Oι μέλισσες (Apis mellifera) και οι σφήκες (Vespula vulgaris) ανήκουν στην ομάδα των υμενοπτέρων. Oι μέλισσες εκτρέφονται σε ολόκληρο τον κόσμο για το μέλι που παράγουν και τη γονιμοποίηση των οπωροφόρων δέντρων. Oι μέλισσες επιβιώνουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα και είναι πιθανό να τσιμπηθείτε από μέλισσα μία ιδιαίτερα ζεστή χειμωνιάτικη ημέρα, αλλά είναι πιο πιθανό να σας συμβεί αυτό από την άνοιξη έως το φθινόπωρο. Oι μπούμπουρες, πάντως, δεν είναι πολύ επιθετικοί και σπάνια τσιμπάνε.

Oι σφήκες έχουν χαρακτηριστικά μαύρα και κίτρινα σώματα και στενή οσφύ. Φτιάχνουν τις φωλιές τους κάτω από το έδαφος ή σε φυσικές ή κατασκευασμένες από τον άνθρωπο κοιλότητες. Ζουν κοντά στους ανθρώπους και έχουν ιδιαίτερη προτίμηση στα υπερώριμα φρούτα και τις γλυκές τροφές. Η επιθετική τους φύση τις κάνει το πιο σύνηθες αίτιο εκδήλωσης αλλεργίας από νυγμό υμενοπτέρων. Τον χειμώνα επιβιώνει μόνο η βασίλισσα, οπότε οι σφήκες τσιμπούν μόνο το καλοκαίρι και νωρίς το φθινόπωρο. Η σφήκα μπορεί να τραβήξει το κεντρί της, ενώ η μέλισσα το χάνει, με αποτέλεσμα αυτό να εισχωρεί, χάρη στις ακίδες του, όλο και πιο βαθιά στο δέρμα.

Το δηλητήριο που εγχέεται, περιέχει τα αλλεργιογόνα μελιτίνη στις μέλισσες, αντιγόνο 5 στις σφήκες και φωσφολιπάση Α και υαλουρονιδάση και στις δύο. Εκείνοι που κινδυνεύουν περισσότερο, είναι τα άτομα που εκτρέφουν μελίσσια και οι οικογένειές τους, τα άτομα που ζουν στην εξοχή, οι αγρότες και οι κηπουροί, αλλά οποιοσδήποτε μπορεί να τσιμπηθεί. Η αλλεργία μπορεί να εκδηλωθεί το ίδιο εύκολα στα άτομα που δεν έχουν άλλες αλλεργίες, όπως και στα άτομα που έχουν. Παρόλο που οι νυγμοί από μέλισσες και από σφήκες είναι πολύ συνηθισμένοι, οι έντονες τοπικές αντιδράσεις παρουσιάζονται μόνο στο 10% του πληθυσμού, με τις εκτεταμένες αλλεργικές αντιδράσεις που περιλαμβάνουν την κνίδωση, το άσθμα και την πτώση της πίεσης να εμφανίζονται μόνο στο 0,5%. Ευτυχώς, οι θάνατοι είναι σπάνιοι, και ακόμα και αυτοί θα μπορούσαν να αποφευχθούν με τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη αντιμετώπιση.

Η διάγνωση της αλλεργίας στον νυγμό υμενοπτέρων μπορεί να επιβεβαιωθεί μέσω της δερματικής δοκιμασίας διά νυγμού ή των αιματολογικών εξετάσεων CAP-RAST, και καλό είναι να υποβληθείτε σε κάποια από αυτές αν παρουσιάσετε έντονη τοπική δερματική αντίδραση με ερυθρότητα και οίδημα που εκτείνεται σε περιοχή μεγαλύτερη των 10 εκατοστών ή οποιαδήποτε εκτεταμένη αντίδραση.

Βασικά Σημεία

που πρέπει να θυμάστε

  • Ο νυγμός υμενοπτέρων μπορεί να προκαλέσει έντονες τοπικές αντιδράσεις.
  • Λάβετε προληπτικά μέτρα για να αποφύγετε τους νυγμούς.
  • Αντιμετωπίστε τον νυγμό με αντιισταμινικά και αδρεναλίνη.

Πώς να αποφύγετε τους νυγμούς

Όπως και με όλες τις αλλεργίες, η καλύτερη αντιμετώπιση είναι η αποφυγή της πηγής της αντίδρασης. Ακολουθήστε προσεκτικά αυτές τις συμβουλές για να αποτρέψετε τους νυγμούς από μέλισσες και σφήκες.

  • Μην κάνετε απότομες κινήσεις όταν βρίσκεστε κοντά σε μέλισσες και σφήκες.
  • Να μένετε μακριά από πεσμένα, υπερώριμα φρούτα.
  • Να φοράτε γάντια όταν ασχολείστε με τον κήπο ή μαζεύετε φρούτα.
  • Μη φοράτε φαρδιά ή πολύχρωμα ρούχα.
  • Μη φοράτε αρώματα.
  • Να αποφεύγετε τα πικ νικ και τα γεύματα στην ύπαιθρο.
  • Μην περπατάτε ποτέ ξυπόλητοι.
  • Να θυμάσθε ότι τα γλυκά προσελκύουν πολλά έντομα.

Επείγουσα αντιμετώπιση

Απομακρύνετε προσεκτικά το κεντρί. Βάλτε το νύχι σας κάτω από τον θύλακο με το δηλητήριο και βγάλτε έξω το κεντρί. Oι έντονες τοπικές αντιδράσεις μπορεί να αντιμετωπιστούν με μία δόση αντιισταμινικού, όπως 10 χιλιοστόγραμμα σεριτιζίνης ή 10 χιλιοστόγραμμα λοραταδίνης και μία απλή δόση δισκίων πρεδνιζολόνης (50 χιλιοστόγραμμα).

Oι εκτεταμένες αντιδράσεις απαιτούν επείγουσα θεραπεία με αδρεναλίνη. Κάντε αμέσως μία ένεση αδρεναλίνης αν δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε, αισθανθείτε ζαλάδα ή αν παρουσιαστεί εξάνθημα μακριά από το σημείο του νυγμού. Αν είστε αλλεργικοί στις μέλισσες, έχετε πάντα μαζί σας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου μία ένεση και μία αμπούλα αδρεναλίνης και αν έχετε αλλεργία στο δηλητήριο των σφηκών να τις έχετε πάντα μαζί σας το καλοκαίρι και το φθινόπωρο. Η απευαισθητοποίηση (ειδική ανοσοθεραπεία με έγχυση αλλεργιογόνων) είναι ο καλύτερος τρόπος να προλάβετε τις εκτεταμένες αντιδράσεις και την αναφυλαξία από νυγμό υμενοπτέρων. Αυξανόμενες ποσότητες του δηλητηρίου εγχέονται κάτω από το δέρμα (υποδορίως) κάθε εβδομάδα για δεκαπέντε εβδομάδες. Στη συνέχεια, εγχέεται μία φορά τον μήνα και για τρία χρόνια η μέγιστη δόση, που αντιστοιχεί σε 100 μικρογραμμάρια δηλητηρίου. Η θεραπεία αυτή προσφέρει κατά 90% προστασία για πολλά χρόνια. Η διάγνωση της αλλεργίας στις μέλισσες και τις σφήκες και η ανοσοθεραπεία μπορεί να πραγματοποιηθούν μόνο σε εξειδικευμένες νοσοκομειακές κλινικές.

health.in.gr