του Δρ Μιχάλη Κατσιμίτση

Η συμπλήρωση της αίτησης προς ένα πανεπιστήμιο δεν αποτελεί γραφειοκρατική διαδικασία με ελάχιστη σημασία. Από τη στιγμή που είναι αδύνατον για το οποιοδήποτε πανεπιστήμιο να έχει άμεση επικοινωνία με όλους τους υποψηφίους, η αίτηση είναι ο μοναδικός τρόπος για την πληρέστερη και ασφαλέστερη απόφαση σχετικά με το αν είναι ή όχι κατάλληλος κάποιος ώστε να γίνει δεκτός. Με άλλα λόγια, πρόκειται για την πρώτη και πολύ σοβαρή επαφή του υποψηφίου με το ίδρυμα της επιλογής του.

Έχοντας αυτό κατά νου, θα πρέπει ο υποψήφιος να αντιμετωπίσει σοβαρά τη διαδικασία συμπλήρωσης της αίτησης. Μπορεί να είναι κάτι το απλό, αλλά έχει τις δικές του απαιτήσεις.

Πριν αρχίσει κανείς να ασχολείται με την ίδια την αίτηση, θα πρέπει να έχει υπόψη ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το πανεπιστήμιο χρεώνει τον υποψήφιο για την αίτηση που θα του στείλει, ανεξαρτήτως του αποτελέσματός της. Αυτό συμβαίνει σε πανεπιστήμια τόσο της Αμερικής όσο και της Αγγλίας (σε μικρότερο ποσοστό).

Αυτό που καθιστά την όλη διαδικασία ιδιαίτερα εύκολη, πλέον, είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά, οπότε αποφεύγονται οι μουτζούρες. Πριν όμως πατήσει έστω κι ένα πλήκτρο, ο υποψήφιος θα πρέπει να διαβάσει προσεκτικά τις οδηγίες. Είναι συχνό το φαινόμενο να γίνονται λάθη από παρανοήσεις που θα είχαν αποφευχθεί αν είχε μπει στον «κόπο» ο υποψήφιος να ρίξει μια ματιά στις οδηγίες. Με άλλα λόγια, πριν αρχίσει κανείς να συμπληρώνει την αίτηση θα πρέπει να είναι σίγουρος ότι έχει κατανοήσει τι ακριβώς του ζητείται.

Σε περίπτωση που η αίτηση υποβάλλεται ταχυδρομικώς, θα πρέπει να συμπληρώνεται πάντα με κεφαλαία γράμματα, με μπλε ή μαύρο στυλό. Το καλύτερο, εδώ, θα είναι τα στοιχεία να δακτυλογραφούνται, κάτι το οποίο είναι ιδιαίτερα εύκολο στις μέρες μας, καθώς μπορεί κάποιος να «κατεβάσει» την αίτηση από το Internet και να τη συμπληρώσει στον Η/Υ.

Ένα άλλο βασικό σημείο είναι να μην αφήσει ο υποψήφιος κανένα κενό ασυμπλήρωτο, ώστε να μη δώσει ελλιπή εικόνα. Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να φροντίσει ώστε να υπάρχει αντιστοιχία των ημερομηνιών και των διαφόρων πληροφοριών. Γενικά μιλώντας, θα πρέπει η αίτηση να είναι τακτοποιημένη, «νοικοκυρεμένη», ώστε το πανεπιστήμιο να αντιληφθεί ότι έχει να κάνει με έναν υποψήφιο σοβαρό, επιμελή, ικανό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις που του θέτει.

Σχετικά με το αντίγραφο του πτυχίου, η φωτοτυπία που θα αποσταλεί θα πρέπει να είναι επικυρωμένη. Το βασικότερο εδώ είναι να έχει κανείς υπόψη ότι για τα πανεπιστήμια του εξωτερικού, το αντίγραφο του πτυχίου, όπως και κάθε τι άλλο, θα πρέπει να συνοδεύεται από επίσημη μετάφραση. Αυτό όμως απαιτεί κάποιο χρόνο, γιατί οι σχετικές υπηρεσίες ενδέχεται να μην είναι σε θέση να προβούν σε άμεση μετάφραση των δικαιολογητικών. Με άλλα λόγια, η φροντίδα για τη μετάφρασή τους θα πρέπει να είναι από τις πρώτες ενέργειες του υποψηφίου, ώστε να μη βρεθεί στο τέλος αντιμέτωπος με την πιθανότητα να χάσει το ακαδημαϊκό έτος, εξαιτίας μιας τέτοιας «τεχνικής» λεπτομέρειας.

Η κατάθεση της αναλυτικής βαθμολογίας των μαθημάτων του πρώτου πτυχίου (κι αυτή θα πρέπει να είναι επικυρωμένη) ίσως να δυσκολέψει λίγο τον υποψήφιο. Ο λόγος είναι ότι οι βαθμολογικές κλίμακες διαφέρουν τελείως από χώρα σε χώρα. Ωστόσο, τα περισσότερα πανεπιστήμια του εξωτερικού παρέχουν βιβλία-οδηγούς που δίνουν τις αντιστοιχίες των κλιμάκων βαθμολογίας. Ενδεχομένως, λόγω της ιδιαίτερης δομής που έχει το έντυπο της αναλυτικής βαθμολογίας κάθε πανεπιστημίου, να ζητηθούν από τον υποψήφιο ορισμένες λεπτομερείς πληροφορίες.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι κάποια πανεπιστήμια δίνουν περισσότερη έμφαση στα μαθήματα κορμού παρά στο συνολικό βαθμό, όπου περιλαμβάνονται και τα μαθήματα επιλογής. Τέλος, επειδή η δυσκολία απόκτησης τελικού βαθμού ποικίλλει από πανεπιστήμιο σε πανεπιστήμιο και από σχολή σε σχολή,  ακόμα και όταν βρίσκονται στην ίδια γεωγραφική περιοχή, ορισμένα πανεπιστήμια ενδέχεται να ρωτήσουν σε τι ποσοστό επί της τάξης αποφοίτησε ο υποψήφιος, δηλαδή εάν ο βαθμός του ανήκει στο υψηλότερο 10% ή 25% της χρονιάς του.

Αν ο υποψήφιος έχει και κάποιον άλλο μεταπτυχιακό τίτλο, θα πρέπει να καταθέσει το σχετικό πτυχίο, καθώς και την αντίστοιχη αναλυτική βαθμολογία – με τη διαδικασία που αναφέρθηκε παραπάνω.

Υπάρχει περίπτωση ο υποψήφιος να έχει αποκτήσει το πρώτο πτυχίο στο εξωτερικό και να θέλει να συνεχίσει τις σπουδές του στην Ελλάδα. Τότε θα πρέπει να απευθυνθεί στο Δ.Ο.Α.Τ.Α.Π. (Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης), ώστε να μάθει τι χρειάζεται προκειμένου να το αναγνωρίσει – εφόσον απαιτείται κάτι τέτοιο.

Πέρα από τους τίτλους σπουδών, το πανεπιστήμιο του εξωτερικού θα ζητήσει αποδεικτικό επάρκειας γλώσσας. Τα περισσότερα πανεπιστήμια ζητάνε TOEFL. Ορισμένα στη Βρετανία δέχονται IELTS ή ακόμα και  το Proficiency του Cambridge, όχι όμως όλα. Το TOEFL είναι για τα περισσότερα ΜΒΑ το πιο δημοφιλές αποδεικτικό γνώσης αγγλικής γλώσσας.

Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, π.χ. για ΜΒΑ, ζητούνται κι άλλα αποδεικτικά, όπως το GMAT (Graduate Management Admission Test), που εξετάζει τόσο το επίπεδο της γλώσσας όσο και των μαθηματικών.

Μαζί με όλα τα δικαιολογητικά, η αίτηση θα πρέπει να συνοδεύεται από πλήρες βιογραφικό σημείωμα. Αυτό θα πρέπει να είναι μεστό και οι πληροφορίες που θα παρέχει χρειάζεται να έχουν απόλυτη αντιστοιχία με τις πληροφορίες που δίνονται στην αίτηση. Ο τρόπος σύνταξης του βιογραφικού χρειάζεται να είναι επαγγελματικός και ποτέ να μη γράφεται σε πρώτο πρόσωπο. Γενικά, το βιογραφικό είναι μια ευκαιρία για τον υποψήφιο να προσφέρει πληροφορίες που δεν έχει τη δυνατότητα να παράσχει σε μια τυποποιημένη αίτηση.

Σχετικά με τις συστατικές επιστολές (δύο ή τρεις, ανάλογα με το πανεπιστήμιο), αυτές θα πρέπει να γραφτούν σε έντυπα του Τμήματος. Ανάλογα με την περίπτωση, αν δηλαδή πρόκειται για ΜΒΑ, η καλύτερη επιλογή είναι η μία επιστολή να είναι από νυν εργοδότη και η άλλη από πρώην καθηγητή του πανεπιστημίου όπου φοιτούσε ο υποψήφιος. Εάν έχουν περάσει πολλά χρόνια από την αποφοίτηση του υποψηφίου, τότε συστατικές επιστολές από νυν ή και πρώην εργοδότες είναι κάτι το σύνηθες. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να αναζητηθούν οι άνθρωποι εκείνοι που με τις συστατικές επιστολές τους θα προσθέσουν αξία στην αίτηση.

Πολλά πανεπιστήμια προσφέρουν τυποποιημένα έντυπα, αντί για τις τυπικές συστατικές επιστολές. Κάποια δέχονται παραδοσιακές συστατικές επιστολές υπό τη μορφή γράμματος, κάποια άλλα όμως όχι. Ο υποψήφιος θα πρέπει να είναι σίγουρος για το τι ακριβώς ζητάει το εκάστοτε πανεπιστήμιο. Συστατικές επιστολές από πολιτικούς δεν είναι τόσο δημοφιλείς στο εξωτερικό, όσο νομίζουν πολλοί Έλληνες.  Ο υποψήφιος θα πρέπει να είναι σίγουρος ότι οι συστατικές επιστολές που του δίνονται είναι θερμές. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου παρατηρείται το φαινόμενο της διγλωσσίας, δηλαδή, ενώ εκ πρώτης όψεως μια συστατική επιστολή φαίνεται θετική, να εκφράζει μέσω μιας ευγενικής έλλειψης ενθουσιασμού έμμεσα επιφυλάξεις. Γι’ αυτό άλλωστε οι καλές συστατικές επιστολές έχουν πλούσιο κείμενο με πολλές αναλυτικές πληροφορίες. Δεν υπάρχει τίποτε χειρότερο από μια συστατική τυποποιημένη επιστολή, δηλαδή δύο μικρές παράγραφοι, οι οποίες χρησιμοποιούνται για κάθε υποψήφιο. 

Υπάρχουν πανεπιστήμια που ζητούν φωτογραφίες (δύο ή τρεις). Ωστόσο, αυτή η πρακτική τείνει να καταργηθεί, για λόγους ισότητας και αποφυγής φαινομένων ρατσισμού.

Τα περισσότερα πανεπιστήμια ζητάνε από τον υποψήφιο να γράψει μία μικρή έκθεση όπου θα εξηγεί τους λόγους για τους οποίους θέλει να σπουδάσει και στην οποία θα μιλάει και για τους στόχους και την καριέρα του. Σε αυτές τις εκθέσεις τα πανεπιστήμια ψάχνουν να βρουν άτομα που έχουν κίνητρο και προοπτική, που είναι ώριμα και αποφασισμένα και έχουν συγκροτημένο λόγο. Οι εκθέσεις αυτές δεν πρέπει να είναι σύντομες, εκτός εάν έτσι υπαγορεύουν οι οδηγίες της αίτησης. Στα πανεπιστήμια του εξωτερικού χρησιμοποιούν συνήθως αυτές τις εκθέσεις για να αξιολογήσουν την ικανότητα του υποψηφίου στο γραπτό λόγο σε ξένη γλώσσα. 

Ανάλογα με το μεταπτυχιακό πρόγραμμα που θέλει να ακολουθήσει ο υποψήφιος, υπάρχουν πανεπιστήμια που ενδέχεται να ζητήσουν και βεβαιώσεις για τα χρόνια και το είδος της εργασιακής εμπειρίας που δηλώνει ο υποψήφιος. Επίσης, εάν ο υποψήφιος κρίνει ότι από τα συνήθη δικαιολογητικά δεν μπορούν να φανούν κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του, τα οποία θεωρεί σημαντικά και σχετικά με την αίτηση,  μπορεί να συντάξει μια επιπλέον επιστολή που θα την τιτλοφορήσει Επιπρόσθετες Πληροφορίες (Additional Information) και στην οποία θα συμπεριλάβει ό,τι τυχόν θεωρεί απαραίτητο. Κάποια πανεπιστήμια δέχονται τέτοιου είδους επιστολές, κάποια άλλα όχι.

Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα καλά πανεπιστήμια, πέρα από τα ελάχιστα τυπικά προσόντα, αναζητούν ενεργητικά άτομα με προσωπικότητα που σαν απόφοιτοι στο μέλλον θα τα τιμήσουν. Για αυτό πολλές φορές, είτε στην αίτηση είτε στο βιογραφικό, είναι σημαντικό να γράφονται τα όποια ερευνητικά ενδιαφέροντα που συνήθως εκφράζονται με δημοσιεύσεις του υποψηφίου καθώς και όλες οι αξιόλογες κοινωνικές δραστηριότητες.   

Επειδή ο υποψήφιος δεν υποβάλει αίτηση σε ένα μόνο πανεπιστήμιο, είναι κρίσιμης σημασίας να δίνει σε κάθε αίτηση την προσοχή που απαιτείται, ώστε να μην μπερδευτεί και να δώσει λάθος ή ελλιπή στοιχεία. Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία συμπλήρωσης της αίτησης είναι απλή, αλλά υπεύθυνη διαδικασία και αυτήν την υπευθυνότητα θα πρέπει να επιδείξει ο υποψήφιος.

Δρ. Μιχάλης Κατσιμίτσης