Με αφορμή τη θερινή περίοδο συμπλήρωσης μηχανογραφικών –πλέον σε ηλεκτρονική μορφή– από τους υποψήφιους σπουδαστές, καλό για αυτούς θα ήταν η αγωνία και το αδικαιολόγητο άγχος που κάποιους διακατέχει για τη σχολή, όπου τελικά θα φοιτήσουν, να αμβλυνθεί λίγο.

Ο λόγος είναι ότι η εισαγωγή σε κάποιο τμήμα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και κατ’ επέκταση το πτυχίο που ενδεχομένως θα αποκτήσουν δεν εγγυάται σε καμία περίπτωση μια επιτυχή επαγγελματική εξέλιξη. Αυτή είναι συνάρτηση πολλών παραμέτρων, όπως η κοινωνική αντίληψη του ατόμου, η ισχυρή θέληση, η επικοινωνιακή ευχέρεια, η καινοτομία, η εργασία σε ομάδες, η ψυχολογική του κατάσταση κ.ά.

Το πανεπιστήμιο, και εν γένει το εκπαιδευτικό σύστημα σε όλες τις βαθμίδες του, δεν ευνοεί την ανάπτυξη δεξιοτήτων και αρετών, την ανάπτυξη στοιχείων της προσωπικότητας του ατόμου που αποκλίνουν από τα στεγανά που η αγορά εργασίας έχει ορίσει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ως επί το πλείστον ενός εφεδρικού στρατού υπαλλήλων-εργατών που έχει τρομοκρατηθεί από την παιδική του ηλικία για την ανεργία που μαστίζει, για τους μισθούς που περικόπτονται, για πτυχιούχους άνεργους και άλλα επικοινωνιακά «κλισέ».

Έτσι νέοι με γνώσεις και δεξιότητες είναι έτοιμοι στην πιο παραγωγική και δημιουργική τους ηλικία να εισαχθούν με ανυπομονησία στην αδυσώπητη αγορά εργασίας. Για να διαπιστώσουν οι περισσότεροι από αυτούς μετά από λίγο –οι πιο ευφυείς τουλάχιστον από αυτούς– ότι τελικά δεν εκπληρώνονται οι φιλοδοξίες τους, δεν δημιουργούν, δεν είναι ευτυχισμένοι.

Πριν λοιπόν οι υποψήφιοι επιλέξουν με αγωνία σχολές, κατηγορήσουν τον εαυτό τους ή και τους καθηγητές τους, που δεν συγκέντρωσαν λίγα μόρια παραπάνω, θα ήταν χρήσιμο για αυτούς να δουν δύο πολύ διδακτικές ομιλίες του Sir Ken Robinson[1] σχετικά με την εκπαίδευση στο www.ted.com.

Η κεντρική ιδέα των ομιλιών είναι ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα σε όλο τον κόσμο είναι έτσι δομημένα, ώστε να παρέχουν εκπαίδευση που ως κύριο σκοπό έχει την επαγγελματική αποκατάσταση. Αυτό μοιραία οδηγεί σε έναν «εκπαιδευτικό πληθωρισμό», αφού η απόκτηση ενός πτυχίου –που κάποτε εξασφάλιζε μια ικανοποιητική επαγγελματική αποκατάσταση– σήμερα δεν αρκεί. Η απόκτηση μεταπτυχιακού τίτλου θεωρείται από την πλειονότητα των επιχειρήσεων «must»[2], κάτι που σε λίγα χρόνια λογικά δεν θα είναι, με τη σειρά του, επαρκές.

Αποτέλεσμα της λογικής αυτής είναι ότι απομακρυνόμαστε από τον κεντρικό εκπαιδευτικό στόχο, που θα έπρεπε να ήταν ο εντοπισμός και η εξατομικευμένη καλλιέργεια των «αρετών» του κάθε μαθητή. Το γεγονός αυτό είναι βέβαιο πως θα οδηγούσε όχι στην παραγωγή εξειδικευμένου προσωπικού όπως συμβαίνει σήμερα, αλλά στην ανάδειξη ευτυχισμένων ατόμων με διάθεση για δουλειά, όραμα και καινοτόμο σκέψη, κάτι που δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι επιθυμούν οι κρατούντες την οικονομική και πολιτική εξουσία ανά τον κόσμο.

 

Σημειώσεις 

[1] Ο Sir Ken Robinson (γεννήθηκε στις 4 Μαρτίου 1950) είναι συγγραφέας, ομιλητής και σύμβουλος σχετικά με την εκπαίδευση στις τέχνες για την Αγγλική Κυβέρνηση. He was Director of The Arts in Schools Project (1985–89), Professor of Arts Education at the University of Warwick

(1989–2001), and was knighted in 2003 for services to education. Το 2003 χρίστηκε ιππότης για τις υπηρεσίες του στην εκπαίδευση.

[2] Το 58% των εταιρειών που συμμετέχουν στη διαμόρφωση του Ελληνικού Δείκτη Τάσεων Αγοράς του έτους 2010 θεωρεί τον μεταπτυχιακό τίτλο απαραίτητο προσόν για ενδεχόμενη πρόσληψη.

Αριστείδης Νότης, Οικονομολόγος / Συγγραφέας / Εκπαιδευτικός