Σε πολλές περιπτώσεις, το αίτιο του άσθματος παραμένει άγνωστο. Σε άλλες, όμως, η κρίση μπορεί συνήθως να «πυροδοτηθεί» από κάποιο αλλεργιογόνο. Αλλες ειδικές μορφές άσθματος είναι το ασταθές άσθμα, το άσθμα λόγω ευαισθησίας στην ασπιρίνη και το νυχτερινό άσθμα.

Αλλεργικό Ασθμα

Αν μία αλλεργία ή περισσότερες από μία αλλεργίες έχουν αναγνωριστεί ως δυνάμει σημαντικές για το άσθμα σας, καλό θα ήταν να υποβληθείτε σε περαιτέρω εξετάσεις ή, εν προκειμένω, σε δερματικές δοκιμασίες, προκειμένου να επιβεβαιωθεί αυτή η διάγνωση και να εντοπιστεί το αλλεργιογόνο. Η δοκιμασία είναι απλή και χρειάζεται περίπου μισή ώρα προκειμένου να ολοκληρωθεί. Σταγόνες από διάφορα διαλύματα ουσιών, που είναι γνωστό ότι προκαλούν αλλεργικές αντιδράσεις (όπως, για παράδειγμα, ακάρεως της οικιακής σκόνης, γύρης των αγρωστωδών, γύρης δέντρων, πιτυρίδας γατιών κ.λπ.), τοποθετούνται στο αντιβράχιο. Χρησιμοποιώντας λεπτές βελόνες ο γιατρός τρυπά την επιφάνεια του δέρματος, για να επιτρέψει στην ουσία να μπει κάτω από το δέρμα. Μέσα σε περίπου 15 λεπτά, πιθανόν να εμφανισθούν τοπικές αντιδράσεις, που μοιάζουν σαν μικρές ερυθηματώδεις και συνήθως κνησμώδεις περιοχές. Η ίδια η δοκιμασία δεν είναι επώδυνη – αισθάνεστε μόνο ένα μικρό τσίμπημα – αλλά ο κνησμός πιθανόν να είναι ιδιαίτερα έντονος και διαρκεί για περίπου μισή ώρα.

Το μέγεθος της αντίδρασης είναι δυνατόν να μετρηθεί για κάθε αλλεργιογόνο ξεχωριστά, δίνοντας μια ιδέα όχι μόνο όσον αφορά το είδος της αλλεργίας σας, αλλά και το πόσο αλλεργικοί μπορεί να είστε σε κάθε αλλεργιογόνο. Μερικές φορές αυτό βοηθά στην αντιμετώπιση του άσθματος, διότι μπορεί να σας δείξει ποιους εκλυτικούς παράγοντες πρέπει να αποφεύγετε και να προσδιορίσει τους παράγοντες εκείνους που αποδεικνύονται να μην είναι τόσο σημαντικοί. O κίνδυνος είναι ότι οι ασθενείς ίσως να λάβουν περιττά μέτρα λόγω περιορισμένων αντιδράσεων, που δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Έχω δει ασθενείς να ακολουθούν υπερβολικές και άσκοπες δίαιτες, βασισμένες σε θετικές εβδομαδιαίες δερματικές δοκιμασίες, που δεν βοήθησαν το άσθμα τους. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί κανόνα: οι ανάγκες κάθε ατόμου πρέπει να αξιολογούνται ξεχωριστά.

Απευαισθητοποίηση

Αν αποδειχθεί ότι είστε αλλεργικοί σε κάποιο συγκεκριμένο αλλεργιογόνο (όπως, για παράδειγμα, η πιτυρίδα των γατιών ή των κουνελιών), αν δεν μπορείτε να αποφύγετε την επαφή με αυτά τα ζώα και το άσθμα σας εξακολουθεί να μην ελέγχεται επαρκώς με τις συνηθισμένες φαρμακευτικές αγωγές, τότε ίσως να εξεταστεί το ενδεχόμενο απευαισθητοποίησης. Η διαδικασία αυτή πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε εξειδικευμένα κέντρα και μόνο για ένα αλλεργιογόνο κάθε φορά. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τους ασθενείς με άσθμα, η απευαισθητοποίηση πρέπει να πραγματοποιείται μόνο σε νοσοκομεία, διότι έχουν υπάρξει πολλά παραδείγματα οξείας αντίδρασης σε αυτήν, με κρίσεις άσθματος που απαιτούν εισαγωγή στο νοσοκομείο, ακόμα και θανάτων. Για την αλλεργική ρινίτιδα οι κίνδυνοι είναι λιγότεροι, αλλά για το άσθμα χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Η διαδικασία περιλαμβάνει μία σειρά εγχύσεων μικρής ποσότητας από την ουσία στην οποία είστε αλλεργικοί, συνήθως κάτω από το δέρμα του βραχίονά σας. Αρχικά χρησιμοποιείται μία πάρα πολύ μικρή ποσότητα, η οποία αυξάνεται σταδιακά εβδομάδα με την εβδομάδα, ώστε να αποφευχθούν οι σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις. Η συνολική διάρκεια της θεραπείας ποικίλλει και εξαρτάται από το κέντρο και τις δικές σας ανάγκες. Oι μικρές τοπικές αντιδράσεις (το κοκκίνισμα του δέρματος στο μέρος όπου γίνεται η ένεση) δεν είναι σπάνιες αλλά υποχωρούν γρήγορα, την ίδια ημέρα κατά την οποία γίνεται η ένεση. Όταν ολοκληρωθεί η θεραπεία, πιθανόν να χορηγηθούν ανά διαστήματα ενισχυτικές δόσεις, αν η διαδικασία της απευαισθητοποίησης δεν έχει κριθεί επιτυχής.

Στη Μεγάλη Βρετανία, η απευαισθητοποίηση για το άσθμα διενεργείται σπάνια λόγω, σε μεγάλο βαθμό, του φόβου σοβαρών αντιδράσεων, αλλά και επειδή πολλοί γιατροί δεν πιστεύουν ότι αυτή η θεραπεία έχει αποτέλεσμα. Αν επιθυμείτε να μάθετε περισσότερα γύρω από τη χρησιμότητά της (και η απευαισθητοποίηση ενδέχεται να αποδειχθεί χρήσιμη μόνο για ένα μικρό ποσοστό ασθενών με άσθμα), τότε ζητήστε από τον παθολόγο σας να σας παραπέμψει σε κάποιο εξειδικευμένο κέντρο.

Ασταθές Άσθμα

Το ασταθές άσθμα είναι μία σπάνια μορφή άσθματος. O ασθενής υποφέρει από ξαφνικές σοβαρές κρίσεις παρ’ ότι, μερικές φορές, το άσθμα του φαίνεται να είναι υπό πλήρη έλεγχο. Αλλοι εκδηλώνουν κρίσεις σε ένα υπόβαθρο άσθματος, το οποίο ο γιατρός και ο ασθενής δυσκολεύονται ιδιαίτερα να ελέγξουν σε καθημερινή βάση. Oι ασθενείς αυτοί εισάγονται διαρκώς στο νοσοκομείο και αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο θανάτου από άσθμα. Η αλλεργία φαίνεται να είναι πιο συνήθης σε αυτούς τους ασθενείς και, ορισμένες φορές, οι οξείες τους κρίσεις έπονται της εισπνοής ή της κατανάλωσης κάποιας ουσίας στην οποία είναι αλλεργικοί. Το άσθμα αναστατώνει συχνά τη ζωή τόσο του ασθενούς όσο και της οικογένειάς του και οι ψυχολογικοί παράγοντες μοιάζουν να είναι πολύ σημαντικοί – αλλά το κατά πόσο είναι το άσθμα που προκαλεί την ψυχολογική διαταραχή ή το αντίστροφο παραμένει υπό αμφισβήτηση.

Η θεραπεία είναι εξαιρετικά δύσκολη και οι ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται από ειδικούς πνευμονολόγους.

Άσθμα Λόγω Ευαισθησίας στην Ασπιρίνη

Ευαισθησία στην ασπιρίνη παρουσιάζει περίπου το 5% των ενηλίκων ασθενών με άσθμα, ενώ είναι πολύ σπάνια στα παιδιά. Πολύ συχνά οι δερματικές δοκιμασίες των ασθενών αυτών είναι αρνητικές και πολλοί υποφέρουν από ρινικούς πολύποδες σε υποτροπιάζουσα βάση. Αν είστε ένας από αυτούς τους ασθενείς, πρέπει να αποφεύγετε όλα τα φάρμακα που περιέχουν ασπιρίνη, περιλαμβανομένων και πολλών φαρμάκων για την αρθρίτιδα, όπως η ιβουπροφαίνη, η δικλοφαινάκη και η ινδομεθακίνη. Αν δεν είστε σίγουροι για το κατά πόσο ένα συγκεκριμένο φάρμακο μπορεί να αντενδείκνυται για το άσθμα σας, ρωτήστε τον παθολόγο ή τον φαρμακοποιό σας. Oι ασθματικοί ασθενείς που έχουν ευαισθησία στην ασπιρίνη ενδέχεται, πράγματι, να πεθάνουν αν λάβουν, κατά λάθος, κάποιο σκεύασμα που περιέχει ασπιρίνη. Παρ’ όλο που η θεραπεία συνίσταται συνήθως απλώς στην αποφυγή της ασπιρίνης, η απευαισθητοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί με επιτυχία· γίνεται, όμως, μόνο σε εξειδικευμένα κέντρα. Η απευαισθητοποίηση γι’ αυτήν τη μορφή άσθματος πραγματοποιείται με την από το στόμα χορήγηση μικρών δόσεων ασπιρίνης και ενώ ο ασθενής παρακολουθείται στενά στο νοσοκομείο με επαναλαμβανόμενα τεστ αναπνοής για μερικές ώρες ύστερα από κάθε δόση. Είναι μία διαδικασία χρονοβόρα αλλά πολύ αποτελεσματική για ορισμένα άτομα.

Νυκτερινό Άσθμα

Το νυκτερινό άσθμα θεωρείται συχνά ξεχωριστή μορφή άσθματος. Στην πραγματικότητα, το να ξυπνά κάποιος κατά τη διάρκεια της νύχτας με άσθμα δείχνει ότι η πάθησή του δεν ελέγχεται αποτελεσματικά και αυτό ισχύει για όλους τους ασθενείς και για όλες τις μορφές άσθματος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κατάλληλη θεραπεία αρκεί για να ξεπεραστεί το πρόβλημα· ορισμένοι ασθενείς, όμως, ανταποκρίνονται πιο δύσκολα στη θεραπεία. Το νυκτερινό άσθμα των ασθενών αυτών ίσως να οφείλεται σε παράγοντες όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (η αναγωγή γαστρικών οξέων στον οισοφάγο), που πρέπει να καταπολεμηθούν. Στον έλεγχο των συμπτωμάτων του νυκτερινού άσθματος ενδέχεται να βοηθήσουν και ορισμένα φάρμακα, όπως οι θεοφυλλίνες και τα βρογχοδιασταλτικά φάρμακα μακράς δράσεως.

Βασικά Σημεία

που πρέπει να θυμάστε

  • Ένα ιστορικό αλλεργίας μπορεί να απαιτήσει την πραγματοποίηση επαληθευτικών τεστ, ώστε να εντοπιστεί το αλλεργιογόνο.
  • Η απευαισθητοποίηση των ασθενών με άσθμα πιθανόν να είναι επικίνδυνη και πρέπει να γίνεται μόνο σε νοσοκομεία.
  • Oι ασθενείς με ασταθές άσθμα πρέπει να παρακολουθούνται
    από ειδικούς πνευμονολόγους.
  • Τα ασθματικά άτομα που έχουν ευαισθησία στην ασπιρίνη πρέπει να αποφεύγουν όλα τα φάρμακα που την περιέχουν. Αν έχετε αμφιβολίες, ρωτήστε τον γενικό γιατρό σας ή τον φαρμακοποιό σας.
  • Το νυκτερινό άσθμα υποδηλώνει ότι το άσθμα δεν ελέγχεται αποτελεσματικά.

health.in.gr