Το άσθμα τείνει να θεωρείται πάθηση των νέων, ιδιαίτερα των παιδιών, και πράγματι είναι, όπως έχουμε δει, πολύ πιο σύνηθες στα παιδιά. Καθώς αυτοί οι ασθενείς μεγαλώνουν, κάποιοι έχουν επίμονα συμπτώματα, μερικοί έχουν μόνο συμπτώματα ήσσονος σημασίας και μερικοί απαλλάσσονται πλήρως από τα συμπτώματά τους.

Υπάρχουν ορισμένοι ασθενείς που εκδηλώνουν για πρώτη φορά άσθμα σε προχωρημένη ηλικία, συχνά προς μεγάλη τους στενοχώρια. Πιστεύεται μάλιστα ότι αυτοί οι ασθενείς έχουν περισσότερες πιθανότητες να υποφέρουν από πιο σοβαρές μορφές άσθματος και να αναγκαστούν να πάρουν δισκία στεροειδών. Πιστεύεται επίσης ότι το άσθμα τους έχει λιγότερες πιθανότητες να οφείλεται σε αλλεργία. Παρ’ όλο που αυτές οι πεποιθήσεις είναι σωστές μέχρις ενός σημείου, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι διάφοροι τύποι άσθματος εμφανίζονται σε όλες τις ηλικίες. Αξίζει να επαναλάβουμε, για ακόμα μία φορά, ότι κάθε ασθενής πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά.

Βασικά Σημεία που αξίζει να θυμάστε

  • Το άσθμα μπορεί να εκδηλωθεί και σε προχωρημένη ηλικία, και αυτοί οι πάσχοντες είναι πιο επιρρεπείς στη δύσπνοια, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια σωματικής άσκησης.
  • Η διάκριση μεταξύ στηθάγχης και άσθματος στα ηλικιωμένα άτομα ίσως να είναι δύσκολη.
  • Oι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων κατά του άσθματος είναι πιο συνήθεις στους μεγαλύτερους ασθενείς.
  • Αν και το άσθμα σπάνια υποχωρεί, οι ηλικιωμένοι ασθενείς πιθανόν να επιτύχουν να ελέγξουν αποτελεσματικά τα συμπτώματά τους, με την κατάλληλη θεραπεία, ανάλογα με τις ατομικές τους ανάγκες.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα των πιο ηλικιωμένων ασθενών είναι πανομοιότυπα με εκείνα των νεώτερων ασθενών με άσθμα, με τη διαφορά ότι η δύσπνοια, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια κάποιας σωματικής άσκησης, είναι αρκετά συνήθης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι άνω των 60 ετών έχουν υπάρξει, σε κάποιο στάδιο, καπνιστές και το κάπνισμα τούς έχει αφήσει κάποια μη αναστρέψιμη στένωση των αεραγωγών των πνευμόνων. Αυτό σημαίνει ότι η σωματική άσκηση θα προκαλέσει πιο γρήγορα δύσπνοια σε ορισμένα άτομα.

Προβλήματα μπορεί να εμφανιστούν όταν ένας μεγαλύτερος σε ηλικία ασθενής παραπονεθεί για σφίξιμο στο στήθος κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης. Καθώς η καρδιοπάθεια είναι συνήθης σε αυτή την ηλικιακή ομάδα και η στηθάγχη μπορεί να προκαλέσει ακριβώς το ίδιο σύμπτωμα, η διάγνωση – τόσο της στηθάγχης όσο και του άσθματος – μπορεί να καθυστερήσει.

Περίπτωση 1: ΑΣΘΜΑ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

O Τομ, ένας 82χρονος άνδρας, επισκέφθηκε τον παθολόγο του με ένα εξάμηνο ιστορικό επεισοδίων δύσπνοιας. Oρισμένες φορές, οι κρίσεις εκδηλώνονταν άνευ προφανούς λόγου και άλλες όταν ασκούνταν. Δεν αισθανόταν την αναπνοή του να γίνεται συρίττουσα, αλλά ομολόγησε ότι ένιωθε ένα σφίξιμο στο στήθος του, ιδιαίτερα όταν του κοβόταν η αναπνοή κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης. O παθολόγος του τον παρέπεμψε σε έναν ειδικό πνευμονολόγο, που θεώρησε ότι έπρεπε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο άσθματος ενηλίκων, παρ’ όλο που ήταν σχεδόν σίγουρος ότι αυτή ήταν μία μάλλον απίθανη διάγνωση. Προς μεγάλη έκπληξη του ειδικού, ο μετρητής κορυφαίας εκπνευστικής ροής έδειξε ότι ο ασθενής παρουσίαζε την τυπική διακύμανση που παρατηρείται στο άσθμα και η φαρμακευτική αγωγή στην οποία υποβλήθηκε οδήγησε σε μεγάλη βελτίωση των συμπτωμάτων του. Η αντίδραση του ασθενούς όταν συνειδητοποίησε ότι έπασχε από άσθμα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα: εξοργίστηκε.
«Γιατί εγώ; Δεν έχω καπνίσει ποτέ και πρόσεχα ανέκαθεν τον εαυτό μου. Κανείς στην οικογένειά μου δεν υπέφερε από άσθμα. Γιατί εγώ;».

Η εξήγηση που του δόθηκε και το γεγονός ότι με δύο εισπνοές στεροειδούς την ημέρα η κατάστασή του βελτιώθηκε σημαντικά, καταπράυναν την οργή του. Σήμερα, μπορεί πια να περιποιείται τον κήπο του, όπως και παλαιότερα, και χρειάζεται μόνο περιστασιακά το καταπραϋντικό εισπνεόμενο φάρμακό του.

Ποια είναι η Θεραπεια;
Η θεραπεία του άσθματος στους μεγαλύτερους ασθενείς είναι ίδια και ακολουθεί τα ίδια βήματα με εκείνη των νεώτερων ασθενών. Εκεί όπου μπορεί να παρουσιαστούν προβλήματα, είναι ο χειρισμός των εισπνευστήρων. Ακόμα και οι εισπνευστήρες σταθερών δόσεων ενδέχεται να δυσκολέψουν τους ασθενείς με αρθρίτιδα ή δυσκίνητα και επώδυνα χέρια. Στην αγορά διατίθενται αρκετά προσαρτήματα που διευκολύνουν τη χρήση των εισπνευστήρων. Η καλύτερη, όμως, λύση είναι συνήθως ο αεροθάλαμος. Αυτό που πρέπει να γίνει, είναι να προσαρμοσθεί ο εισπνευστήρας στις ανάγκες του ασθενούς.

Καθώς περνούν τα χρόνια, οι άνθρωποι αναγκάζονται συχνά να παίρνουν διάφορα χάπια, διαλύματα και άλλα φάρμακα για μια σειρά παθήσεων. Το γεγονός αυτό τους προκαλεί συχνά σύγχυση και είναι καθήκον του γιατρού να διατηρεί τη φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς όσο πιο απλή γίνεται. Μπορεί να χρειαστεί ακόμα και να θυσιάσει την ιδεώδη θεραπεία, προκειμένου να διασφαλίσει τη λήψη των πλέον σημαντικών φαρμάκων.

Oι ανεπιθύμητες ενέργειες όλων των φαρμάκων είναι πιο συνήθεις στους μεγαλύτερους ασθενείς. Στα άτομα που πάσχουν από οξείες μορφές άσθματος, οι ανεπιθύμητες ενέργειες των δισκίων στεροειδών μπορεί να είναι σοβαρές· ιδιαίτερα η οστεοπόρωση και τα δερματικά προβλήματα, με εύκολο μελάνιασμα, λέπτυνση του δέρματος και αργή επούλωση των πληγών. Παρόμοια δερματικά προβλήματα μπορεί να παρουσιάσουν και οι ασθενείς που παίρνουν υψηλές δόσεις εισπνεόμενων στεροειδών (περισσότερα από 1.500 μικρογραμμάρια την ημέρα), αν και σε λιγότερο θεαματικό βαθμό.

Ποια είναι η έκβαση;

Το άσθμα που ξεκινάει σε προχωρημένη ηλικία σπάνια υποχωρεί και συνήθως συνοδεύει τον ασθενή σε όλο το υπόλοιπο της ζωής του. Δεν γίνεται απαραίτητα, ωστόσο, πιο σοβαρό και η σωστή θεραπεία θέτει συνήθως τα συμπτώματα υπό πλήρη έλεγχο. Κάθε άτομο έχει τους δικούς του στόχους και τις δικές ανάγκες. Oρισμένοι θέλουν απλώς να μπορέσουν να ασχοληθούν ξανά με τον κήπο τους, κάτι που το αθεράπευτο άσθμα τους τούς εμπόδιζε, ενδεχομένως, να κάνουν. Αλλοι μπορεί να επιθυμούν να πραγματοποιήσουν ξανά μακρινούς περιπάτους στην εξοχή ή να κάνουν μόνοι τους τις αγορές τους ή να πάνε να πιούν ένα ποτό με τους φίλους τους. Η επιτυχία έγκειται στην επίτευξη του δικού τους στόχου και όχι απαραίτητα στη διαρκή αύξηση της δόσης του εισπνεόμενου φαρμάκου, ώστε να επιτευχθεί μία βελτίωση που ο ασθενής πιθανόν να μη θέλει ή να μην μπορεί αντικειμενικά να επιτύχει.

Όπως ανέφερα νωρίτερα, οι θάνατοι από άσθμα έχουν σημειώσει αύξηση ανάμεσα στους ηλικιωμένους ασθενείς τα τελευταία πέντε με δέκα χρόνια, αλλά οι λόγοι δεν έχουν γίνει σαφείς. Υποψιάζομαι ότι παλαιότερα πολλοί από αυτούς τους θανάτους εθεωρούντο θάνατοι από βρογχίτιδα (και πράγματι, ένα ποσοστό αυτών των θανάτων από άσθμα μπορεί να οφείλεται περισσότερο σε χρόνια βρογχίτιδα, ακόμα και σήμερα). Δεν πρέπει, λοιπόν, να θεωρούμε ποτέ αρκετές τις προσπάθειές μας να αποτρέψουμε τους θανάτους από άσθμα, σε οποιαδήποτε ηλικία και αν προκαλεί προβλήματα. Η έκβαση για τον μεγαλύτερο σε ηλικία ασθενή με άσθμα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αισιοδοξία. Η θεραπεία είναι ασφαλής και αποτελεσματική, αν και ο ασθενής που πάσχει από πιο σοβαρή μορφή άσθματος μπορεί να χρειαστεί να βρει μία ισορροπία μεταξύ των συμπτωμάτων του άσθματός του και των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων.

health.in.gr