Όλες οι υποχρεώσεις του Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων σχετικά με την έκδοση απόδειξης δαπάνης ορίζονται από τις διατάξεις του άρθρου 15 του Π.Δ. 186/1992, όπως διαμορφώθηκαν με τις τελευταίες αλλαγές του Ν. 3522/2006.

1. Υπόχρεοι έκδοσης απόδειξης δαπάνης

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 15 υποχρέωση έκδοσης διπλότυπης απόδειξης δαπάνης έχουν όλοι οι επιτηδευματίες φυσικά ή νομικά πρόσωπα (ατομικές επιχειρήσεις, Ο.Ε., Ε.Ε., ΕΠΕ, Α.Ε., κοινωνίες, κοινοπραξίες, συνεταιρισμοί, ενώσεις συνεταιρισμών) ανεξαρτήτως της κατηγορίας βιβλίων που τηρούν.
Επίσης, όμοια απόδειξη υποχρεούνται να εκδώσουν όλα τα πρόσωπα της παρ. 3 του άρθρου 2, δηλαδή το Δημόσιο, ΝΠΔΔ, Δήμοι, Κοινότητες, πρεσβείες, Διεθνείς οργανισμοί, Νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, σύλλογοι, σωματεία κ.λπ., για κάθε δαπάνη που πραγματοποιούν και αφορά την άσκηση του επαγγέλματός τους ή την εκτέλεση του σκοπού τους και για την οποία ο δικαιούχους δεν υποχρεούται σε έκδοση φορολογικού στοιχείου. Συνεπώς, ο δικαιούχος της αμοιβής δεν εκδίδει δικό του φορολογικό στοιχείο εφόσον  δεν έχει την ιδιότητα του επιτηδευματία σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα.

Για να μην έχει υποχρέωση στοιχείων ο δικαιούχος της αμοιβής πρέπει να συντρέχουν αθροιστικά οι παρακάτω προϋποθέσεις:
α) Να μην είναι επιτηδευματίας από άλλη αιτία. Δηλαδή, να πρόκειται για αμοιβή σε φυσικό πρόσωπο, εκτός του ελεύθερου επαγγελματία
β) Να απασχολείται περιστασιακά με τη συγκεκριμένη εργασία και όχι κατά σύστημα.
γ) Να λαμβάνει από την απασχόληση αυτή μικρά ποσά. Δηλαδή, να μην υπερβαίνουν ετησίως το εκάστοτε όριο ακαθαρίστων που αναφέρεται στις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 2 (για παροχή υπηρεσιών 5.000 ευρώ και για πώληση αγαθών ή πώληση αγαθών και παροχή υπηρεσιών 10.000 ευρώ).
Σε κάθε περίπτωση η απόδειξη δαπάνης εκδίδεται αθεώρητη, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 του Κ.Β.Σ..

2. Τι αναγράφεται στην απόδειξη δαπάνης

Στο περιεχόμενο της απόδειξης δαπάνης περιλαμβάνονται:
1) Ο τόπος και η ημερομηνία έκδοσης
2) Το ονοματεπώνυμο
3) Το επάγγελμα
4) Η διεύθυνση του δικαιούχου
5) Ο Α.Φ.Μ. του δικαιούχου ή ο αριθμός της ταυτότητας, εφόσον στερείται Α.Φ.Μ.
6) Η αρμόδια Δ.Ο.Υ. του δικαιούχου
7) Η αιτία της δαπάνης
8) Το ποσό της αμοιβής αριθμητικώς και ολογράφως (στις αποδείξεις που εκδίδονται με Η/Υ δεν απαιτείται η αναγραφή ολογράφως)
9) Ο παρακρατούμενος φόρος για αμοιβές
10) Το χαρτόσημο
11) Υπογραφή του εκδότη
12) Υπογραφή του λήπτη και στα δύο αντίτυπα

3. Κατηγορίες δαπανών που εκδίδεται απόδειξη δαπάνης

Η έκδοση διπλότυπης απόδειξης υφίσταται στις παρακάτω περιπτώσεις δαπανών:
1) Αμοιβές σε μη επιτηδευματίες
2) Έξοδα κίνησης και έξοδα παραμονής εκτός έδρας προσωπικού επιχειρήσεων
3) Δαπάνες για τις οποίες ο δικαιούχος δεν έχει υποχρέωση έκδοσης στοιχείου
4) Αντί στοιχείου αυτοπαράδοσης
5) Καταβολή μισθών και ημερομίσθιων. Σε αυτή την περίπτωση αντί της απόδειξης δαπάνης επιτρέπεται και η κατάρτιση ονομαστικής κατάστασης
6) Χορήγηση δώρων και δειγμάτων

4. Δικαιούχοι αμοιβών απόδειξης δαπάνης

Σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 5 του άρθρου 2 του Κ.Β.Σ., μετά την τροποποίηση της με την παρ. 1 του άρθρου 19 του Ν.3842/2010 ισχύουν τα εξής:
«5. Απαλλάσσονται από την υποχρέωση της τήρησης των βιβλίων του Κώδικα αυτού και της έκδοσης των αποδείξεων λιανικής πώλησης αγαθών και παροχής υπηρεσιών οι επιτηδευματίες φυσικά πρόσωπα, που πραγματοποίησαν κατά την προηγούμενη ετήσια διαχειριστική περίοδο ακαθάριστα έσοδα μέχρι δέκα χιλιάδες (10.000) ευρώ από την πώληση αγαθών ή μέχρι το αυτό ποσό από την πώληση αγαθών και την παροχή υπηρεσιών, εφόσον στην περίπτωση αυτή τα ακαθάριστα έσοδα από την παροχή υπηρεσιών δεν υπερβαίνουν τις πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, ή μέχρι τις πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ από την παροχή υπηρεσιών, καθώς και τα φυσικά πρόσωπα που εκμεταλλεύονται φορτηγά πλοία του Ν.27/75, των οποίων η συνολική χωρητικότητα δεν υπερβαίνει τους πεντακόσιους (500) κόρους.
Οι διατάξεις του προηγούμενου εδαφίου της παραγράφου αυτής δεν εφαρμόζονται επί ελευθέρων επαγγελματιών, επί επιτηδευματιών που πραγματοποιούν ακαθάριστα έσοδα από χονδρικές πωλήσεις κατά ποσοστό τουλάχιστον εξήντα τοις εκατό (60%) ή εξαγωγές ανεξάρτητα από ποσοστό, επί επιτηδευματιών που υποχρεούνται στην τήρηση πρόσθετων βιβλίων της παραγράφου 5 του άρθρου 10 του παρόντος Κώδικα, ως και επί επιτηδευματιών που παρέχουν υπηρεσίες από επαγγελματική εγκατάσταση ή παρέχουν υπηρεσίες επισκευής ή συντήρησης τεχνικών έργων ή εγκαταστάσεων επιτηδευματιών ή μη.
Ειδικά και ανεξάρτητα από το ύψος των ακαθάριστων εσόδων απαλλάσσεται από την τήρηση βιβλίων, ο πλανόδιος λαχειοπώλης, μόνο για τη δραστηριότητα αυτή».

5. Παρακράτηση φόρου

Για τις διατάξεις του Ν.3842/2010 με τις οποίες τροποποιήθηκαν οι διατάξεις του Κ.Β.Σ. σχετική είναι η ΠΟΛ.1091/14-6-2010.
Επιπλέον, με τις διατάξεις της παρ. 11 του άρθρου 6 του νέου Ν. 3842/2010 ορίζεται ότι στο τέλος του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 58 του Κ.Φ.Ε. προστίθενται οι λέξεις «εφόσον υπερβαίνει τα 300 ευρώ».
Επομένως οι διατάξεις αυτές αναφέρονται μόνο στο εισόδημα από αμοιβές ελευθέριου επαγγέλματος στις οποίες ενεργείται παρακράτηση φόρου με συντελεστή 20% στο ακαθάριστο ποσό των αμοιβών αυτών και κατά συνέπεια δεν ισχύουν για τις αμοιβές με απόδειξη επαγγελματικής δαπάνης όπως αναφέρεται στην παράγραφο 10 του Ν. 3842/2010.
Οι διατάξεις που προβλέπουν ότι θα ενεργείται παρακράτηση φόρου στις αμοιβές ελευθέρων επαγγελματιών εφόσον το ποσό της αμοιβής είναι κάτω από 300 ευρώ, ισχύουν σύμφωνα με την περ. η’ της παρ. 1 του άρθρου 92 του Ν. 3842/2010 από την 1η Ιανουαρίου 2011.

Μυρσίνη Δρίμτζια, οικονομoλόγος, συνεργάτης της Επιστημονικής Ομάδας της Epsilon net

in.gr