Oι στεφανιαίες αρτηρίες είναι τα μικρά αιμοφόρα αγγεία που παρέχουν στον καρδιακό μυ το οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται, για να λειτουργεί σωστά και να παραμένει υγιής. Η στεφανιαία νόσος αναπτύσσεται σταδιακά, στη διάρκεια πολλών ετών, και μπορεί να οδηγήσει σε στηθάγχη, έμφραγμα του μυοκαρδίου και αιφνίδιο θάνατο.

Η στεφανιαία νόσος αποτελεί την κύρια αιτία θανάτου στις χώρες της Δύσης και οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν κάποιον που έχει πάθει έμφραγμα του μυοκαρδίου, συχνά χωρίς προειδοποίηση. Η συχνότητα της στεφανιαίας νόσου έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία 50ετία.

Σήμερα, γνωρίζουμε ορισμένους σημαντικούς παράγοντες που ευθύνονται για την αύξηση αυτή. Το αφιέρωμα αυτό έχει ως στόχο να σας ενημερώσει για τη στεφανιαία νόσο, για το τι πρέπει να κάνετε αν πάσχετε από αυτήν και για το πώς μπορείτε να την αποτρέψετε.

Υπάρχουν αρκετοί όροι που χρησιμοποιούνται, για να περιγράψουν τη στεφανιαία νόσο και τις επιδράσεις της στην καρδιά. Η στεφανιαία νόσος μπορεί να προκαλέσει πλήθος διαφορετικών προβλημάτων, που οφείλονται στην ανεπαρκή παροχή οξυγόνου στον καρδιακό μυ.

Ιατρικοί όροι που περιγράφουν τη στεφανιαία νόσο

Όπως μπορείτε να δείτε στον κατάλογο που ακολουθεί, οι γιατροί χρησιμοποιούν πλήθος όρων για να περιγράψουν τη στεφανιαία νόσο και τις επιδράσεις της στην καρδιά. O όρος στεφανιαία νόσος περικλείει όλους τους άλλους.

Στεφανιαία νόσος=Ασθένεια των στεφανιαίων αρτηριών.
Ισχαιμική καρδιοπάθεια=Στένωση των αιμοφόρων αγγείων που οδηγεί σε ισχαιμία – δηλαδή σε μειωμένη παροχή αίματος στον καρδιακό μυ.
Έμφραγμα του μυοκαρδίου, στεφανιαία θρόμβωση, καρδιακή προσβολή=Νέκρωση του καρδιακού μυός ως επακόλουθο διακοπής της παροχής αίματος σε αυτόν.

Τα πιο συνηθισμένα από αυτά τα προβλήματα είναι τα εξής:

  1. Στηθάγχη: Πόνος στο στήθος, ο οποίος όταν εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια μιας ασκήσεως αποκαλείται σταθερή στηθάγχη (ή απλώς στηθάγχη). O όρος «άσκηση» συμπεριλαμβάνει εδώ κάθε φυσική δραστηριότητα της καθημερινής ζωής και όχι μόνο δραστηριότητες όπως η αεροβική ή το τζόγκινγκ. O πόνος υποχωρεί, όταν ξεκουράζεται ο ασθενής.
  2. Έμφραγμα του μυοκαρδίου: Πολύ έντονος πόνος που οφείλεται στη νέκρωση τμήματος του καρδιακού μυός, όταν διακοπεί εντελώς η παροχή αίματος σ’ αυτό.
Αλλες καταστάσεις που συχνά οφείλονται στη στεφανιαία νόσο:

  • Καρδιακή ανεπάρκεια: Χαρακτηρίζεται από δύσπνοια και οίδημα των αστραγάλων και οφείλεται είτε στο ότι η καρδιά αδυνατεί να επιτελέσει το έργο της σαν αντλία και να μεταφέρει προς αυτήν το αίμα από την περιφέρεια, είτε στο ότι δεν μπορεί να τροφοδοτήσει με αίμα τον οργανισμό.
  • Αρρυθμίες του καρδιακού ρυθμού (αρρυθμίες): Αρρυθμοι καρδιακοί παλμοί που προκαλούν «φτερουγίσματα» και δύσπνοια.
Η στεφανιαία νόσος δεν είναι η μοναδική ασθένεια που προσβάλλει την καρδιά, αλλά αποτελεί μακράν την πιο συνηθισμένη στις χώρες της Δύσης. Αλλα καρδιολογικά προβλήματα είναι τα εξής:

  • Συγγενείς καρδιοπάθειες: Ασθένειες της καρδιάς (όπως η ύπαρξη μιας οπής στον καρδιακό μυ) που υπάρχουν από τη γέννηση.
  • Καρδιομυοπάθειες: Ασθένειες που αφορούν πρωτίστως τον καρδιακό μυ και όχι τις αρτηρίες.
  • Βαλβιδοπάθεια: Βλάβη ή ανατομική ανωμαλία σε μία από τις τέσσερις βαλβίδες που ρυθμίζουν τη ροή αίματος στην καρδιά.

Ποιος Παθαίνει Στεφανιαία Νόσο;

O αριθμός των ανθρώπων που αναπτύσσουν στεφανιαία νόσο παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις από τη μία χώρα στην άλλη. Μία από τις χώρες με την υψηλότερη συχνότητα της νόσου είναι η Μεγάλη Βρετανία. Σε γενικές γραμμές, η στεφανιαία νόσος είναι μία «ασθένεια της αφθονίας». Είναι σπάνια στις τροπικές και τις αναπτυσσόμενες χώρες και πολύ συχνότερη στη Βόρεια Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και στην Αυστραλασία. Ως φαίνεται, σχετίζεται με τον τρόπο ζωής, διότι όταν άνθρωποι μετακινούνται από τις αναπτυσσόμενες χώρες σε πιο πλούσια κράτη αναπτύσσουν στεφανιαία νόσο με αυξημένη συχνότητα. Oι μετανάστες από τις Ινδίες, λ.χ., που φθάνουν στη Μεγάλη Βρετανία έχουν πιο πολλές πιθανότητες, ακόμα και από τους ίδιους τους Βρετανούς, να αναπτύξουν στεφανιαία νόσο.

Και στην ίδια την Ευρώπη παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων κρατών ή ακόμα και μέσα στο ίδιο κράτος. Στη Νότια Ευρώπη η συχνότητα της στεφανιαίας νόσου είναι χαμηλότερη απ’ αυτήν στη Μεγάλη Βρετανία και τις Σκανδιναβικές χώρες – ένας από τους λόγους για τους οποίους είναι τόσο δημοφιλής πλέον η μεσογειακή διατροφή. Πολλοί πιστεύουν ότι η διατροφή αυτή (που περιέχει άφθονα λαχανικά, σαλάτες, φρούτα, ψάρια και σχετικά λίγο κόκκινο κρέας και γαλακτοκομικά προϊόντα) μπορεί να συμβάλλει στην πρόληψη της στεφανιαίας νόσου. Στη Μεγάλη Βρετανία, εξάλλου, τα υψηλότερα ποσοστά στεφανιαίας νόσου παρατηρούνται στις παλιές βιομηχανικές ζώνες – στη Βόρεια Αγγλία, τη Σκωτία, την Oυαλλία και τη Βόρεια Ιρλανδία. Παρ’ όλο που οι περιγραφές της στεφανιαίας νόσου ανάγονται στους κλασικούς χρόνους, ως ασθένεια αναγνωρίσθηκε επισήμως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Από τότε τα κρούσματα, κυρίως μεταξύ των νεαρών ανδρών, έχουν αυξηθεί ανησυχητικά πολύ. Στις ΗΠΑ, η αύξηση έφθασε στο κορυφαίο σημείο της το 1970 και τα ποσοστά μειώνονται σταθερά έκτοτε. Η ίδια μείωση παρατηρείται επίσης στην Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Μεγάλη Βρετανία. Δυστυχώς, όμως, τα κρούσματα στεφανιαίας νόσου αυξάνονται με γρήγορους ρυθμούς στις ευρωπαϊκές χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, όπως στη Ρωσία και τις χώρες της Βαλτικής.

Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι σε πολλές χώρες της Δύσης, όπως στη Μεγάλη Βρετανία, οι περισσότερες νοσοκομειακές κλίνες καταλαμβάνονται από άτομα των οποίων οι ασθένειες σχετίζονται, με κάποιον τρόπο, με τη σκλήρυνση των αρτηριών, με πιο συχνή από αυτές τη στεφανιαία νόσο, η οποία είναι πιο συχνή απ’ όλα τα είδη καρκίνου μαζί. Είναι πιο συχνή στους ηλικιωμένους και τέσσερις φορές πιο συχνή στους άνδρες απ’ όσο στις γυναίκες έως την τρίτη ηλικία. Στους νεαρούς άνδρες αποτελεί την πιο συνηθισμένη αιτία θανάτου μετά τα ατυχήματα. Γιατί είναι τόσο συνηθισμένη η στεφανιαία νόσος στις χώρες της Δύσης; Κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια, αλλά η κακή διατροφή, το κάπνισμα, η έλλειψη ασκήσεως και η κοινωνική στέρηση θεωρούνται πιθανοί ένοχοι. Βέβαια, αυτού του είδους τα προβλήματα παρατηρούνται και σε άλλες χώρες – γι’ αυτό και δίνεται τόσο μεγάλη έμφαση στη διατροφή η οποία διαφέρει από χώρα σε χώρα και θεωρείται η πιο πιθανή αιτία. Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε αναλυτικά όλους αυτούς τους παράγοντες.

Νέες Θεραπείες


Βασικά Σημεία

  • Η στεφανιαία νόσος είναι η πιο συχνή αιτία θανάτου στη Βόρεια Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη.
  • Στον αιώνα μας παρατηρήθηκε μια «επιδημία» στεφανιαίας νόσου, που τώρα υποχωρεί στη Βόρεια Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη, αλλά εξαπλώνεται σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.
  • Νέες θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης της εγχειρήσεως στεφανιαίας παρακάμψεως, έχουν συμβάλει σημαντικά στον έλεγχο του προβλήματος. Ωστόσο, η πρόληψη παραμένει η καλύτερη θεραπεία.
Την τελευταία δεκαετία σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στη θεραπεία της στεφανιαίας νόσου. Υπάρχουν πλέον νέα φάρμακα, όπως τα θρομβολυτικά, τα οποία χορηγούνται ύστερα από ένα έμφραγμα, βελτιωμένα φάρμακα για τη στηθάγχη και πανίσχυρα αντιχοληστερολικά, για να αναφέρουμε μερικά. Επιπλέον, κατανοήσαμε την αξία ορισμένων παλαιών σκευασμάτων, όπως των βήτα-αναστολέων και της ασπιρίνης. Τα φάρμακα αυτά όχι μόνον καταπραΰνουν συμπτώματα, όπως ο πόνος, αλλά ενδέχεται να επιβραδύνουν ή ακόμα και να αντιστρέψουν κάποιες από τις αλλοιώσεις που αναπτύσσονται κατά την εξέλιξη της ασθένειας. Oι μεγαλύτερες εξελίξεις, ωστόσο, αφορούν τις χειρουργικές θεραπείες και την αγγειοπλαστική.

Η εγχείρηση στεφανιαίας παρακάμψεως (bypass) μπορεί να αλλάξει τη ζωή ενός πάσχοντος από στηθάγχη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ελαττώσει τον κίνδυνο αναπτύξεως εμφράγματος. Η αγγειοπλαστική (μια τεχνική κατά την οποία χρησιμοποιούνται μπαλονάκια για να διαστείλουν τις στενωμένες ή αποφραγμένες στεφανιαίες αρτηρίες) μπορεί να είναι ιδιαιτέρως αποτελεσματική, ιδίως τώρα που χρησιμοποιούνται λεπτά στεντ (υποστηρικτικά σπειράματα) για να διατηρηθούν «ανοιχτές» οι αρτηρίες. Όλα αυτά αποτελούν καλά νέα για τους ανθρώπους με καρδιολογικά προβλήματα, αλλά η προτεραιότητά μας πρέπει να είναι η αντιμετώπιση των υποκείμενων λόγων για τους οποίους είναι τόσο συχνή η στεφανιαία νόσος, καθώς και η προσπάθεια προλήψεώς της.

health.in.gr