Ο Οδηγός αυτός δημιουργήθηκε με σκοπό να βοηθήσει τους υποψήφιους εκπαιδευόμενους κατά την από μέρους τους επιλογή αλλά και, απολογιστικά, αποτίμηση της “αξίας” ενός εκπαιδευτικού προγράμματος υποστηριζόμενου από την τεχνολογία (e-learning), για την κάλυψη των εκπαιδευτικών, επαγγελματικών και άλλων ατομικών τους αναγκών. Παρουσιάζονται και αναλύονται οι βασικές διαστάσεις σύμφωνα με τις οποίες μπορεί να τεκμηριωθεί η επιλογή ή και η αποτίμηση μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, υιοθετώντας πλαίσιο στόχων, προτεραιοτήτων αλλά και προτιμήσεων, λαμβάνοντας υπόψη γενικότερα χαρακτηριστικά του εκπαιδευτικού προγράμματος και των τεχνολογιών που το υποστηρίζουν.

 

Γιατί θέλω να εκπαιδευτώ; Τι προσδοκώ; Αξίζει τον κόπο;
Η εκπαίδευση – και η μάθηση γενικότερα – απαιτούν χρόνο και κόπο από την πλευρά του εκπαιδευόμενου. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να είναι σαφώς προσδιορισμένα από την αρχή οι στόχοι και οι προσδοκίες τους. Κατά περίπτωση, αυτά μπορούν να ορίζονται αναφορικά με την απόδοση και την αποτελεσματικότητα στην εργασία, την επαγγελματική εξέλιξη, την εκπλήρωση των επαγγελματικών απαιτήσεων και προκλήσεων, τη διεύρυνση των γνώσεων και την ανάπτυξη ικανοτήτων σε μια συγκεκριμένη περιοχή, κ.λπ. Ο σαφής προσδιορισμός των παραπάνω στόχων, σε συνάρτηση με τα προσδοκώμενα αποτελέσματα και τους πόρους που πρέπει να αφιερωθούν σε αυτήν τη διαδικασία (διαθέσιμος χρόνος, δίδακτρα, εκπαιδευτικό υλικό, εξοπλισμός, λοιπές οικονομικές απαιτήσεις ή απώλειες, κ.λπ.) αποτελούν το πρώτο βήμα για τη λήψη της απόφασης.

Σε τι να εκπαιδευτώ;
Ο προσδιορισμός των εκπαιδευτικών αναγκών πρέπει να αποτελεί μια διαρκή διαδικασία για κάθε υποψήφιο εκπαιδευόμενο και η οποία σε κάθε περίπτωση πρέπει να προηγείται της απόφασης παρακολούθησης μιας εκπαίδευσης. Οι εκπαιδευτικές ανάγκες εντοπίζονται συγκρίνοντας τις υπάρχουσες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες του υποψήφιου με τις επιθυμητές, οι οποίες και μπορούν να διαμορφώνονται από ένα πλήθος παραγόντων. Αυτές μπορεί να είναι οι εκπαιδευτικές ανάγκες σε επίπεδο οργανισμού, τμήματος της επιχείρησης, ατόμου, ρόλου ή επαγγελματικής δραστηριότητας. Για την καταγραφή των εκπαιδευτικών αναγκών κρίνεται χρήσιμη ως απόλυτα σημαντική η ύπαρξη περιγραφής θέσης εργασίας, συνοδευόμενης από τις απαραίτητες γνώσεις, ικανότητες, δεξιότητες και μετρικές απόδοσης.

Πώς προτιμώ να εκπαιδευτώ;

Οι προηγούμενες μαθησιακές εμπειρίες αποτελούν πολύτιμο αρωγό και εφαλτήριο για την επιτυχία των μελλοντικών. Ο υποψήφιος πρέπει να συνειδητοποιήσει τι του άρεσε και τι όχι στις προηγούμενες εκπαιδεύσεις, πώς προτιμά να μαθαίνει (στην τάξη, από απόσταση, να συνεργάζεται με άλλους εκπαιδευόμενους, μέσω εργασιών, διερευνητικά, κ.λπ.). Με βάση τις συνιστώσες αυτές, θα επιλέξει το κατάλληλο τεχνολογικά υποστηριζόμενο εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τις ανάγκες του.

Χαρακτηριστικά εκπαιδευτικού προγράμματος
Η διερεύνηση και η αξιολόγηση των διαθέσιμων εκπαιδευτικών προγραμμάτων πρέπει να γίνονται σύμφωνα με κάποιες βασικές και ειδικές – σε ατομικό επίπεδο – συνιστώσες και ανάλογα με τη βαρύτητα που θέτει σε κάθε μία από αυτές ο υποψήφιος. Ειδικότερα στις περιπτώσεις της τεχνολογικά υποστηριζόμενης κατάρτισης, πρέπει να αξιολογούνται τα ακόλουθα:

  1. Η οργάνωση και η διαχείριση του προγράμματος σπουδών.
  2. Η μεθοδολογία της εκπαίδευσης και ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός.
  3. Προαπαιτούμενες γνώσεις και δεξιότητες.
  4. Η υποστήριξη του εκπαιδευόμενου (τεχνική, εκπαιδευτική, διοικητική).
  5. Η εξυπηρέτηση των μαθησιακών του προτιμήσεων (π.χ. υποστήριξη ψηφιακών μαθησιακών κοινοτήτων, συνεργατική μάθηση, ασύγχρονη εκπαίδευση, κ.λπ.) ή ακόμα και η δυνατότητα της εξατομικευμένης μάθησης.
  6. Η ποιότητα και ο πλούτος του εκπαιδευτικού υλικού, οι ασκήσεις και τα τεστ αξιολόγησης.
  7. Η “ευελιξία” στη συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία, π.χ. η ύπαρξη συνεδριών με ταυτόχρονη παρουσία εκπαιδευτών και εκπαιδευόμενων.
  8. Οι διαθέσιμες τεχνολογικές υποδομές (επάρκεια, πρόσβαση, ευχρηστία, λειτουργικότητα και διαλειτουργικότητα) και οι απαιτήσεις τεχνολογικής υποδομής από τον εκπαιδευόμενο.
  9. Η πιστοποίηση που προσφέρει στον εκπαιδευόμενο με την ολοκλήρωσή του εκπαιδευτικού προγράμματος.

Χαρακτηριστικά ηλεκτρονικού μαθησιακού περιβάλλοντος και περιεχόμενο

Στην περίπτωση των προγραμμάτων σπουδών που υποστηρίζονται / εκτελούνται σχεδόν αποκλειστικά μέσω του “ηλεκτρονικού καναλιού”, η αξιολόγηση πρέπει να στηρίζεται στις ακόλουθες συνιστώσες:

  1. Ευχρηστία εκπαιδευτικού περιβάλλοντος και διαθεσιμότητα τεχνικής υποστήριξης.
  2. Δυνατότητα επικοινωνίας με άλλους εκπαιδευόμενους και τον εκπαιδευτή και διαθεσιμότητα εφαρμογών κοινωνικής διαδικτύωσης (Web 2.0), για δημιουργία «κοινοτήτων μάθησης» και διαμοιρασμού του υλικού, επισημείωση κ.λπ.
  3. Σαφήνεια και πληρότητα των ψηφιακών εκπαιδευτικών πόρων.
  4. Δυνατότητα εξατομίκευσης της εκπαίδευσης (περιβάλλοντος, περιεχομένου, χρόνου συμμετοχής) και παρακολούθησης της εξέλιξης του εκπαιδευόμενου.
  5. Ύπαρξη εργαλείων και διαδικασιών αξιολόγησης της εκπαίδευσης μετά το πέρας αυτής.
  6. Διαθεσιμότητα “εργαλείων” για τη μελέτη και την προετοιμασία του εκπαιδευόμενου, καθώς και για την από μέρους του δημιουργία περιεχομένου (κειμένων ή και πολυμεσικών παρουσιάσεων) και διαμοίρασή του στις “κοινότητες μάθησης”, συν-εκπαιδευόμενων και εκπαιδευτών.

Συμβολή του εκπαιδευτικού προγράμματος στην ατομική-επαγγελματική ανάπτυξη
Ακόμη και κατά τη διάρκεια αλλά και μετά το πέρας της εκπαίδευσης, ο εκπαιδευόμενος οφείλει να αποτιμήσει την αξία του προγράμματος σχετικά με την ατομική και επαγγελματική του βελτίωση. Στο πλαίσιο αυτό διερευνάται η “ανταποδοτικότητα της επένδυσης”, σε όρους βελτίωσης της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας στην εργασία, βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας στην αγορά εργασίας, την εξυπηρέτηση / εκπλήρωση των στόχων που είχε θέσει εξαρχής, τη διεύρυνση των γνώσεων, των ικανοτήτων και των δεξιοτήτων του, καθώς και τα προβλήματα που αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια του εγχειρήματος

Δρ Σπύρος Μπορώτης, Επιστημονικός Συνεργάτης, Ίδρυμα Λαμπράκη