Η καθημερινότητά μας σήμερα σίγουρα δεν θα μπορούσε να συγκριθεί με προηγούμενες δεκαετίες. Τόσο σε διεθνές επίπεδο, όσο και σε τοπικό, οι οικονομικές εξελίξεις, σε καμία περίπτωση, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ειδυλλιακές. Δυστυχώς, η είδηση ότι μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού μένει εκτός χώρου εργασίας και  δεν μπορεί να βρει δουλειά, δεν μας ξαφνιάζει. Το ποσοστό της ανεργίας συνεχώς αυξάνεται και ταυτόχρονα γίνεται ακόμα πιο ανταγωνιστικό το σύγχρονο περιβάλλον εργασίας.

Μιλώντας για το σύγχρονο περιβάλλον εργασίας σίγουρα θα πρέπει να επανεξετάσουμε τα απαραίτητα προσόντα του υποψήφιου εργαζομένου, για την εκάστοτε διαθέσιμη θέση εργασίας. Παλιότερα θα μπορούσαμε να πούμε ότι, για τη θέση ενός manager, ένας υποψήφιος, που είχε ένα πρώτο πτυχίο,  ένα μεταπτυχιακό και ενδιαφερόταν πραγματικά για τη δουλειά θα ήταν ο ιδανικός υπάλληλος. Τώρα όμως ισχύει το ίδιο; Σε κάθε περίπτωση η εκπαίδευση αποτελούσε και θα αποτελεί, ακόμα περισσότερο στο μέλλον, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, που θα κάνει τον υποψήφιο εργαζόμενο να ξεχωρίσει και να διεκδικήσει τη θέση εργασίας, ανεξάρτητα των συγκυρίων. Οι επιχειρήσεις όλο ένα και περισσότερο αντιλαμβάνονται τη χρησιμότητα και την επιτακτική ανάγκη της εκπαίδευσης και δίνουν σε αυτήν την απαιτούμενη σημασία. Στην προσπάθεια αυτή έρχεται η εκπαίδευση εξ’ αποστάσεως να βοηθήσει και να συμπληρώσει στο έργο αυτό.

Θα μπορούσαμε να αποδώσουμε, περιληπτικά, έναν ορισμό για την εκπαίδευση εξ’ αποστάσεως ως έξης: Εκπαίδευση εξ’ αποστάσεως ορίζεται οποιαδήποτε εκπαίδευση γίνεται χωρίς να υπάρχει φυσική παρουσία, στο ίδιο σημείο, του εκπαιδευτή και του εκπαιδευόμενου, χρησιμοποιώντας τεχνολογικά μέσα. Η εκπαίδευση εξ αποστάσεως δεν είναι μια σημερινή ιδέα. Τις δυο τελευταίες δεκαετίες πολλοί επιστήμονες είχαν ασχοληθεί με αυτό τον τομέα, ίσως όχι γνωρίζοντας την σημερινή ονομασία και εξέλιξη. Ενδεικτικά να αναφέρω ότι το 1833 έχουμε Πανεπιστήμιο δια αλληλογραφίας στις ΗΠΑ., το 1925 το εκπαιδευτικό ραδιόφωνο (State University of Iowa) κλπ. Όλο και περισσότερες είναι οι επιχειρήσεις που επιλέγουν την εκπαίδευση εξ αποστάσεως, συμπληρωματικά με την παραδοσιακή εκπαίδευση ή ακόμα και αντικαθιστώντας την παραδοσιακή εκπαίδευση με την εξ αποστάσεως.

Για τις επιχειρήσεις η ένταξη της εκπαίδευσης εξ αποστάσεως στα εκπαιδευτικά τους τμήματα μπορεί έχει εντυπωσιακά αποτελέσματα. Η μείωση οικονομικών πόρων και η αύξηση της παραγωγικότητας, μέσα από τη σωστή και συνεχή εκπαίδευση, είναι μόνο κάποια από τα οφέλη που παρουσιάζονται, τα οποία δεν θα μπορούσαν να παρασχεθούν από την παραδοσιακή εκπαίδευση για τους εξής λόγους:

  • Εξοικονόμηση οικονομικών πόρων: Ας υποθέσουμε ότι  έχουμε μια επιχείρηση  με γραφεία σε όλη την Ελλάδα (ή ακόμα και εκτός). Σε αυτή την περίπτωση ο εκπαιδευτής πρέπει να ταξιδεύει συνέχεια σε όλα τα υπό καταστήματα ή οι υπάλληλοι να μετακινούνται στα κεντρικά της εταιρίας. Αποτέλεσμα  η εταιρία να επιβαρύνεται από τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής κλπ.
  • Ευκολία Οργάνωσης: Ο οργανωτής μπορεί να συντονίσει πολύ πιο εύκολα και γρήγορα μια εκπαίδευση με πολλούς συμμετέχοντες δεδομένου ότι δεν θα χρειαστεί να είναι όλοι στο ίδιο φυσικό σημείο.
  • Εξοικονόμηση Χρόνου: Η εκπαίδευση μπορεί να γίνει και από τις θέσεις εργασίας των υπαλλήλων χωρίς να μεταφερθούν σε ειδικό χώρο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση χρόνου καθώς δεν απαιτείται η μετακίνηση των συμμετεχόντων.
  • Αναπαραγωγή Εκπαίδευσης: Με τη χρήση των κατάλληλων εφαρμογών μπορεί να αποθηκευτεί το κάθε συνέδριο εκπαίδευσης. Άρα ο εκπαιδευόμενος έχει τη δυνατότητα να αναπαράγει, οποιαδήποτε στιγμή, το εκπαιδευτικό υλικό σε μορφή video και να καλύψει κενά ή να ανακαλέσει πληροφορίες.
  • Τακτικός Προγραμματισμός Εκπαιδεύσεων: Με το δεδομένο του εύκολου συντονισμού και της μείωσης του κόστους των εκπαιδεύσεων (έχουν σχολιαστεί παραπάνω) δίνεται η δυνατότητα να οργανώνουμε τακτικές εκπαιδεύσεις. Άλλωστε, η αποτελεσματική εκπαίδευση είναι η επαναλαμβανόμενη εκπαίδευση.
  • Αξιολόγηση: Απαραίτητη προϋπόθεση για ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα είναι η αξιολόγησή του. Οι σύγχρονες «πλατφόρμες» εκπαιδεύσεων διαθέτουν ηλεκτρονικές φόρμες αξιολόγησης. Αμέσως μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος ο εκπαιδευόμενος μπορεί να συμπληρώσει τα σχόλια και τα ερωτήματα του μέσα από τη φόρμα και να έχουμε, άμεσα,  ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
  • Εξοικονόμηση χώρου: Δεν χρειάζεται να έχουμε μεγάλες αίθουσες εκπαιδεύσεων με ακριβούς εξοπλισμούς
  • Πρακτική Εφαρμογή: Αν υποθέσουμε ότι γίνεται μια εκπαίδευση, η οποία αφορά τη χρήση μιας εφαρμογής, τότε, κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης, ο εκπαιδευόμενος με υποδείξεις του εκπαιδευτή μπορεί να κάνει χρήση, απευθείας, της εφαρμογής (σε παραγωγικό ή development περιβάλλον)
  • Το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων: Αντιμετωπίζονται πρακτικά προβλήματα που μειώνουν το ενδιαφέρον, όπως για παράδειγμα του εκπαιδευόμενου που κάθεται μακριά από τον εκπαιδευτή και δεν βλέπει ή δεν ακούει. Επιπρόσθετα ο εκπαιδευτής μπορεί κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης να υποβάλει ερωτηματολόγια, έτσι ώστε να απαντούν οι συμμετέχοντες και να είναι σίγουρος για την προσοχή τους.

Δεν είναι λίγες οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα που χρησιμοποιούν μοντέλα εκπαίδευσης εξ αποστάσεως και έχουν μείνει ιδιαίτερα ευχαριστημένες από τα αποτελέσματα. Ας εξετάσουμε μερικά παραδείγματα:

  • Μεγάλος όμιλος πληροφορικής έχει αναπτύξει μία σειρά καταστημάτων σε όλη την Ελλάδα. Τα περισσότερα από αυτά τα καταστήματα βρίσκονται εκτός Αθηνών. Η κεντρική διοίκηση του ομίλου και οι αρμόδιοι διαχειριστές έχουν καταφέρει να υπάρχει ένα άρτιο επίπεδο γνώσεων στους υπαλλήλους των καταστημάτων. Τις πρακτικές δυσκολίες που υπήρχαν, από τη συχνή μετακίνηση όλων των υπάλληλων, από τα υποκαταστήματα στα κεντρικά του ομίλου, για εκπαιδεύσεις, τις παρέκαμψαν με την εκπαίδευση εξ αποστάσεως
  • Μεγάλη εταιρεία λιανεμπορίου έχει αναπτύξει μια πλατφόρμα εκπαίδευσης με την μορφή αξιολόγησης. Πέρα από τη συνεχή παραδοσιακή εκπαίδευση, που γίνεται στο δυναμικό των καταστημάτων της, η διοίκηση της εταιρίας εφαρμόζει σε τακτά χρονικά διαστήματα τεστ αξιολόγησης των υπαλλήλων. Οι εργαζόμενοι από τον υπολογιστή τους, στο χώρο εργασίας τους, συνδέονται με αυτή την πλατφόρμα και απαντούν τα ερωτήματα, που έχουν διαμορφωθεί την ημέρα της αξιολόγησης. Με αυτό τον τρόπο οι υπεύθυνοι των εκπαιδεύσεων έχουν άμεση εικόνα για το επίπεδο γνώσεων των υπαλλήλων.

Αρωγός σε αυτή την αλματώδη ανάπτυξη της εκπαίδευσης εξ αποστάσεως αποτελεί η ανάπτυξη της τεχνολογίας και των μέσων αυτής. Υπάρχουν εμπορικά διαθέσιμες πάρα πολλές εκπαιδευτικές πλατφόρμες, που οι εταιρίες μπορούν να προμηθευτούν και να τις προσαρμόσουν στις ανάγκες της δικής τους επιχείρησης. Οι εταιρίες μπορούν να βρουν ακόμα και δωρεάν σχετικές εφαρμογές.

Ως εκπαιδευτής σε εταιρία τηλεπικοινωνιών και έχοντας χρησιμοποιήσει πολλές φορές την εκπαίδευση εξ αποστάσεως μπορώ να επιβεβαιώσω όλα τα οφέλη, που αναφέρω παραπάνω. Ωστόσο πιστεύω ότι, ιδανικά, θα πρέπει να χρησιμοποιείται η παραδοσιακή εκπαίδευση και συμπληρωματικά να γίνεται και η χρήση της εκπαίδευσης εξ αποστάσεως, για να έχουμε τα μέγιστα αποτελέσματα. Και από την προσωπική εργασιακή μου εμπειρία αλλά και από τις σπουδές μου στη διοίκηση επιχειρήσεων και ανθρώπινου δυναμικού θα προέτρεπα κάθε επιχείρηση να εστιάσει την προσοχή της στην εκπαίδευση των υπαλλήλων της και να αξιοποιήσει κάθε μέσο, όπως την εκπαίδευση εξ αποστάσεως.

Νίκος Γεωργαλάς