
Σύστημα των Κεντρικών Τραπεζών έχει μπει για τα καλά στο χώρο του EQE (European
Quick Easing), δηλαδή στην Ποσοτική Διευκόλυνση των χρηματοπιστωτικών αγορών
στην Ευρώπη.

 

Τα
παραπάνω σημεία φαίνεται ότι έχουν και την αποδοχή των Αμερικανών, σε μία
σημαντική αντιστροφή του κλίματος για τον Geithner από τον Ιούλιο του 2011
(που ουσιαστικά μάλλον τον «έδιωξαν» από τη Σύνοδο της Πολωνίας) μέχρι σήμερα,
όπου: α) έχουν τη σύμφωνη γνώμη του και β) το IMF, λόγω και του «ατυχήματος»
του ελληνικού δημοψηφίσματος λίγο πριν τη Σύνοδο των Κανών, επανέκαμψε στην
Ευρωζώνη κάνοντας περισσότερο ευέλικτη (χωρίς εισαγωγικά) την ευρωπαϊκή πολιτική
διαχείριση της κρίσης.

Παραμένουν
στην Ευρωζώνη αρκετά σημεία διαφωνίας, τα οποία θα εκφραστούν υπό μορφή
σημαντικών ή λεπτομερειακών σημείων στην απόφαση της Ευρωζώνης. Έτσι όμως μπορεί
να αποκαλυφθούν μικροί ή μεγάλοι διάβολοι που θα κρύβει η απόφαση της Συνόδου.

Επειδή,
ωστόσο, ο αναγνώστης θα προσέξει ότι αρκετά σημεία της αφορούν την Ελλάδα
και πιο συγκεκριμένα τη διαδικασία του ελληνικού PSI (τη συμφωνία με τους
τραπεζίτες πιστωτές μας), είμαι αρκετά σκεπτικός και προσεκτικός για τη συνέχεια.

Καθ. Παναγιώτης Ε. Πετράκης