Το άσθμα που εκδηλώνεται ως επακόλουθο της έκθεσης σε μία ή και περισσότερες ουσίες στον χώρο εργασίας καλείται επαγγελματικό άσθμα. Η έκθεση μπορεί να λειτουργήσει ως επαγωγέας άσθματος, οπότε η ουσία ευαισθητοποιεί τον ασθενή σε τέτοιο βαθμό, που κάθε επόμενη έκθεση προκαλεί περαιτέρω αντιδράσεις. Εναλλακτικά, η ουσία πιθανόν να λειτουργήσει ως εκλυτικός παράγοντας προκαλώντας κρίσεις σε ασθενείς που υποφέρουν ήδη από άσθμα, το οποίο δεν εκδηλώθηκε απαραίτητα, αρχικά, ως αποτέλεσμα της έκθεσης.

Βασικά Σημεία που πρέπει να θυμάστε

  • Τα συμπτώματα άσθματος που βελτιώνονται κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου ή των διακοπών υποδηλώνουν την παρουσία κάποιου επαγγελματικού αιτίου.
  • Η ένδειξη παρέχεται συνήθως από το ιστορικό, αλλά η διάγνωση μπορεί να χρειαστεί να επιβεβαιωθεί σε κάποιο εργαστήριο.
  • Όσοι υποχρεώνονται να εγκαταλείψουν την εργασία τους, δικαιούνται συνήθως κάποια αποζημίωση.

Αίτια

Υπάρχουν πάνω από 200 γνωστά αίτια επαγγελματικού άσθματος· πολλά από αυτά είναι σπάνια, αλλά ορισμένα απαντούν σε πολύ οικεία επαγγέλματα. Περιλαμβάνουν τα ισοκυανικά άλατα (τη σκληρυντική ουσία στις βαφές), τις εποξικές ρητίνες και το αλεύρι (το άσθμα του αρτοποιού).

Συνήθη αίτια επαγγελματικού άσθματος
Στον πίνακα αυτό αναφέρονται ορισμένα από τα πλέον συνήθη αίτια επαγγελματικού άσθματος, μαζί με τα επαγγέλματα στα οποία έχετε τις περισσότερες πιθανότητες να συναντήσετε κάθε ουσία.

 Αιτία/ΟυσίεςΕπαγγέλματα
 Ισοκυανικά άλατα Εργάτες που απασχολούνται σε μπογιές, βερνίκια και ορισμένες πλαστικές ύλες
 ΚολοφωνίαΣυγκολλητές
 Ούρα ζώων Υπάλληλοι εργαστηρίων, εκτροφείς ζώων
 Εποξικές ρητίνες Επαγγέλματα που έχουν σχέση με κολλητικές ουσίες/βερνίκια
 ΑλεύριΑρτοποιοι/άτομα που ασχολούνται με την τροφοδοσία
 ΧρώμιοΒυρσοδεψία, γαλβανισμός
Ένζυμα Παραγωγή απορρυπαντικών, τεχνολογία φαρμάκων/τροφών
 ΡοκανίδιαΜυλωνάδες, ξυλουργοί, επιπλοποιοί
 ΝικέλιοΓαλβανισμός
 Χρωστικές ουσίες Βιομηχανία χρωστικών ουσιών
 Ακάρεα δημητριακών Γεωργοί
 ΑντιβιοτικάΒιομηχανία φαρμακών

Συνήθης Εμφάνιση

Εκτιμάται ότι το επαγγελματικό άσθμα προσβάλλει περίπου το 5% των επαγγελματιών. Το ποσοστό αυτό, όμως, έχει υπολογισθεί κατά προσέγγιση και είναι σίγουρα υποεκτιμημένο σε σχέση με το αληθινό. Δεδομένου ότι οι ασθενείς, οι εργοδότες και οι γιατροί αγνοούν συχνά την ενδεχόμενη σημασία των επαγγελματικών παραγόντων, πολλές περιπτώσεις παραμένουν μη διαγνωσμένες. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα σε ορισμένα άτομα, καθώς η συνεχιζόμενη έκθεση σε ορισμένες ουσίες ενδέχεται να προκαλέσει μη ανατάξιμες βλάβες στους αεραγωγούς.

Διάγνωση

Η πρώτη ένδειξη δίνεται από το ιστορικό του ασθενούς. Αν τα συμπτώματά σας βελτιώνονται το Σαββατοκύριακο ή όταν απουσιάζετε από τη δουλειά για μεγαλύτερες περιόδους, όπως είναι οι διακοπές, αυτό δείχνει ότι το άσθμα σας μπορεί να επηρεάζεται από κάποια ουσία με την οποία έρχεστε σε επαφή στη δουλειά σας. Το ιστορικό αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πάσχετε από επαγγελματικό άσθμα και, αντίστροφα, η απουσία ενός τέτοιου ιστορικού επίσης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν πάσχετε από επαγγελματικό άσθμα. Είναι, όμως, μια ένδειξη για τους πνευμονολόγους ότι πρέπει να υποβληθείτε σε περαιτέρω εξετάσεις.

Αφού σας παραπέμψουν σε κάποιο νοσοκομείο ή κάποια πνευμονολογική κλινική, ο εξειδικευμένος γιατρός θα σας ζητήσει να καταγράφετε τακτικά τις κορυφαίες εκπνευστικές ροές σας, ίσως ακόμα και ανά δύο ώρες, τόσο όταν βρίσκεστε στη δουλειά σας όσο και όταν είστε κάπου αλλού, για να εντοπίσει τυχόν επαναλαμβανόμενα πρότυπα διακύμανσης που θα ενίσχυαν τη διάγνωση του επαγγελματικού άσθματος.

Περίπτωση: ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΣΤΑ ΣΠΡΕΪ ΒΑΦΗΣ

O Μπράιαν είναι 32 ετών και εργάζεται σε κάποια αυτοκινητοβιομηχανία εδώ και 10 χρόνια. Προηγουμένως, είχε περάσει για κάποιο διάστημα από τον στρατό, όπου είχε αρχίσει να μαθαίνει την τέχνη του. Τα πρώτα τέσσερα χρόνια είχε κάνει διάφορες δουλειές μέσα στο εργοστάσιο, αλλά στην ηλικία των 26 ετών τον μετέθεσαν στο τμήμα βαφής. Παρ’ όλο που συνήθιζε να καπνίζει 10 με 15 τσιγάρα την ημέρα, το μοναδικό πρόβλημα που είχε αντιμετωπίσει μέχρι τότε ήταν η περιστασιακή κρίση χειμερινής βρογχίτιδας. Τον χειμώνα του 1990 εκδήλωσε μία ακόμα κρίση βρογχίτιδας – όπως νόμιζε – με βήχα και συριγμό, αλλά αυτήν τη φορά τα συμπτώματά του επέμεναν και άρχισαν να τον ξυπνούν στη μέση της νύχτας. O Μπράιαν επισκέφθηκε τον παθολόγο του, ο οποίος του συνέστησε άλλη μία αγωγή με αντιβιοτικά και του είπε ότι έπρεπε να σταματήσει το κάπνισμα. Αυτό, όμως, δεν έφερε αποτέλεσμα και ο συριγμός του Μπράιαν άρχισε να γίνεται εμφανής ακόμα και στην παραμικρή σωματική άσκηση. O παθολόγος του σκέφθηκε τότε το ενδεχόμενο του άσθματος και ο Μπράιαν υποβλήθηκε σε μία βραχυχρόνια θεραπεία πριν φύγει για διακοπές, το Πάσχα του 1991.

Όταν ήταν σε διακοπές, ο Μπράιαν άρχισε να αισθάνεται πολύ καλύτερα και σταμάτησε, μάλιστα, να χρησιμοποιεί τον εισπνευστήρα του· μόλις γύρισε, όμως, στη δουλειά του, το άσθμα του επέστρεψε δριμύτερο. Υποψιαζόμενος ότι η βελτίωση του Μπράιαν όσο βρισκόταν μακριά από τη δουλειά του μπορούσε να υποδηλώνει ότι το άσθμα του είχε επαγγελματική βάση, ο παθολόγος του τον παρέπεμψε στην τοπική πνευμονολογική κλινική, όπου διαδοχικές μετρήσεις της κορυφαίας εκπνευστικής ροής του έδειξαν το τυπικό επαναλαμβανόμενο πρότυπο του επαγγελματικού άσθματος. Ευτυχώς, η εταιρεία για την οποία εργαζόταν ο Μπράιαν ήταν μία μεγάλη εμπορική επιχείρηση και του παρείχαν ένα πολύ αποτελεσματικό προστατευτικό κάλυμμα. Έκτοτε, το άσθμα του ελέγχεται πολύ πιο εύκολα και ο Μπράιαν μπόρεσε να κρατήσει τη δουλειά στην οποία είχε εξειδικευτεί και για την οποία αμειβόταν καλά.

Επιβεβαίωση της Διάγνωσης

Μερικές φορές, όταν εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά την επαγγελματική προέλευση του άσθματος, ο ασθενής «δοκιμάζεται» σε κάποιο εργαστήριο στην ύποπτη ουσία κάτω από προσεκτικά επιτηρούμενες συνθήκες. Αν η κατάστασή σας επιδεινώνεται όταν εκτίθεστε στον ύποπτο παράγοντα αλλά όχι όταν εκτίθεστε – μία άλλη ημέρα – σε κάποια άλλη ουσία που δεν πιστεύεται ότι εμπλέκεται, τότε η διάγνωση είναι σαφής. Πρόκειται για μία χρονοβόρα διαδικασία, καθώς μπορεί να υποχρεωθείτε να πάρετε μία εβδομάδα άδεια από τη δουλειά σας, με επαναλαμβανόμενα τεστ αναπνοής ύστερα από έκθεση σε διάφορες ουσίες σε κάποιο ειδικά εξοπλισμένο εργαστήριο. Στη Μεγάλη Βρετανία υπάρχουν σχετικά λίγα τέτοια κέντρα.

Το Μέλλον του Ασθενούς

Oρισμένοι υποχρεώνονται να αφήσουν τη δουλειά τους, συχνά γιατί είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθεί το άσθμα τους ενώ συνεχίζουν να εκτίθενται. Σε πολλές περιπτώσεις ο εργοδότης δεν μπορεί, ή δεν θέλει, να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας. Oρισμένοι ασθενείς μετατίθενται σε κάποια άλλη θέση, που δεν συνεπάγεται την έκθεση στην ερεθιστική ουσία. Πολλοί, ωστόσο, συνεχίζουν να εργάζονται και να εκτίθενται, κάτι που μπορεί να είναι αποδεκτό σε ορισμένες περιπτώσεις, αν το άσθμα τους μπορεί να ελεγχθεί με φάρμακα. Όσοι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν την εργασία τους ή απολύονται λόγω πολλών απουσιών, δικαιούνται συνήθως κάποια αποζημίωση. Oρισμένες φορές, ο ασθενής αναγκάζεται να διεκδικήσει δικαστικά την αποζημίωσή του, κάτι που απαιτεί πάντα πολύ χρόνο, αλλά μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος προκειμένου να αποζημιωθεί ικανοποιητικά ένας εξειδικευμένος εργαζόμενος που έχει χάσει μία καλοπληρωμένη δουλειά.

health.in.gr